Zawartość tekstu
Sakrament chrztu świętego w skrócie
Sakrament chrztu świętego przygotowuje się w trzech krokach. Najpierw zgłaszasz chrzest w kancelarii parafii zamieszkania, kilka tygodni przed terminem. Potem przynosisz odpis aktu urodzenia z Urzędu Stanu Cywilnego i dane chrzestnych. Na koniec rodzice i chrzestni biorą udział w katechezie przedchrzcielnej. Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 867 §1) prosi, by chrzest odbył się w pierwszych tygodniach po urodzeniu, a chrzestny musi mieć ukończone 16 lat (kan. 874).
Od lat jeżdżę po kościołach Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich. Przy każdej kamiennej chrzcielnicy wraca do mnie ta sama myśl: ten obrzęd wygląda dziś prawie tak samo jak przed wiekami. Zmieniły się formalności. Poniżej zebrałem to, co rodzice najczęściej chcą wiedzieć:
- Termin chrztu - pierwsze tygodnie po urodzeniu dziecka, zgodnie z KPK kan. 867 §1.
- Miejsce chrztu - zasadniczo parafia rodziców, a inna parafia wymaga słusznej przyczyny (KPK kan. 857 §2).
- Chrzestni - jeden chrzestny, jedna chrzestna albo dwoje różnej płci (KPK kan. 873).
- Formuła chrztu - "N., ja ciebie chrzczę w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego" (KKK 1240).
- Ofiara - dobrowolna. Ten serwis nie podaje żadnych kwot, bo nie jest stroną parafii.
Co to jest chrzest święty?
Chrzest święty to pierwszy z siedmiu sakramentów i pierwszy z trzech sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego (obok bierzmowania i Eucharystii). Przyjmuje się go raz w życiu. Wyciska niezatarte znamię i otwiera drogę do pozostałych sakramentów. Katechizm Kościoła Katolickiego (pkt 1213) nazywa go fundamentem całego życia chrześcijańskiego. Szerszy kontekst opisuję w tekście sakramenty święte i ich znaczenie.
"Chrzest święty jest fundamentem całego życia chrześcijańskiego, bramą życia w Duchu i bramą otwierającą dostęp do innych sakramentów." - Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 1213, wyd. polskie Pallottinum, 2002
Skąd chrzest w Piśmie Świętym?
Chrzest wynika wprost z nakazu Jezusa zapisanego w Ewangelii według św. Mateusza: "Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego" (Mt 28,19, Biblia Tysiąclecia). Na Trójcę Świętą ochrzczony zostaje każdy katolik, także w kościele, który nosi to wezwanie, jak żmigrodzka fara. Drugim kluczowym tekstem jest rozmowa z Nikodemem w J 3,5 o narodzeniu "z wody i z Ducha". Święty Paweł w Rz 6,3-4 tłumaczy chrzest jako zanurzenie w śmierć Chrystusa, po którym człowiek wchodzi w nowe życie.
- Mt 28,19 - nakaz udzielania chrztu w imię Trójcy Świętej.
- J 3,5 - narodzenie z wody i z Ducha jako warunek wejścia do królestwa Bożego.
- Rz 6,3-4 - chrzest jako udział w śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa.
- Ga 3,27 - ochrzczeni "przyoblekli się w Chrystusa", z czego bierze się znak białej szaty.
Ile razy można przyjąć chrzest?
Tylko raz. Według KKK 1272 chrzest wyciska w duszy niezatarte duchowe znamię, więc nie da się go powtórzyć, nawet jeśli ktoś po latach odszedł od Kościoła. Dorosły, który wraca do wiary, nie przyjmuje chrztu ponownie. Idzie do spowiedzi, a w razie potrzeby uzupełnia brakujące sakramenty, np. bierzmowanie.
Nauka Kościoła czy zwyczaj: co jest czym?
Wokół chrztu narosło sporo zwyczajów i dobrze odróżnić je od nauki Kościoła. Katechizm i Kodeks regulują istotę sakramentu: wodę, formułę, chrzestnych i termin. Kto trzyma dziecko, jakie prezenty dają chrzestni, czy przyjęcie odbywa się w domu, czy w restauracji - to wszystko tradycja rodzinna i regionalna. W Żmigrodzie, jak w każdej parafii, chrztu udziela się w kościele parafialnym, a terminy chrztów ustala kancelaria parafii Trójcy Świętej.
