Proboszczowie parafii od 1945 roku - księża misjonarze

Opracował: Paweł Kubacki · aktualizacja 5.11.2026

Zawartość tekstu

Lista proboszczów parafii Trójcy Świętej od 1945 roku

Lista proboszczów Żmigród obejmuje 13 kapłanów ze Zgromadzenia Misji, którzy kierowali parafią Trójcy Świętej od 1945 roku. Pierwszym powojennym proboszczem był ks. Jan Jonaczyk CM, a według katalogu Archidiecezji Wrocławskiej od 2025 roku urząd pełni ks. Jerzy Tyrak CM. Parafia należy do archidiecezji wrocławskiej i dekanatu Prusice.

Którzy proboszczowie kierowali parafią po 1945 roku?

Po 1945 roku parafią kierowali kolejno kapłani misjonarze. Przy nazwiskach, dla których dostępne źródła nie podają imienia, zachowano samą formę nazwiska z oznaczeniem CM. Taki zapis pozwala oddzielić dane potwierdzone od domysłów, a przy historii miejscowej to ważniejsze niż pozorna kompletność.

Proboszcz	Lata posługi	Długość kadencji
ks. Jan Jonaczyk CM	1945-1959	14 lat
Sarwa CM	1959-1969	10 lat
ks. Antoni Kułaga CM	1969-1974	5 lat
Rogowiec CM	1974-1979	5 lat
Rymarz CM	1979-1985	6 lat
Piotrowski CM	1985-1991	6 lat
Wenz CM	1991-1997	6 lat
Staszczyszyn CM	1997-2000	3 lata
Gasiński CM	2000-2004	4 lata
Walentynowicz CM	2004-2013	9 lat
Paszczuk CM	2013-2022	9 lat
Grzyb CM	2022-2025	3 lata
ks. Jerzy Tyrak CM	od 2025	trwa

Lista łączy archiwalną informację parafialną dotyczącą wcześniejszych lat z aktualną obsadą w katalogu Archidiecezji Wrocławskiej, odczytaną w październiku 2026 roku. Nie opisuje powodów poszczególnych zmian, ponieważ takich danych dostępne źródła nie podają.

• Ks. Jan Jonaczyk CM był pierwszym proboszczem po 1945 roku i sprawował urząd przez 14 lat.
• Sarwa CM kierował parafią przez 10 lat, od 1959 do 1969 roku.
• Ks. Antoni Kułaga CM był proboszczem w latach 1969-1974, gdy parafia otrzymała dawny kościół ewangelicki.
• Walentynowicz CM i Paszczuk CM mieli po 9 lat posługi na urzędzie proboszcza.
• Staszczyszyn CM oraz Grzyb CM pełnili funkcję przez najkrótszy wskazany okres, po 3 lata.

Która kadencja proboszcza trwała najdłużej?

Najdłużej, przez 14 lat, parafią kierował ks. Jan Jonaczyk CM w latach 1945-1959. Kolejne długie kadencje to 10 lat Sarwy CM oraz po 9 lat Walentynowicza CM i Paszczuka CM. Te liczby opisują czas urzędowania, a nie ocenę pracy konkretnego duszpasterza.

Wśród dwunastu zakończonych kadencji z lat 1945-2025 średnia wynosi około 6,7 roku. To proste zestawienie dobrze pokazuje, że w Żmigrodzie zdarzały się zarówno wieloletnie okresy stabilności, jak i krótsze zmiany personalne.

Jakie ważne daty łączą się z proboszczami parafii?

Najczytelniejsze punkty tej historii to rok 1947 oraz 26 listopada 1972 roku. Za kadencji ks. Jana Jonaczyka CM poświęcono figurę Niepokalanej na żmigrodzkim rynku, a za ks. Antoniego Kułagi CM rekonsekrowano kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie.

Historia parafii nie zaczęła się oczywiście w 1945 roku. Powojenny etap wiąże się jednak z nowym składem mieszkańców miasta oraz obecnością misjonarzy. Szerzej opisuje to tekst rok 1945 i przesiedleńcy z Kresów.

