Zawartość tekstu
Park Krajobrazowy Dolina Baryczy to utworzony w 1996 r. obszar chronionego krajobrazu nad rzeką Barycz. Leży w województwach dolnośląskim i wielkopolskim, ma około 87 tys. ha i uchodzi za największy park krajobrazowy w Polsce. Najważniejszą jego częścią są Stawy Milickie, czyli rezerwat, obszar Ramsar i ostoja ptaków wodnych. Najlepiej poznawać go pieszo, z grobli, ścieżek przyrodniczych i wież widokowych, a dobrym punktem startu jest Żmigród.
Czym jest Park Krajobrazowy Dolina Baryczy?
Park Krajobrazowy Dolina Baryczy to obszar chroniony na podstawie ustawy o ochronie przyrody z 2004 r. (art. 16). Wyróżniają go trzy cechy: ochrona krajobrazu odbywa się tu bez wstrzymywania rolnictwa i rybactwa, park ma około 87 tys. ha i leży w dwóch województwach. Utworzono go w 1996 r. Datę i powierzchnię podaje Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody GDOŚ.
Z Trzebnicy, gdzie mieszkam, do Żmigrodu jest niedaleko. Dolina Baryczy była więc dla mnie zawsze przedłużeniem wędrówek po kościołach Wzgórz Trzebnickich: wystarczy zjechać kilkanaście kilometrów na północ, by krajobraz się wypłaszczył i zrobił wilgotny. Pojawiają się groble, trzciny i lustra wody. Park nie ma bramy ani kasy. Wjeżdża się do niego po prostu drogą.
Ta pierwsza obserwacja wynika wprost z prawa. Park krajobrazowy jest łagodniejszą formą ochrony niż park narodowy i rezerwat. Ludzie mieszkają w nim, pracują i hodują ryby, a ochrona ma zachować charakter tego krajobrazu.
- Podstawa prawna: ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, art. 16-17 (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880, obecnie w tekście jednolitym w ISAP).
- Rok utworzenia: 1996, według Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody GDOŚ.
- Powierzchnia: około 87 tys. ha, czyli najwięcej spośród parków krajobrazowych w Polsce.
- Zarząd: dolnośląską częścią parku zarządza Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Dolnośląskiego.
- Oś parku: rzeka Barycz, prawy dopływ Odry, płynąca przez Odolanów, Milicz i Żmigród.
Dolina Baryczy: gdzie jest i jakie gminy obejmuje
Dolina Baryczy leży na pograniczu Dolnego Śląska i Wielkopolski, w obniżeniu między Wzgórzami Trzebnickimi a Wysoczyzną Kaliską. Po stronie dolnośląskiej obejmuje m.in. okolice Milicza i Żmigrodu w powiecie trzebnickim. Po stronie wielkopolskiej należą do niej m.in. tereny koło Odolanowa. Pełną listę gmin i dokładny przebieg granic podaje karta parku w rejestrze GDOŚ. Po to źródło sięgam zawsze, gdy pojawia się pytanie, czy dana wieś leży jeszcze w parku.
Jedno ważne zastrzeżenie: chodzi o Żmigród w województwie dolnośląskim, a nie o Nowy Żmigród na Podkarpaciu. Wyszukiwarki dość często mylą te miejscowości.
Jakie miasta leżą nad Baryczą?
Nad Baryczą leżą trzy miasta: Odolanów, Milicz i Żmigród. Rzeka płynie z Wielkopolski na zachód przez Dolny Śląsk i uchodzi do Odry. Każde z tych miast to dobry punkt wyjścia do innej części doliny.
- Odolanów: wielkopolski, wschodni odcinek doliny, dobry na pierwszy kontakt z górną Baryczą.
- Milicz: środek doliny i najbliższe miasto przy Stawach Milickich. Więcej piszę w tekście Milicz: stawy, pałac i kościoły.
- Żmigród: zachodnia brama doliny, z kościołem Trójcy Świętej i dawnym kościołem ewangelickim, dziś św. Stanisława Kostki.
Czym różni się Dolina Baryczy jako region od parku?
