Modlitwa za zmarłego rodzica - za mamę i tatę

Opracował: · aktualizacja

Zawartość tekstu

Modlitwa za zmarłego rodzica to najczęściej Wieczny odpoczynek z imieniem mamy lub taty, odmawiany przy grobie, w rocznicę śmierci i w Dzień Zaduszny 2 listopada. Kościół uczy, że najwięcej zmarłym daje Msza ofiarowana w ich intencji (KKK 1032, 1371). Od 1 do 8 listopada można też uzyskać za nich odpust zupełny (Enchiridion indulgentiarum, 1999).

Dlaczego modlimy się za zmarłych rodziców?

Katolicy modlą się za zmarłych rodziców, bo wierzą w świętych obcowanie, czyli więź między żyjącymi a zmarłymi, której śmierć nie zrywa (KKK 958). Wierzą też w oczyszczenie po śmierci (KKK 1030-1032). Biblijnym wzorem jest Juda Machabeusz. Złożył on ofiarę przebłagalną za poległych żołnierzy (2 Mch 12,43-46).

Śmierć mamy albo taty zostawia pytania, które nie mieszczą się w jednym zdaniu. Wiara katolicka daje na nie konkretną odpowiedź: nadal można coś dla nich zrobić. Ta modlitwa nie jest tylko wspomnieniem, ma też sens dla samego zmarłego.

Czyściec i świętych obcowanie według Katechizmu

Katechizm opisuje czyściec jako oczyszczenie tych, którzy umarli w łasce Bożej, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni (KKK 1030). Nazwę i naukę Kościół sformułował na soborach florenckim i trydenckim (KKK 1031). Kilka punktów warto znać przy modlitwie za rodziców:

  • KKK 958 mówi, że Kościół pielgrzymujący od początku z czcią pamiętał o zmarłych i ofiarowywał za nich modlitwy.
  • KKK 1030 tłumaczy, że oczyszczenie po śmierci jest drogą do nieba, a nie karą bez wyjścia.
  • KKK 1031 odróżnia oczyszczenie wybranych od kary potępionych.
  • KKK 1032 wymienia sposoby pomocy zmarłym: Ofiarę Eucharystyczną, jałmużnę, odpusty i dzieła pokutne.
  • KKK 1371 przypomina, że Eucharystię składa się także za zmarłych w Chrystusie.

Co mówi Biblia o modlitwie za zmarłych?

Najczęściej cytuje się tu Drugą Księgę Machabejską. Juda Machabeusz zebrał składkę, około dwóch tysięcy drachm srebra, i posłał ją do Jerozolimy na ofiarę za poległych. Na tym fragmencie Katechizm opiera naukę o modlitwie za zmarłych (KKK 1032).

"Dlatego właśnie sprawił, że złożono ofiarę przebłagalną za zmarłych, aby zostali uwolnieni od grzechu." - 2 Mch 12,45, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 2000

Czy czwarte przykazanie obejmuje zmarłych rodziców?

Pośrednio tak. Katechizm opisuje cześć dla ojca i matki w punktach 2197-2200 i nie stawia jej granicy czasowej. Wielu wiernych rozumie modlitwę za zmarłych rodziców jako dalszy ciąg tej czci. Jedno trzeba jednak rozróżnić: modlitwa za zmarłych należy do nauki Kościoła, a znicz, wieniec czy stypa to piękny, ale ludowy zwyczaj.

Wieczny odpoczynek: podstawowa modlitwa za zmarłego rodzica

Wieczny odpoczynek to krótka prośba do Boga o pokój i światło dla zmarłego. Ma trzy części: prośbę o odpoczynek, prośbę o światłość wiekuistą i życzenie pokoju. Wywodzi się z łacińskiej antyfony "Requiem aeternam" z Mszy za zmarłych. W Polsce odmawia się ją po pacierzu, przy grobie i na końcu nabożeństw.

Jak brzmi Wieczny odpoczynek?