• Rok 1945 oznacza rozpoczęcie posługi Księży Misjonarzy przy parafii Trójcy Świętej.
• 11 czerwca 1947 roku poświęcono figurę Niepokalanej na rynku w Żmigrodzie.
• 26 listopada 1972 roku rekonsekrowano dawny kościół ewangelicki jako kościół św. Stanisława Kostki.
• Rok 2025 otwiera obecną kadencję ks. Jerzego Tyraka CM.

Dlaczego wszyscy proboszczowie to księża misjonarze?

Księża misjonarze CM prowadzą parafię Trójcy Świętej w Żmigrodzie od 1945 roku, dlatego wszyscy proboszczowie z powojennej listy należą do Zgromadzenia Misji św. Wincentego a Paulo. Nie jest to przypadkowa tradycja nazwisk, lecz trwałe powierzenie parafii tej wspólnocie.

Czym jest Zgromadzenie Misji w Żmigrodzie?

Zgromadzenie Misji to stowarzyszenie życia apostolskiego, którego kapłanów potocznie nazywa się misjonarzami albo lazarystami. Skrót CM po nazwisku wskazuje na przynależność do tej wspólnoty. Nie oznacza on tytułu naukowego ani dodatkowego urzędu.

„Posługę duszpasterską spełniają Konfratrzy naszego Zgromadzenia od 1945 roku”. - archiwalna informacja parafialna, zrzut archiwalny z 2022 roku

Kodeks Prawa Kanonicznego przewiduje możliwość powierzenia parafii kleryckiemu stowarzyszeniu życia apostolskiego, za zgodą kompetentnego przełożonego oraz na mocy decyzji biskupa diecezjalnego. W takiej sytuacji proboszczem pozostaje konkretny kapłan, a nie abstrakcyjnie cała wspólnota. Podstawę stanowi kan. 520 §1 KPK.

• Zgromadzenie Misji stanowi ciągłość posługi przy parafii od 1945 roku.
• Biskup diecezjalny powierza urząd proboszcza konkretnemu kapłanowi zgodnie z prawem Kościoła.
• Przełożony wspólnoty uczestniczy w procedurze dotyczącej kapłana należącego do zgromadzenia.
• Kaplica Księży Misjonarzy należy do miejsc wskazywanych w obrębie parafii.
• Kaplica św. Wincentego w Kliszkowicach przypomina o wincentyńskim patronie zgromadzenia.
• Dom Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo przy ul. Poznańskiej jest kolejnym lokalnym śladem tej tradycji.

Kto mianuje proboszcza ze zgromadzenia?

Proboszcza parafii mianuje biskup diecezjalny, a przy kapłanie należącym do wspólnoty uwzględnia się także jej przełożonego. KPK reguluje współpracę biskupa i przełożonych w kan. 520 oraz zasady dotyczące odwołania z urzędu w kan. 682.

To wyjaśnia, dlaczego zmiana proboszcza w parafii prowadzonej przez misjonarzy może mieć także wymiar wspólnotowy. Sama publiczna lista kadencji nie mówi natomiast, z jakiego powodu przeniesiono konkretnego kapłana. Takich przyczyn nie należy dopowiadać.

Więcej o historii wspólnoty przedstawia strona Księża Misjonarze św. Wincentego a Paulo.

Czym się różni wikariusz od księdza?

Wikariusz jest księdzem, a różnica między wikariuszem i proboszczem dotyczy urzędu oraz zakresu odpowiedzialności, nie święceń. Według katalogu Archidiecezji Wrocławskiej z października 2026 roku w Żmigrodzie proboszczem jest ks. Jerzy Tyrak CM, a wikariuszem ks. Robert Iskrzycki CM.

Kim jest proboszcz, wikariusz i rezydent?