Co daje nam sakrament chrztu?
Chrzest daje odpuszczenie grzechu pierworodnego i wszystkich grzechów osobistych, nowe narodzenie jako dziecko Boże oraz włączenie do Kościoła. Katechizm opisuje te skutki w punktach 1262-1274. Ochrzczony otrzymuje też udział w kapłaństwie wspólnym wiernych (KKK 1268) i może przyjmować kolejne sakramenty: Eucharystię, bierzmowanie i małżeństwo.
Jakie są skutki chrztu według Katechizmu?
Katechizm wylicza skutki chrztu w kilku krokach. Dla rodziców, którzy wracają do Kościoła po przerwie, zapisuję je prostym językiem:
- Oczyszczenie z grzechów - chrzest gładzi grzech pierworodny i, u dorosłych, wszystkie grzechy osobiste (KKK 1263).
- Nowe stworzenie - ochrzczony staje się przybranym dzieckiem Bożym i otrzymuje łaskę uświęcającą (KKK 1265-1266).
- Członkostwo w Kościele - chrzest włącza w Ciało Chrystusa i we wspólnotę wierzących (KKK 1267).
- Kapłaństwo wspólne - każdy ochrzczony uczestniczy w kapłaństwie Chrystusa przez modlitwę i życie wiarą (KKK 1268).
- Więź z innymi chrześcijanami - chrzest jest fundamentem jedności także z ochrzczonymi w innych wspólnotach (KKK 1271).
- Niezatarte znamię - chrzest jest trwały i nie powtarza się go (KKK 1272).
Dlaczego chrzci się niemowlęta?
Kościół chrzci niemowlęta, bo łaska chrztu jest darem, na który dziecko nie musi najpierw zasłużyć. Katechizm (KKK 1250) przypomina, że dzieci także rodzą się z naturą skażoną grzechem pierworodnym i potrzebują nowego narodzenia. Przez wieki Kościół chrzcił dzieci na prośbę rodziców i w ich wierze. Wiarę dziecka rozwijają później rodzice i chrzestni, a do pełni wtajemniczenia prowadzą kolejne sakramenty. Starszym dzieciom pomaga tu tekst siedem sakramentów dla dzieci.
Jak przygotować dziecko do chrztu świętego?
Przygotowanie zaczyna się od zgłoszenia chrztu w kancelarii parafii zamieszkania, najlepiej 4-6 tygodni przed planowanym terminem. Rodzice przynoszą odpis aktu urodzenia, podają dane chrzestnych i razem z nimi uczestniczą w katechezie. Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 867 §1) prosi, by chrzest odbył się w pierwszych tygodniach po urodzeniu dziecka.
Kiedy ochrzcić dziecko i w której parafii?
Najlepiej w pierwszych tygodniach życia. Zgodnie z KPK kan. 867 §1 rodzice już zaraz po urodzeniu, a nawet wcześniej, zwracają się do proboszcza, by poprosić o sakrament. Miejsce reguluje kan. 857 §2: dziecko chrzci się zwykle w parafii rodziców. Jeśli chcecie chrztu w innej parafii, np. w kościele dziadków, potrzebna jest słuszna przyczyna, a w praktyce zgoda własnego proboszcza. W kancelarii nazywa się to zwykle "licencją".
Mieszkańcy Żmigrodu, Borek, Borzęcina, Bychowa, Kliszkowic, Węglewa, Żmigródka i innych miejscowości należą według strony archidiecezji wrocławskiej do parafii Trójcy Świętej przy ul. Kościelnej 1. Parafia nie ma obecnie działającej własnej strony. Termin najprościej ustalić osobiście w kancelarii lub telefonicznie, a telefon kancelarii podaje archidiecezja (dane sprawdzone: październik 2026).