Wersja za jedną osobę (w nawiasie forma za kobietę):

Wieczny odpoczynek racz mu (jej) dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj mu (jej) świeci. Niech odpoczywa w pokoju wiecznym. Amen.

Za oboje rodziców mówimy: "Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci. Niech odpoczywają w pokoju wiecznym. Amen". Przed modlitwą można dodać imię: "za moją mamę Annę" albo "za mojego tatę Józefa".

Kiedy odmawiać Wieczny odpoczynek?

Kościół nie wyznacza tu żadnego terminu. W polskiej tradycji utrwaliło się jednak kilka okazji:

  • Przy grobie, po zapaleniu znicza, zwykle razem z Ojcze nasz i Zdrowaś Maryjo.
  • Codziennie po pacierzu wieczornym, z imionami zmarłych rodziców.
  • W 30. dniu po śmierci i w każdą rocznicę, co jest zwyczajem rodzinnym, a nie przepisem.
  • W uroczystość Wszystkich Świętych 1 listopada i we wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych, czyli Dzień Zaduszny 2 listopada.
  • Podczas wypominków, gdy w kościele odczytuje się imiona zmarłych.

Skąd ta modlitwa ma swoją moc?

Nie z liczby powtórzeń. Kościół nie uczy, że jakaś liczba modlitw "zalicza" zmarłemu niebo. Wieczny odpoczynek jest aktem zaufania: oddajemy rodzica miłosierdziu Boga. Więcej przykładów na różne chwile żałoby zebrałem w tekście modlitwa za zmarłego i kiedy ją odmawiać.

Jaka jest modlitwa za zmarłą mamę?

Modlitwa za zmarłą mamę to Wieczny odpoczynek z jej imieniem, uzupełniony o własne słowa: podziękowanie za życie, za przekazaną wiarę i prośbę o jej spokój u Boga. Nie ma jednego obowiązkowego tekstu. Kościół zostawia tu dużo swobody, byle modlitwa była zgodna z wiarą.

Krótka modlitwa za zmarłą mamę (wzór)

Poniższy tekst to wzór do prywatnej modlitwy przygotowany przez serwis, a nie tekst liturgiczny. Można go dowolnie zmieniać:

Panie Boże, dziękuję Ci za moją mamę [imię]. Za życie, które mi dała, za jej ręce, które mnie prowadziły, i za wiarę, którą mi przekazała. Przebacz jej wszystko, w czym zawiodła, i przyjmij ją do swojego domu. Daj mi łaskę, abym kiedyś spotkał(a) się z nią u Ciebie. Wieczny odpoczynek racz jej dać, Panie. Amen.

Jak dopowiedzieć do modlitwy własne słowa?

Wielu osobom łatwiej modlić się, gdy wiedzą, od czego zacząć. Prosty porządek wygląda tak:

  1. Wymień imię mamy na głos albo w myśli, bo modlitwa za konkretną osobę jest bardziej osobista.
  2. Podziękuj za jedną konkretną rzecz, na przykład za wspólne pieczenie przed świętami albo za różaniec, który odmawiała.
  3. Poproś o przebaczenie dla niej i dla siebie, jeśli coś zostało niewypowiedziane.
  4. Zakończ Wiecznym odpoczynkiem albo Zdrowaś Maryjo.
  5. Jeśli możesz, dołącz jej intencję do najbliższej Mszy, w której uczestniczysz.

Za mamę, która jeszcze żyje, modlimy się inaczej. Tym zajmuje się tekst modlitwa za rodziców i za mamę.

Jak brzmi modlitwa za duszę zmarłego ojca?

Modlitwa za duszę zmarłego ojca składa się zwykle z Wiecznego odpoczynku z imieniem taty oraz prośby o miłosierdzie i pokój dla niego. Ma to szczególne znaczenie, gdy relacja była trudna. Kościół nie wymaga udawania, że wszystko było dobrze. Zaprasza, by oddać Bogu także rany (por. KKK 2840 o przebaczeniu).