Proboszcz jest własnym pasterzem powierzonej mu parafii pod władzą biskupa diecezjalnego, co określa kan. 519 KPK. Wikariusz parafialny współpracuje z proboszczem w trosce o parafię, zgodnie z kan. 545 §1 KPK. Rezydent może mieszkać na terenie parafii i pomagać duszpastersko, ale sam fakt zamieszkania nie nadaje mu urzędu proboszcza ani wikariusza.

Funkcja	Najważniejsze zadanie	Przykład w Żmigrodzie według katalogu z 10.2026
Proboszcz	Kieruje parafią jako jej własny pasterz.	ks. Jerzy Tyrak CM
Wikariusz parafialny	Pomaga proboszczowi w codziennej trosce o parafię.	ks. Robert Iskrzycki CM
Rezydent	Mieszka przy parafii lub na jej terenie bez samego urzędu proboszcza albo wikariusza.	Brak wskazania w przywołanym katalogu.

• Proboszcz ponosi odpowiedzialność za kierowanie parafią w granicach prawa kanonicznego.
• Wikariusz parafialny jest prezbiterem i wykonuje zadania we współpracy z proboszczem.
• Rezydent także może być księdzem, lecz nazwa opisuje sytuację i funkcję, a nie stopień święceń.
• Ksiądz to określenie kapłana, które może dotyczyć zarówno proboszcza, jak i wikariusza.

Czy wikariusz może zastąpić proboszcza?

Tak, wikariusz może wykonywać powierzone mu zadania i zapewniać bieżącą pomoc duszpasterską, ale nie staje się przez to automatycznie proboszczem. Zakres zastępstwa zależy od prawa kanonicznego, decyzji biskupa oraz konkretnej sytuacji parafii.

W zwykłej rozmowie warto więc mówić precyzyjnie: „ksiądz wikariusz” nie znaczy „ksiądz mniej ważny”, tylko ksiądz pełniący inną funkcję. Precyzja porządkuje sprawę i nie odbiera nikomu szacunku.

Ile lat proboszcz może być w jednej parafii?

Proboszcz nie ma w prawie kanonicznym z góry ustalonej kadencji, dlatego może pełnić urząd kilka albo kilkanaście lat. KPK z 1983 roku wskazuje stałość urzędu w kan. 522, a po ukończeniu 75 lat prosi proboszcza o złożenie rezygnacji, o której przyjęciu decyduje biskup - kan. 538 §3.

Dlaczego kadencja proboszcza nie działa jak kadencja wójta?

Proboszcz powinien cieszyć się stałością urzędu, a zwykłą zasadą jest mianowanie na czas nieokreślony. Nie oznacza to jednak gwarancji pozostania w jednym miejscu przez całe życie. Prawo Kościoła zna zmianę urzędu, rezygnację i odwołanie w określonych warunkach.

„Proboszcz powinien cieszyć się stałością na urzędzie i dlatego ma być mianowany na czas nieokreślony”. - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 522, 1983

Żmigród daje prosty przykład różnej długości posługi: od 3 lat w przypadku Staszczyszyna CM i Grzyba CM do 14 lat w przypadku ks. Jana Jonaczyka CM. Z samej długości kadencji nie można wyciągać wniosku o przyczynach zmiany.

• Kan. 522 KPK wskazuje stałość urzędu proboszcza jako zasadę.
• Kan. 538 §3 KPK mówi o prośbie o rezygnację po ukończeniu 75 lat.
• Decyzja biskupa rozstrzyga o przyjęciu rezygnacji oraz terminie zakończenia urzędu.
• Kadencja 3-letnia wystąpiła w Żmigrodzie dwukrotnie na liście od 1945 roku.
• Kadencja 14-letnia ks. Jana Jonaczyka CM była najdłuższa w podanym zestawieniu.

Jak wygląda przeniesienie księdza ze Zgromadzenia Misji?

Przeniesienie kapłana ze Zgromadzenia Misji wymaga współdziałania władzy diecezjalnej i przełożonych wspólnoty, a nie zwykłego „końca kadencji”. KPK przewiduje, że duchownego pozostającego na urzędzie z racji przynależności do wspólnoty może odwołać biskup diecezjalny albo właściwy przełożony, zgodnie z kan. 682 §2.