„Dolina Baryczy” ma dwa znaczenia. Pierwsze to region turystyczny i marka lokalnych produktów, które rozwija m.in. Fundacja Doliny Baryczy. Drugie to park krajobrazowy, czyli forma ochrony przyrody o granicach zapisanych w akcie prawnym. Region jest szerszy niż park. Gospodarstwo agroturystyczne z marką „Dolina Baryczy” może więc leżeć poza jego granicami.
Przyroda Doliny Baryczy: ptaki, stawy i łąki
Przyroda Doliny Baryczy opiera się na stawach hodowlanych, wilgotnych łąkach i lasach łęgowych wzdłuż rzeki. Najcenniejszą częścią są Stawy Milickie. Od 1963 r. są rezerwatem przyrody, od 1995 r. obszarem wodno-błotnym o znaczeniu międzynarodowym według Konwencji Ramsarskiej, a dziś należą także do sieci Natura 2000 (rejestr GDOŚ, Ramsar Sites Information Service).
Na groblach najbardziej zaskakuje mnie skala. Lustra wody ciągną się aż po horyzont, a ptaki widać i słychać na długo przed tym, zanim podejdzie się bliżej. Tak wygląda ten krajobraz, chociaż w dużej mierze zbudował go człowiek.
Rezerwat Stawy Milickie, obszar Ramsar i Natura 2000
Rezerwat Stawy Milickie, obszar Ramsar i Natura 2000 to trzy osobne formy ochrony, które w dużej części obejmują to samo miejsce. Rezerwat wynika z prawa polskiego, Ramsar z umowy międzynarodowej, a Natura 2000 z prawa Unii Europejskiej. Turystę najbardziej dotyczą zakazy obowiązujące w rezerwacie.
| Forma ochrony | Podstawa | Od kiedy w Dolinie Baryczy | Co oznacza dla turysty |
|---|---|---|---|
| Park krajobrazowy | Ustawa o ochronie przyrody, art. 16-17 | 1996 | Zakazy z uchwały sejmiku, swobodne zwiedzanie po udostępnionych drogach |
| Rezerwat przyrody Stawy Milickie | Ustawa o ochronie przyrody, art. 13 i 15 | 1963 | Szeroki katalog zakazów, ruch tylko w miejscach udostępnionych |
| Obszar Ramsar | Konwencja Ramsarska z 1971 r. | 1995 | Status międzynarodowy, bez osobnego regulaminu dla zwiedzających |
| Natura 2000 | Dyrektywy ptasia i siedliskowa UE | Obszar ptasi i siedliskowy, dane w rejestrze GDOŚ | Ochrona siedlisk i gatunków, ocena inwestycji |
Obszarami wodno-błotnymi są tereny bagien, torfowisk i wód, naturalnych lub sztucznych, stałych lub okresowych, o wodach stojących lub płynących, słodkich lub słonych (parafraza art. 1). Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, Ramsar, 1971
Z tej definicji wynika ważna rzecz: na liście Ramsar mogą się znaleźć także stawy wykopane przez człowieka. Stawy Milickie są tego dobrym przykładem.
Stawy hodowlane i karp milicki: krajobraz stworzony przez człowieka
Stawy w Dolinie Baryczy są stawami hodowlanymi, a tradycja gospodarki rybnej sięga tu średniowiecza. Do dziś hoduje się w nich karpia, którego w regionie nazywa się karpiem milickim. Gdyby gospodarstwa przestały spuszczać i napełniać stawy, zmieniłby się krajobraz, a z nim cała ptasia ostoja. Ochrona przyrody i rybactwo zależą tu więc od siebie.
- Groble: wały między stawami, z których najlepiej obserwuje się ptaki, ale często są drogami technicznymi gospodarstwa rybackiego.
- Mnichy i rowy: urządzenia wodne, którymi rybacy regulują poziom wody w poszczególnych stawach.
- Trzcinowiska: pas roślinności przy brzegach, w którym gniazduje wiele gatunków ptaków.
- Łąki i łęgi nad Baryczą: wilgotne siedliska między stawami a rzeką, ważne dla ptaków brodzących.
Jakie ptaki można zobaczyć w Dolinie Baryczy?