Dokumenty do chrztu: lista dla rodziców
Polskie parafie proszą o bardzo podobny zestaw dokumentów. Ostateczną listę zawsze podaje kancelaria parafii, w której odbędzie się chrzest. Najczęściej przygotowuje się:
- Odpis aktu urodzenia dziecka - z Urzędu Stanu Cywilnego, potrzebny do wpisu w księdze ochrzczonych.
- Dane rodziców - imiona, nazwiska, adres, czasem informacja o ślubie kościelnym i parafii, w której się odbył.
- Dane chrzestnych - imiona, nazwiska, wiek, wyznanie i parafia zamieszkania.
- Zaświadczenia dla chrzestnych - z ich parafii zamieszkania, gdy mieszkają gdzie indziej.
- Zgoda proboszcza (licencja) - gdy chrzest ma się odbyć poza parafią rodziców.
- Potwierdzenie katechezy - jeśli parafia organizuje spotkanie przedchrzcielne.
Katecheza przedchrzcielna i rozmowa w kancelarii
Katecheza przedchrzcielna to spotkanie, często jedno lub dwa. Kapłan albo katecheta wyjaśnia rodzicom i chrzestnym znaczenie obrzędu i ich zadania. W kancelarii ksiądz spisuje dane do księgi ochrzczonych i ustala datę. Rodziców i chrzestnych zwykle zachęca się do spowiedzi przed chrztem, żeby mogli przyjąć Komunię podczas uroczystości. Ofiara składana z okazji chrztu jest dobrowolna.
Wybór imienia: jakie zasady podaje Kodeks?
Kodeks podaje jedną zasadę: imię nie może być obce zmysłowi chrześcijańskiemu (KPK kan. 855). Dbają o to rodzice, chrzestni i proboszcz. W praktyce rodzice często wybierają imię świętego patrona, ale prawo tego nie wymaga. Imię nadane w USC przenosi się do księgi ochrzczonych.
Checklista przygotowań do chrztu krok po kroku
- 4-6 tygodni przed chrztem - wybierzcie chrzestnych i poproście ich o zaświadczenia z ich parafii.
- 4-6 tygodni przed chrztem - zgłoście się do kancelarii z odpisem aktu urodzenia i ustalcie datę.
- 3 tygodnie przed chrztem - jeśli chrzest odbędzie się w innej parafii, załatwcie zgodę własnego proboszcza.
- 2 tygodnie przed chrztem - weźcie udział w katechezie przedchrzcielnej razem z chrzestnymi.
- Tydzień przed chrztem - przygotujcie białą szatkę, świecę chrzcielną i spowiedź dla chętnych.
- W dniu chrztu - przyjdźcie do kościoła 15-20 minut wcześniej, by spokojnie zgłosić się w zakrystii.
Kto może być rodzicem chrzestnym?
Rodzicem chrzestnym może być katolik, który ukończył 16 lat, przyjął bierzmowanie i Eucharystię oraz prowadzi życie zgodne z wiarą. Nie może nim być ojciec ani matka dziecka (KPK kan. 874 §1). Wystarczy jeden chrzestny albo jedna chrzestna, najwyżej dwoje różnej płci (kan. 873). Ochrzczony niekatolik może być tylko świadkiem chrztu. Szczegóły omawia tekst wymagania wobec rodziców chrzestnych.
Ile lat musi mieć chrzestny?
Szesnaście lat ukończonych. Według KPK kan. 874 §1, 2° biskup diecezjalny może ustalić inny wiek, a proboszcz albo szafarz może ze słusznej przyczyny dopuścić wyjątek. Pełną listę warunków z kan. 874 zebrałem poniżej:
- Wyznaczenie - chrzestnego wybierają rodzice, a on sam chce pełnić tę funkcję.
- Wiek - ukończone 16 lat, chyba że obowiązuje wyjątek.
- Sakramenty - katolik, który przyjął bierzmowanie i Najświętszy Sakrament.
- Życie wiarą - postawa zgodna z wiarą i z zadaniem, które przyjmuje.
- Brak kary kanonicznej - prawnie wymierzonej lub deklarowanej.
- Nie rodzic - ojciec ani matka dziecka nie mogą być chrzestnymi.
Czy chrzestny musi mieć zaświadczenie?