W praktyce czytelnik może zobaczyć zmianę w katalogu archidiecezjalnym, ogłoszeniach parafialnych lub komunikacie kurii. Powody indywidualnej decyzji nie muszą być publiczne. To normalne, ponieważ dotyczą życia i posługi konkretnego człowieka.

Z czego utrzymuje się proboszcz?

Proboszcz utrzymuje się zgodnie z zasadami obowiązującymi duchownych w diecezji i wspólnocie, a ofiara składana przy posłudze religijnej nie jest urzędową ceną sakramentu. Kan. 281 KPK mówi o odpowiednim utrzymaniu duchownych, a kan. 531 wskazuje, że ofiary przy okazji posług zasadniczo trafiają do kasy parafialnej.

W Polsce istnieje także Fundusz Kościelny, utworzony ustawą z 20 marca 1950 roku, który w obecnym modelu uczestniczy między innymi w finansowaniu części składek ubezpieczeniowych duchownych. Szczegółowe zasady oraz ich aktualny zakres mogą się zmieniać, dlatego przy sprawach formalnych należy sięgać do aktualnych informacji państwowych.

• Ofiara wiernych ma charakter dobrowolny i nie jest opłatą warunkującą sakrament.
• Kan. 281 KPK dotyczy godziwego utrzymania duchownych oraz zabezpieczenia społecznego.
• Kan. 531 KPK porządkuje ofiary składane przy wykonywaniu posług parafialnych.
• Fundusz Kościelny ma podstawę historycznoprawną w ustawie z 20 marca 1950 roku.

Przy chrzcie, ślubie, pogrzebie lub innych formalnościach najlepiej kontaktować się bezpośrednio z kancelarią swojej parafii. Ten materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej informacji kancelarii ani porady prawnej.

Kto jest obecnie proboszczem w Żmigrodzie?

Obecnym proboszczem parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie jest ks. Jerzy Tyrak CM, a wikariuszem ks. Robert Iskrzycki CM - taką obsadę podaje katalog Archidiecezji Wrocławskiej odczytany w październiku 2026 roku. Ks. Tyrak CM pełni urząd od 2025 roku.

Kto był proboszczem przed ks. Jerzym Tyrakiem CM?

Bezpośrednio przed obecną kadencją parafią kierował Grzyb CM w latach 2022-2025. Wcześniej, od 2013 do 2022 roku, proboszczem był Paszczuk CM. Aktualne informacje personalne zawsze wymagają sprawdzenia w bieżącym katalogu archidiecezjalnym.

To niezależny serwis historyczno-informacyjny, a nie oficjalna strona parafii. Nie zastępuje parafialnych ogłoszeń, kancelarii ani komunikatów kurii.

• Ks. Jerzy Tyrak CM jest wskazany jako proboszcz w katalogu Archidiecezji Wrocławskiej z października 2026 roku.
• Ks. Robert Iskrzycki CM jest wskazany w tym samym źródle jako wikariusz parafialny.
• Grzyb CM pełnił urząd proboszcza w latach 2022-2025.
• Parafia Trójcy Świętej należy do dekanatu Prusice w archidiecezji wrocławskiej.

Dlaczego nazwisko w katalogu warto sprawdzać ponownie?

Obsada parafii może się zmienić po decyzji biskupa i przełożonych Zgromadzenia Misji, dlatego informacja z jednego roku nie jest wieczysta. Przy planowanej rozmowie, sprawie kancelaryjnej lub uroczystości należy sprawdzić aktualny wpis Archidiecezji Wrocławskiej albo ogłoszenia przy kościele.

Historia wcześniejszych pokoleń pozostaje jednak dobrym kontekstem. O pierwszym powojennym duszpasterzu można przeczytać w haśle ks. Jan Jonaczyk CM, pierwszy proboszcz.

Jak sprawdzić aktualną obsadę parafii?