W Dolinie Baryczy najłatwiej zobaczyć ptaki wodne i drapieżne: czaple, gęsi, kaczki, perkozy i łabędzie, a przy odrobinie szczęścia bielika nad stawami. Nie podaję liczby gatunków ani wielkości populacji, bo takie dane muszą pochodzić z aktualnych monitoringów. W praktyce lornetka daje więcej niż przejście kolejnych kilometrów. Kwadrans spokojnego stania na grobli pokazuje zwykle więcej niż godzina marszu.
Kiedy najlepiej nad Stawy Milickie?
Na Stawy Milickie najlepiej przyjechać wiosną, od marca do maja, albo jesienią, w czasie przelotów gęsi i odłowów karpia. Wtedy na wodzie jest najwięcej ptaków. Latem jest zielono i dzień jest dłuższy, ale na otwartych groblach dokuczają komary i upał. O każdej porze roku na obserwacje najlepiej wybrać się wczesnym rankiem albo wieczorem.
| Pora roku | Co zobaczysz | Na co uważać |
|---|---|---|
| Wiosna (marzec-maj) | Przeloty i toki ptaków wodnych, budzące się trzcinowiska | Okres lęgowy: zostań na trasach udostępnionych, z dala od gniazd |
| Lato (czerwiec-sierpień) | Zieleń, młode ptaki, długie wieczory | Komary, brak cienia na groblach, upał w południe |
| Jesień (wrzesień-listopad) | Przeloty gęsi, odłowy karpia, mgły nad stawami | Krótszy dzień, część dróg zajęta przez prace rybackie |
| Zima | Pusty krajobraz, czasem ptaki na niezamarzniętej wodzie | Spuszczone stawy, błoto na groblach |
Wiosenne przeloty ptaków i jesienne odłowy karpia
Wiosną ptaki wracają na lęgowiska, a jesienią odlatują. Właśnie wtedy na stawach przebywa ich najwięcej. Jesienią gospodarstwa odławiają też karpia, a z tą tradycją wiążą się lokalne wydarzenia i festyny. Ich terminy zmieniają się co roku, dlatego nie podaję dat. Aktualny program publikują Fundacja Doliny Baryczy i gminy Milicz oraz Żmigród.
O jakiej porze dnia obserwować ptaki?
Ptaki najlepiej obserwować w pierwszych dwóch godzinach po wschodzie słońca i w ostatnich przed zachodem. W południe ptaki odpoczywają, a nad wodą drga rozgrzane powietrze, przez co lornetka pokazuje mniej. Przed wyjazdem pakuję:
- Lornetkę o powiększeniu 8x lub 10x, bo z grobli ptaki są zwykle daleko.
- Kalosze albo wodoodporne buty, bo nawet latem po deszczu na groblach stoi błoto.
- Środek na komary od maja do września, szczególnie na wieczór.
- Prosty atlas ptaków lub aplikację do rozpoznawania gatunków.
- Wodę i nakrycie głowy latem, bo na groblach nie ma cienia.
Jakie są najlepsze szlaki piesze w Dolinie Baryczy?
Najlepszymi szlakami pieszymi w Dolinie Baryczy są ścieżki przyrodniczo-edukacyjne parku, znakowane szlaki PTTK i udostępnione odcinki grobli z wieżami widokowymi. Najczęściej mają od kilku do kilkunastu kilometrów, są płaskie i prowadzą wzdłuż stawów. Aktualny przebieg pokazują mapy Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Dolnośląskiego i Fundacji Doliny Baryczy.
Dobry wybór zależy od tego, ile ma się czasu i z kim się idzie. Tak wygląda mój podział:
- Krótka pętla na 1-2 godziny: ścieżka przyrodnicza z tablicami i jedną wieżą widokową, dobra na pierwszy raz.
- Półdniowa trasa groblami: udostępnione drogi między stawami, z kilkoma postojami na obserwacje.
- Całodniowy szlak PTTK: odcinek łączący wsie i miasta w dolinie, np. w stronę Milicza, z powrotem komunikacją.
- Spacer nad samą Baryczą: wzdłuż rzeki, przez łąki i łęgi, bez otwartych przestrzeni stawów.
- Trasa łączona: rano stawy, po południu zabytki w mieście, opisana niżej dla Żmigrodu.