Zwykle tak, choć Kodeks tego wprost nie wymaga. Zaświadczenie z parafii zamieszkania chrzestnego to praktyka polskich parafii. Proboszcz potwierdza w nim, że osoba spełnia warunki kan. 874. Jeśli chrzestny mieszka w tej samej parafii co rodzice, kancelaria często sprawdza to na miejscu.
Czy chrzestny może żyć w związku niesakramentalnym?
To zależy od oceny proboszcza. Kan. 874 §1, 3° wymaga życia zgodnego z wiarą i z przyjmowanym zadaniem. Osoba w związku niesakramentalnym zazwyczaj nie dostaje zaświadczenia, ale każdą sytuację rozpatruje jej własny proboszcz. Szczera rozmowa w kancelarii, zanim rodzina ogłosi wybór, oszczędza wielu nieporozumień.
Rodzic chrzestny a świadek chrztu: porównanie
| Cecha | Rodzic chrzestny | Świadek chrztu |
|---|---|---|
| Wyznanie | Katolik | Ochrzczony chrześcijanin niekatolik |
| Podstawa prawna | KPK kan. 872-874 §1 | KPK kan. 874 §2 |
| Bierzmowanie | Wymagane | Nie dotyczy |
| Może wystąpić sam | Tak, jeden wystarczy | Nie, tylko obok chrzestnego katolika |
| Zadanie | Pomaga w wychowaniu dziecka w wierze | Poświadcza udzielenie chrztu |
Jak przebiega obrzęd chrztu?
Obrzęd chrztu dziecka ma według księgi "Obrzędy chrztu dzieci dostosowane do zwyczajów diecezji polskich" (1972) cztery części: obrzęd przyjęcia, liturgię słowa, liturgię sakramentu i obrzędy zakończenia. Centrum stanowi polanie wodą z formułą "N., ja ciebie chrzczę w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego" (KKK 1240). Cały obrzęd trwa zwykle kilkadziesiąt minut.
Etapy obrzędu według Obrzędów chrztu dzieci
- Obrzęd przyjęcia - kapłan pyta o imię dziecka i o to, czego rodzice proszą od Kościoła, a potem kreśli znak krzyża na czole dziecka.
- Liturgia słowa - czytania, homilia, modlitwa wiernych i wezwania do świętych.
- Modlitwa i namaszczenie olejem katechumenów - na piersi dziecka, jako znak umocnienia.
- Poświęcenie wody, wyrzeczenie się zła i wyznanie wiary - odpowiadają rodzice i chrzestni.
- Chrzest - trzykrotne polanie głowy wodą z formułą trynitarną.
- Obrzędy wyjaśniające - namaszczenie krzyżmem, biała szata, świeca zapalona od paschału.
- Zakończenie - modlitwa "Ojcze nasz" i błogosławieństwo matki, ojca i zgromadzonych.
Formuła chrztu i znaki: woda, olej, biała szata, świeca
"N., ja ciebie chrzczę w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego." - Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 1240, formuła obrządku łacińskiego, 2002
Każdy znak ma swoje źródło w Biblii i w liturgii:
- Woda - oznacza obmycie z grzechu i nowe narodzenie (J 3,5).
- Krzyżmo - poświęcony olej z wonnościami, którym kapłan namaszcza głowę dziecka. Wskazuje na udział w misji Chrystusa: kapłańskiej, prorockiej i królewskiej.
- Biała szata - znak przyobleczenia w Chrystusa (Ga 3,27).
- Świeca chrzcielna - zapalona od paschału, symbolizuje światło Chrystusa powierzone rodzicom i chrzestnym.
Kto trzyma dziecko do chrztu?
Zwykle matka albo chrzestna, ale to zwyczaj, a nie przepis. W wielu rodzinach dziecko w czasie polewania wodą trzyma matka, a chrzestny podaje świecę. Gdzie indziej robi to chrzestna. Kapłan podpowiada przed obrzędem, kto stoi gdzie, więc nie trzeba niczego uczyć się na pamięć.
Co wpisać na pamiątkę chrztu świętego?