Aktualną obsadę parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie najlepiej sprawdzić w 3 krokach: w katalogu Archidiecezji Wrocławskiej, w ogłoszeniach przy kościele i w bieżących komunikatach kurii. Na październik 2026 katalog wskazuje ks. Jerzego Tyraka CM jako proboszcza i ks. Roberta Iskrzyckiego CM jako wikariusza.

Jak sprawdzić nazwisko proboszcza krok po kroku?

Zacznij od katalogu parafii Archidiecezji Wrocławskiej, następnie porównaj wpis z ogłoszeniami dostępnymi przy kościele, a przy istotnej sprawie potwierdź informację w kancelarii parafialnej. Taka kolejność ogranicza ryzyko korzystania ze starych stron i archiwalnych wpisów.

1. Otwórz katalog Archidiecezji Wrocławskiej, ponieważ jest to oficjalne źródło informacji o parafii i dekanacie Prusice.
2. Sprawdź datę odczytu informacji, bo nazwiska duszpasterzy mogą zmieniać się w ciągu roku.
3. Przeczytaj ogłoszenia przy kościele Trójcy Świętej, ponieważ zawierają bieżące komunikaty lokalne.
4. Przy sprawie sakramentalnej skontaktuj się z kancelarią, ponieważ tylko ona poda właściwy tryb i aktualne terminy.
5. Porównaj dane z komunikatami kurii, jeśli chodzi o zmianę personalną albo funkcję konkretnego księdza.

Czy parafia ma działającą oficjalną stronę internetową?

Nie, domena wskazywana w katalogu archidiecezjalnym jako strona parafii była 27 października 2026 roku wystawiona na sprzedaż, więc nie należy traktować jej jako bieżącego źródła. Dawna domena parafiazmigrod.com.pl jest dziś niezależnym serwisem przewodnikowym, nie oficjalnym kanałem parafii.

Najbezpieczniejszym punktem odniesienia pozostaje katalog archidiecezjalny. Jeśli czytelnik korzysta z archiwalnych materiałów, powinien odróżnić historię od aktualnych ogłoszeń, godzin i danych kancelaryjnych.

• Katalog archidiecezjalny podaje aktualną strukturę kościelną, w tym dekanat Prusice.
• Ogłoszenia przy kościele pomagają ustalić najnowsze zmiany lokalne.
• Komunikaty kurii są przydatne przy zmianach personalnych w archidiecezji.
• Dawna strona parafialna może mieć wartość historyczną, lecz nie zastępuje aktualnego źródła.

Mit: każdy ksiądz misjonarz jest zakonnikiem

To nieprawda, że każdy ksiądz misjonarz musi być zakonnikiem w ścisłym znaczeniu prawa kanonicznego. Zgromadzenie Misji jest stowarzyszeniem życia apostolskiego, a Kodeks Prawa Kanonicznego omawia takie wspólnoty w kan. 731. Potoczne określenie „zakonnik” bywa zrozumiałe, ale nie jest tu precyzyjne.

Co oznacza skrót CM przy nazwisku?

Skrót CM oznacza przynależność do Zgromadzenia Misji św. Wincentego a Paulo. W Żmigrodzie zapis ten pojawia się przy nazwiskach wszystkich proboszczów od 1945 roku i przy obecnych duszpasterzach wskazanych przez Archidiecezję Wrocławską.

To krótka informacja o wspólnocie, nie o randze kapłaństwa. Proboszcz, wikariusz i rezydent mogą mieć różne funkcje, ale święcenia kapłańskie nie wynikają z samego skrótu CM.

• CM oznacza członka Zgromadzenia Misji św. Wincentego a Paulo.
• Stowarzyszenie życia apostolskiego jest kategorią opisaną przez KPK w kan. 731.
• Określenie misjonarz w Żmigrodzie odnosi się do wspólnoty prowadzącej parafię od 1945 roku.
• Określenie zakon w języku potocznym może być skrótem myślowym, ale nie oddaje całej terminologii prawa kanonicznego.