Ścieżki przyrodnicze i wieże widokowe
Ścieżki przyrodnicze to krótkie, oznakowane trasy z tablicami o ptakach, stawach i gospodarce rybackiej. Wieże widokowe pozwalają spojrzeć ponad trzciny, czego z poziomu grobli zwykle się nie da. Listę wież i ścieżek biorę wyłącznie z aktualnej mapy parku, bo obiekty się zmieniają: jedne się remontuje, inne zamyka.
Dolina Baryczy mapa turystyczna i mapa interaktywna
Mapę turystyczną Doliny Baryczy można dostać w trzech miejscach: w punktach informacji turystycznej w gminach, na stronie Fundacji Doliny Baryczy i u zarządcy parku. Mapa interaktywna pokazuje dodatkowo bieżący przebieg tras. Na papierowej mapie zawsze sprawdzam rok wydania. Na interaktywnej patrzę, czy droga przez groblę jest oznaczona jako udostępniona, czy tylko narysowana jako droga techniczna.
- Kolor szlaku PTTK pokazuje przebieg trasy, a znaki w terenie mają pierwszeństwo przed mapą.
- Granica rezerwatu na mapie oznacza strefę z większą liczbą zakazów.
- Symbol wieży i parkingu pomaga zaplanować krótki spacer z samochodu.
- Trasy rowerowe zaznacza się osobno. Opisuję je w tekście Dolina Baryczy rowerem: trasy i mapa.
Jakie trasy spacerowe wybrać z dziećmi?
Z dziećmi najlepiej wybrać krótkie pętle do 3-4 km, płaskie, z wieżą widokową i tablicami po drodze. Wieża daje wyraźny cel, a tablice pozwalają zrobić przerwę. Wózek dziecięcy przejedzie tylko po utwardzonych odcinkach. Na trawiastej grobli po deszczu utknie.
Czy do Doliny Baryczy można wejść z psem?
Do Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy można wejść z psem. Obowiązuje wtedy zasada prowadzenia psa na smyczy i niepłoszenia zwierząt. Inaczej jest w rezerwatach przyrody, takich jak Stawy Milickie. Tam ustawa o ochronie przyrody z 2004 r. (art. 15) ogranicza wprowadzanie psów, a szczegóły określają przepisy i plan ochrony rezerwatu.
Pies w rezerwacie a pies w parku krajobrazowym
Pies w parku krajobrazowym i pies w rezerwacie to dwie różne sytuacje prawne. Aktualne zasady dla konkretnego miejsca trzeba sprawdzić na tablicach przy wejściu i u zarządcy, czyli w Zespole Parków Krajobrazowych Województwa Dolnośląskiego lub w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Przepisy i plany ochrony się zmieniają, dlatego nie powtarzam tu szczegółowych wyjątków z pamięci.
- Park krajobrazowy: pies na smyczy, na drogach i szlakach, z dala od ptaków na wodzie.
- Rezerwat przyrody: wprowadzanie psów ograniczone przez art. 15 ustawy o ochronie przyrody, z wyjątkami wskazanymi w przepisach.
- Groble gospodarstw rybackich: obowiązują zasady właściciela lub dzierżawcy terenu, niezależnie od formy ochrony.
- Tablice w terenie: zawsze mają pierwszeństwo przed ogólnym opisem w przewodniku.
Kiedy pies najbardziej przeszkadza ptakom?
Pies najbardziej przeszkadza ptakom w okresie lęgowym, mniej więcej od marca do lipca. Ptak spłoszony z gniazda zostawia jaja albo pisklęta bez ochrony. Nawet spokojny pies na smyczy przy brzegu stawu może poderwać całe stado. Wiosną z psem wybieram więc trasy leśne i spacer nad Baryczą, a groble omijam.
Jakie zasady obowiązują w parku krajobrazowym?
W parku krajobrazowym obowiązują zakazy, które ustala sejmik województwa w uchwale wydanej na podstawie art. 17 ustawy o ochronie przyrody z 2004 r. Dla turysty oznaczają one głównie poruszanie się po udostępnionych trasach, niepłoszenie zwierząt, niezaśmiecanie terenu oraz rozpalanie ognisk i biwakowanie wyłącznie w miejscach do tego wyznaczonych.
Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe, a celem jego utworzenia jest zachowanie, popularyzacja tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju (parafraza art. 16 ust. 1). Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880
Czego nie wolno w parku krajobrazowym?
W parku krajobrazowym nie wolno robić niczego, co narusza zakazy z uchwały sejmiku. Turystów najczęściej dotyczą poniższe sytuacje:
- Płoszenie zwierząt: podchodzenie do gniazd, głośne zachowanie przy stadach ptaków na wodzie.
- Zaśmiecanie: śmieci zabiera się ze sobą, bo przy groblach zwykle nie ma koszy.
- Ogień: ognisko tylko w miejscu wyznaczonym, nigdy w trzcinach ani na suchych łąkach.
- Biwak: namiot wyłącznie na polu biwakowym lub w miejscu wskazanym przez właściciela terenu.
- Wjazd pojazdem: drogi rybackie i groble nie są drogami publicznymi, a wjazd zależy od zarządcy.
Czy można chodzić po groblach stawów?
To zależy od grobli. Po groblach udostępnionych do ruchu turystycznego, oznaczonych szlakiem albo opisanych na mapie parku, chodzić można. Wiele innych grobli to drogi techniczne gospodarstw rybackich. Wstęp na nie może być zabroniony tablicą, a w rezerwacie dodatkowo ograniczają go przepisy. Jeśli brakuje tablicy i szlaku, wracam na trasę oznakowaną.
Jak zwiedzać Dolinę Baryczy z Żmigrodu?
Z Żmigrodu dolinę zwiedza się w dwóch kierunkach: na wschód, w stronę Milicza i Stawów Milickich, albo nad samą Barycz, na spacer lub kajak. Żmigród to zachodnia brama doliny. Można tu połączyć poranek nad stawami z popołudniem przy zabytkach miasta, zwłaszcza przy kościele Trójcy Świętej zbudowanym na przełomie XVI i XVII w.
Więcej miejsc w samym mieście i najbliższej okolicy zebrałem w tekście Dolina Baryczy: co zobaczyć w okolicy Żmigrodu.
Jak ułożyć jednodniowy plan z Żmigrodu?
Jednodniowy plan z Żmigrodu ma cztery etapy. Pierwsze godziny dnia należą do ptaków, południe do drogi, a popołudnie do zabytków. Taki układ zwykle mi się sprawdza:
- Świt i ranek: wyjazd w stronę stawów, spacer udostępnioną groblą i obserwacje z wieży.
- Przedpołudnie: krótka ścieżka przyrodnicza albo odcinek szlaku PTTK.
- Południe: przejazd do Milicza lub powrót do Żmigrodu na obiad.
- Popołudnie w Żmigrodzie: kościół Trójcy Świętej z renesansowym portalem z herbem Schaffgotschów i wieżą podpartą murami, bo kiedyś zaczęła się przechylać. Do tego neogotycki kościół św. Stanisława Kostki z lat 1854-1861 (Wikipedia, 2026).
- Wieczór: rynek z figurą Niepokalanej, poświęconą w 1947 r., albo krótki spacer nad Baryczą.
W Żmigrodzie dobrze widać, że historia doliny to nie tylko przyroda. Według historii miasta w dawnym pałacu Hatzfeldtów podpisano w 1813 r. protokół trachenberski, a w kościele zachowało się epitafium Valentinusa Schmidta, komendanta żmigrodzkiego zamku, z 1672 r.
Noclegi i baza wypadowa w okolicy
Na bazę wypadową najlepiej nadają się Żmigród i Milicz, bo z obu jest blisko do stawów i do rzeki. Nie podaję cen ani nazw obiektów, bo szybko się zmieniają. Rodzaje noclegów i wskazówki, gdzie szukać aktualnych ofert, opisałem w tekście noclegi w Dolinie Baryczy.
- Nocleg w mieście: dostęp do sklepów i komunikacji, dojazd do stawów samochodem lub rowerem.
- Agroturystyka we wsi: bliżej grobli, łatwiej wyjść na obserwacje o świcie.
- Pole biwakowe: przy szlakach kajakowych, tylko w miejscach wyznaczonych.
- Dwie bazy w weekend: jedna noc w zachodniej części doliny, druga w okolicy Milicza.