Na pamiątkę chrztu wpisuje się imię dziecka, datę i miejsce chrztu, a do tego krótkie życzenie oparte na Piśmie Świętym. Najczęściej wybierane fragmenty z Biblii Tysiąclecia to Iz 43,1, J 3,5 i Ga 3,27. Dedykacja trafia zwykle na pierwszą stronę Biblii, modlitewnika albo na kartkę dołączoną do pamiątki od chrzestnych.
Jakie elementy powinna mieć dedykacja?
- Imię dziecka - to samo, które zostało nadane na chrzcie.
- Data chrztu - dzień, miesiąc i rok.
- Kościół - np. "kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie".
- Cytat biblijny - z sigla, rozdziałem i wersetem.
- Życzenie i podpis - od chrzestnych, dziadków albo rodziców.
Wzory wpisów z cytatami z Biblii Tysiąclecia
- "Nie lękaj się, bo cię wykupiłem, wezwałem cię po imieniu; tyś moim!" (Iz 43,1). Kochanej Zosi w dniu chrztu świętego.
- "Bo wy wszyscy, którzy zostaliście ochrzczeni w Chrystusie, przyoblekliście się w Chrystusa" (Ga 3,27). Niech ta szata nigdy nie zblednie.
- Narodziłeś się "z wody i z Ducha" (por. J 3,5). Janku, niech światło świecy chrzcielnej prowadzi Cię przez całe życie.
- Na pamiątkę chrztu przyjętego w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego (por. Mt 28,19). Rodzice.
"Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci, jeśli się ktoś nie narodzi z wody i z Ducha, nie może wejść do królestwa Bożego." - Ewangelia według św. Jana 3,5, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, 2000
Co napisać od chrzestnych?
Od chrzestnych najlepiej brzmi krótki, osobisty wpis z obietnicą towarzyszenia dziecku, np. "Będę przy Tobie w drodze wiary - Twoja Matka Chrzestna, Anna". Szatka i świeca to pamiątki z obrzędu, a nie obowiązkowe zakupy. Rodzina może użyć szatki po starszym rodzeństwie, a świecę zachować na pierwszą Komunię.
Chrzest dorosłych i sytuacje szczególne
Chrzest dorosłych poprzedza katechumenat według "Obrzędów chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych". Dorosły przyjmuje zwykle podczas jednej celebracji chrzest, bierzmowanie i Eucharystię (KPK kan. 866). W niebezpieczeństwie śmierci ochrzcić może każdy człowiek, jeśli używa wody i formuły z intencją Kościoła (KPK kan. 861 §2, KKK 1256).
Czy dorosły może przyjąć chrzest?
Tak. Dorosły zgłasza się do proboszcza swojej parafii i przechodzi katechumenat. To kilkuetapowe przygotowanie trwa zwykle dłużej niż kilka tygodni. Kolejne kroki wyglądają tak:
- Prekatechumenat - pierwsze rozmowy i poznanie wiary.
- Katechumenat - regularna formacja i liturgiczne obrzędy przejścia.
- Oczyszczenie i oświecenie - najczęściej czas Wielkiego Postu.
- Sakramenty wtajemniczenia - tradycyjnie w Wigilię Paschalną.
- Mistagogia - pogłębianie wiary po przyjęciu sakramentów.
Osoby ochrzczone w dzieciństwie, które nie zostały bierzmowane, nie przechodzą katechumenatu. Opis ich drogi znajdziesz w tekście bierzmowanie: przygotowanie i przebieg. Według dawnej strony parafii z 2022 r. w Żmigrodzie młodzież przyjmowała bierzmowanie w kościele św. Stanisława Kostki, dawnym kościele ewangelickim.
Chrzest z wody w niebezpieczeństwie śmierci: kto może ochrzcić?
Każdy, nawet osoba nieochrzczona, jeśli ma intencję czynienia tego, co czyni Kościół (KKK 1256, KPK kan. 861 §2). Polewa się głowę wodą i wypowiada formułę z KKK 1240. Takie sytuacje zdarzają się np. przy ciężko chorym noworodku w szpitalu. Jeśli dziecko przeżyje, rodzice zgłaszają chrzest w parafii, która uzupełnia obrzędy i wpisuje go do księgi.
Czy można ochrzcić dziecko rodziców bez ślubu kościelnego?