Jak pisać „ksiądz proboszcz” poprawnie?

W zwykłym tekście pisze się małą literą: „ksiądz proboszcz” albo skrótowo „ks. proboszcz”, na przykład „ks. Jerzy Tyrak CM”. Wielka litera jest właściwa w bezpośrednim zwrocie grzecznościowym, na przykład „Szanowny Księże Proboszczu”.

Skrót CM umieszcza się po nazwisku bez kropek. W tekście historycznym dobrze zachować jednolity zapis: „ks. Jan Jonaczyk CM”, „ks. Antoni Kułaga CM”, „ks. Jerzy Tyrak CM”.

• „Ks. proboszcz” jest poprawną formą skróconą w zwykłym zdaniu.
• „Księże Proboszczu” zapisuje się wielkimi literami w zwrocie bezpośrednim.
• „CM” stawia się po nazwisku jako skrót nazwy wspólnoty.
• Jednolity zapis nazwisk ułatwia czytanie listy proboszczów i wyszukiwanie danych.

Dzieje parafii sięgają znacznie dalej niż powojenne kadencje. Tło dotyczące wcześniejszej historii budowli przedstawia tekst pożar z 1702 roku i odbudowa, a ważny moment przekazania świątyni katolikom opisuje Hatzfeldtowie i rok 1654.

Najczęściej zadawane pytania

Ilu proboszczów miała parafia Trójcy Świętej od 1945 roku?

Od 1945 roku parafią kierowało 13 proboszczów ze Zgromadzenia Misji. Pierwszym był ks. Jan Jonaczyk CM, a obecnym proboszczem, według katalogu Archidiecezji Wrocławskiej odczytanego w październiku 2026 roku, jest ks. Jerzy Tyrak CM.

Który proboszcz przyczynił się do przejęcia kościoła św. Stanisława Kostki?

Dawny kościół ewangelicki przyznano parafii staraniem ks. Antoniego Kułagi CM, który był proboszczem w latach 1969-1974. Rekonsekracja świątyni pod wezwaniem św. Stanisława Kostki odbyła się 26 listopada 1972 roku.

Czy proboszcz musi odejść po ukończeniu 75 lat?

Nie następuje to automatycznie. Kan. 538 §3 KPK prosi proboszcza po ukończeniu 75 lat o złożenie rezygnacji, natomiast biskup diecezjalny rozstrzyga o jej przyjęciu i terminie zakończenia urzędu.

Do jakiego dekanatu należy parafia w Żmigrodzie?

Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie należy do dekanatu Prusice w archidiecezji wrocławskiej. Taką przynależność podaje oficjalny katalog Archidiecezji Wrocławskiej odczytany w październiku 2026 roku.

Czy ofiara za chrzest lub pogrzeb jest obowiązkową opłatą?

Nie, ofiara ma charakter dobrowolny i nie warunkuje udzielenia sakramentu ani posługi. Kan. 531 KPK wskazuje, że ofiary otrzymywane przy wykonywaniu posług zasadniczo należą do kasy parafialnej, a konkretne formalności wyjaśnia kancelaria danej parafii.

Gdzie znaleźć informację o zmianach personalnych w archidiecezji wrocławskiej?

Najpierw należy sprawdzić katalog parafii Archidiecezji Wrocławskiej oraz bieżące komunikaty kurii. Pomocne są też ogłoszenia przy kościele, zwłaszcza gdy zmiana dotyczy konkretnej parafii i zaczyna obowiązywać w krótkim terminie.

Źródła i literatura

1. Archidiecezja Wrocławska, Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie, odczyt: październik 2026.
2. Kodeks Prawa Kanonicznego, Pallottinum, 1983, kan. 281, 519, 520, 522, 531, 538, 545, 682 i 731.
3. Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie, zestawienie lokalnych danych historycznych.
4. Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie, informacje o budowie i rekonsekracji świątyni.
5. Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, Dz.U. 1950 nr 9 poz. 87.