Rower, kajak czy spacer: jak wybrać sposób zwiedzania
Sposób zwiedzania zależy od celu. Do obserwacji ptaków najlepiej sprawdza się spacer, bo można zatrzymać się w dowolnym miejscu i stać cicho. Rower pozwala połączyć w jednym dniu kilka zespołów stawów. Kajak pokazuje dolinę od strony rzeki, czyli łęgi i zakola, których z grobli nie widać. Odcinki spływów i wypożyczalnie opisuję w tekście Barycz: rzeka i spływy kajakowe.
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie mogę znaleźć mapę szlaków rowerowych w Dolinie Baryczy?
Mapy tras rowerowych udostępniają Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Dolnośląskiego, Fundacja Doliny Baryczy i punkty informacji turystycznej w gminach, m.in. w Miliczu i Żmigrodzie. Przed wyjazdem sprawdź datę wydania mapy, bo przebieg tras bywa zmieniany. Szczegółowy opis tras jest w osobnym przewodniku po Dolinie Baryczy rowerem.
Czy Żmigród leży w Parku Krajobrazowym Dolina Baryczy?
Żmigród leży w zachodniej części doliny Baryczy, a jego okolice należą do parku. Granica parku nie zawsze pokrywa się jednak z granicami miasta czy gminy. Dokładny przebieg pokazuje mapa parku i karta w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody GDOŚ.
Czy wstęp do parku krajobrazowego jest płatny?
Nie, park krajobrazowy nie ma bramek ani biletów wstępu, jakie zna się z parków narodowych. Opłaty mogą dotyczyć parkingów, ośrodków edukacyjnych, wypożyczalni albo wydarzeń. Aktualne zasady najlepiej sprawdzić u organizatora lub w informacji turystycznej przed wyjazdem.
Czy można pływać kajakiem po Baryczy?
Tak, Barycz jest popularnym szlakiem kajakowym, a w okolicy działają wypożyczalnie sprzętu. Przed spływem trzeba sprawdzić stan wody na wybranym odcinku i ewentualne ograniczenia w okresie lęgowym ptaków. Biwak przy rzece jest dozwolony tylko w miejscach wyznaczonych.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Doliny Baryczy?
Na jeden fragment doliny, np. stawy koło Milicza z krótką ścieżką przyrodniczą, wystarczy jeden dzień. Żeby poznać zachodnią część koło Żmigrodu i wschodnią w stronę Odolanowa, lepiej zaplanować weekend. Przy obserwacji ptaków dochodzą dwa poranki, bo właśnie wtedy na stawach dzieje się najwięcej.
Czy nad stawy warto jechać zimą?
To zależy, czego się szuka. Zimą część stawów jest spuszczona po jesiennych odłowach i ptaków jest mniej niż wiosną czy jesienią. Za to krajobraz jest pusty i cichy, a na niezamarzniętej wodzie można czasem trafić na ciekawe zimujące gatunki. Trzeba się przygotować na błoto i krótki dzień.
Czy Stawy Milickie to to samo co Park Krajobrazowy Dolina Baryczy?
Nie. Stawy Milickie to zespół stawów hodowlanych koło Milicza, a ich część jest rezerwatem przyrody. Park Krajobrazowy Dolina Baryczy obejmuje znacznie większy obszar: także inne stawy, łąki, lasy, wsie i miasta wzdłuż Baryczy. Rezerwat leży wewnątrz parku, ale ma własne, surowsze zasady.
Paweł Kubacki - mieszka w Trzebnicy i od lat odwiedza kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich, zbierając ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880, art. 13, 15-17 (ISAP)
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody: Park Krajobrazowy Dolina Baryczy, rezerwat Stawy Milickie (2026)
- Ramsar Sites Information Service: Milicz Fishponds (wpis z 1995 r.)
- Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa wodnego, Ramsar, 1971.
- Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Dolnośląskiego: Park Krajobrazowy Dolina Baryczy, materiały dla turystów (2026).
- Fundacja Doliny Baryczy: mapy i informacja turystyczna (2026).
- Żmigród, Wikipedia (2026)
- Kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie, Wikipedia (2026)
- Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie, Wikipedia (2026)