Modlitwa za zmarłego tatę (wzór)

Tak jak przy mamie, jest to tekst serwisu do prywatnej modlitwy:

Boże, Ojcze nas wszystkich, polecam Ci mojego tatę [imię]. Dziękuję za jego pracę, troskę i za to, czego mnie nauczył. Ty znasz jego serce lepiej niż ja. Okaż mu miłosierdzie, oczyść go z tego, co było słabe, i daj mu światło swojej obecności. Wieczny odpoczynek racz mu dać, Panie. Amen.

Jak modlić się za tatę, z którym relacja była trudna?

Szczerze i bez pośpiechu. Można zacząć od jednego zdania: "Panie, nie umiem jeszcze mu przebaczyć, ale chcę". Pomaga kilka rzeczy:

  • Uczciwe nazwanie żalu przed Bogiem, bo modlitwa nie wymaga ukrywania emocji.
  • Oddzielenie modlitwy za tatę od oceny jego win, bo sąd należy do Boga.
  • Rozmowa z kapłanem w konfesjonale albo poza nim, jeśli w sercu zostało poczucie krzywdy.
  • Zamówienie Mszy w jego intencji, nawet jeśli słowa jeszcze nie przychodzą.
  • Cierpliwość: przebaczenie bywa procesem, który trwa miesiące, a czasem lata.

Modlitwa z Mszału za oboje rodziców

W Mszale Rzymskim, wśród modlitw za zmarłych, jest kolekta za zmarłych rodziców. Podaję ją w parafrazie. Nawiązuje do przykazania czci ojca i matki, prosi o odpuszczenie im grzechów i o radość oglądania Boga, a dla modlących się o spotkanie z nimi w wiecznej chwale. Tę samą prośbę można zawrzeć we własnych słowach przy grobie obojga rodziców.

Jaka jest najpiękniejsza modlitwa za zmarłego?

Według nauczania Kościoła najcenniejszą modlitwą za zmarłego jest Msza święta ofiarowana w jego intencji (KKK 1032, 1371). Na co dzień najczęściej odmawia się Wieczny odpoczynek, różaniec i Koronkę do Miłosierdzia Bożego. Dla rodziny dochodzi do tego pamięć w rocznicę śmierci i w Dzień Zaduszny 2 listopada.

Dlaczego to Msza jest na pierwszym miejscu?

Bo nie jest jedną z wielu modlitw, tylko uobecnieniem ofiary Chrystusa. Katechizm wymienia ją jako pierwszą formę pomocy zmarłym:

Kościół od początku czcił pamięć zmarłych i ofiarował za nich modlitwy, a przede wszystkim Ofiarę Eucharystyczną, aby po oczyszczeniu mogli dojść do uszczęśliwiającej wizji Boga (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1032, wyd. polskie Pallottinum 1994

Różaniec, Koronka i litanie za zmarłych

Poza Mszą rodziny sięgają po kilka form. Różnią się długością i pochodzeniem:

Forma modlitwy Czas Pochodzenie Kiedy pasuje
Msza św. w intencji zmarłego ok. 30-60 min liturgia Kościoła (KKK 1371) pogrzeb, 30. dzień, rocznica
Wieczny odpoczynek kilkanaście sekund antyfona "Requiem aeternam" codziennie, przy grobie
Różaniec ok. 20 min jedna część tradycja Kościoła czuwanie przed pogrzebem, listopad
Koronka do Miłosierdzia Bożego ok. 10 min Dzienniczek św. Faustyny, objawienie prywatne przy umierającym, po śmierci
Litania za zmarłych ok. 10 min modlitewniki, pobożność prywatna modlitwa w domu, wypominki

Koronkę przekazała św. Faustyna Kowalska. Zapisane w Dzienniczku obietnice dotyczące godziny śmierci należą do objawienia prywatnego. Można je przyjmować z wiarą, ale nie są dogmatem.

Czy można odmawiać litanię za zmarłych rodziców?