Tak. KPK kan. 868 §1 wymaga zgody przynajmniej jednego z rodziców i uzasadnionej nadziei, że dziecko zostanie wychowane w wierze katolickiej. Brak ślubu kościelnego sam w sobie nie zamyka drogi do chrztu. Proboszcz rozmawia z rodzicami spokojnie i bez oceniania. Wielu z nich przy tej okazji pyta też o ślub kościelny: dokumenty.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zamiast chrzestnego może być świadek chrztu?
Nie, świadek chrztu nie zastępuje rodzica chrzestnego. Według KPK kan. 874 §2 ochrzczony chrześcijanin niekatolik, np. ewangelik, może być świadkiem tylko razem z chrzestnym katolikiem. Świadek poświadcza udzielenie sakramentu, ale nie przejmuje zadań chrzestnego. Zasady dla osób prawosławnych wyjaśni kancelaria.
Czy można ochrzcić dziecko bez Mszy świętej?
Tak. Obrzędy chrztu dzieci przewidują udzielenie chrztu zarówno w czasie Mszy, jak i poza nią. W wielu polskich parafiach chrzest odbywa się podczas niedzielnej Mszy, bo wspólnota przyjmuje wtedy nowego członka. Formę uroczystości ustalasz w kancelarii.
Czy chrzestnym może być osoba niebierzmowana?
Nie. Według KPK kan. 874 §1, 3° chrzestny musi być katolikiem, który przyjął bierzmowanie i Eucharystię. Osoba niebierzmowana może przyjąć bierzmowanie przed chrztem dziecka, jeśli chce pełnić tę funkcję. Termin przygotowania dorosłych ustala jej własna parafia.
Jaka jest różnica między szatką a białą szatą?
Biała szata to liturgiczny znak przyobleczenia w Chrystusa (Ga 3,27), który kapłan nakłada lub którym okrywa dziecko po chrzcie. Szatka to jej zwyczajowa, często haftowana forma, kupowana zwykle przez chrzestnych. Rodzina zachowuje ją potem na pamiątkę.
Czy dziecko może mieć tylko jednego chrzestnego?
Tak. KPK kan. 873 dopuszcza jednego chrzestnego albo jedną chrzestną, a najwyżej dwoje różnej płci. Dwoje chrzestnych to w Polsce zwyczaj, a nie wymóg prawa kanonicznego. Jedna osoba w pełni spełnia wymagania Kościoła.
Czy za chrzest trzeba zapłacić?
Nie ma opłaty za sakrament. Rodziny składają z okazji chrztu ofiarę na potrzeby parafii i jest ona dobrowolna. Ten serwis nie podaje kwot ani numerów kont, bo nie jest stroną parafii. Wszystkie sprawy praktyczne załatwia się w kancelarii.
Czy ochrzczone dziecko trzeba zgłosić gdzieś jeszcze?
Nie. Parafia wpisuje chrzest do księgi ochrzczonych, a USC rejestruje tylko urodzenie. Do akt chrztu dopisuje się później bierzmowanie i ślub kościelny. Dlatego przed tymi sakramentami prosi się o świadectwo chrztu z parafii, w której dziecko zostało ochrzczone.
Materiał ma charakter informacyjny i opisuje ogólną praktykę Kościoła w Polsce. Wiążące wymagania w konkretnej sprawie podaje kancelaria Twojej parafii.
Paweł Kubacki - mieszka w Trzebnicy i od lat odwiedza kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich, zbierając ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 1213-1284 (szczególnie 1213, 1240, 1250, 1256, 1262-1274), wyd. II, Pallottinum, Poznań 2002.
- Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 849-878, w szczególności kan. 855, 857, 861, 866, 867, 868, 872-874, Pallottinum.
- Obrzędy chrztu dzieci dostosowane do zwyczajów diecezji polskich, 1972.
- Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych, wydanie polskie księgi liturgicznej.
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Tysiąclecia), wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000: Mt 28,19; J 3,5; Rz 6,3-4; Ga 3,27; Iz 43,1.
- Archidiecezja Wrocławska - Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie (odczyt 27.10.2026).
- Wikipedia - Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie.