Tak, prywatnie można. W nabożeństwach publicznych używa się litanii zatwierdzonych przez władzę kościelną. W domu można korzystać z litanii za zmarłych z modlitewnika, najlepiej takiego, który ma imprimatur, bo wtedy wiadomo, że tekst jest zgodny z wiarą. Bezpieczny wybór to:

  • modlitewniki wydawnictw katolickich z imprimatur biskupa,
  • teksty z Mszału i Obrzędów pogrzebu,
  • Litania do Wszystkich Świętych, z dopowiedzianym na końcu imieniem zmarłego,
  • własne wezwania układane na wzór litanii, odmawiane prywatnie.

Jaka jest modlitwa za zmarłego dziadka?

Za zmarłego dziadka modlimy się tymi samymi słowami co za rodziców. Najprościej odmówić Wieczny odpoczynek z jego imieniem, dziesiątkę różańca albo zamówić Mszę w rocznicę śmierci. Kościół nie ma osobnej modlitwy "za dziadka". Ma jedną wspólnotę świętych, do której należą wszyscy zmarli z rodziny (KKK 958).

Te same modlitwy, inne imię

Zmienia się tylko zwrot i forma gramatyczna. Kilka przykładów:

  • "Wieczny odpoczynek racz dać, Panie, mojemu dziadkowi Stanisławowi."
  • "Polecam Ci, Boże, dziadków Mariannę i Franciszka, którzy nauczyli moich rodziców pacierza."
  • Dziesiątka różańca odmówiona w rocznicę śmierci dziadka, na przykład przy rodzinnym stole.
  • Wspólne wpisanie dziadków i rodziców na jedną kartkę wypominkową.

Więcej o pamięci o całej rodzinie piszę w tekście modlitwa za zmarłych z rodziny.

Jak włączyć dzieci w modlitwę za dziadka?

Krótko i konkretnie. Dziecko zrozumie więcej, gdy modlitwa wiąże się z obrazem albo wspomnieniem:

  1. Pokaż zdjęcie dziadka i opowiedz jedną historię z jego życia.
  2. Naucz dziecko Wiecznego odpoczynku, zaczynając od samego "Niech odpoczywa w pokoju".
  3. Pozwól mu zapalić znicz przy grobie i powiedzieć własnymi słowami, za co dziękuje.
  4. Wspominajcie dziadka w wieczornym pacierzu w dniu jego imienin.

Msza, wypominki i odpust za zmarłych rodziców

Trzy kościelne formy pamięci o zmarłych rodzicach to Msza w ich intencji, wypominki i odpust. Mszę i wypominki ustala się w kancelarii własnej parafii, a ofiara jest dobrowolna. Odpust zupełny za zmarłych można uzyskać codziennie od 1 do 8 listopada, nawiedzając cmentarz (Enchiridion indulgentiarum, 1999).

Jak zamówić Mszę za zmarłego rodzica?

Wystarczą trzy kroki. Tak to zwykle wygląda w polskich parafiach:

  1. Zgłoś się do kancelarii swojej parafii albo do zakrystii przed Mszą.
  2. Podaj imię i nazwisko zmarłego, okazję (rocznica, 30. dzień) i proponowaną datę.
  3. Złóż ofiarę według własnych możliwości. Nie jest to opłata za Mszę, tylko dar na utrzymanie Kościoła (KPK kan. 945-946).
  4. Terminy rocznicowe zgłaszaj z wyprzedzeniem, bo w wielu parafiach są zajęte na kilka miesięcy naprzód.

Czym są Msze gregoriańskie?

Msze gregoriańskie to seria 30 Mszy za jednego zmarłego, odprawianych przez 30 kolejnych dni. Nie mają nic wspólnego z chorałem ani z kalendarzem gregoriańskim. Ich nazwa pochodzi od św. Grzegorza Wielkiego, który w Dialogach (ks. IV) opisał trzydzieści Mszy odprawionych za zmarłego mnicha. To pobożna tradycja, a nie gwarancja: żadna liczba Mszy nie "zapewnia" nieba.

Czym są wypominki?

Wypominki to polski zwyczaj odczytywania w kościele imion zmarłych, połączony z modlitwą za nich. Zwykle wygląda to tak:

  • Rodzina wpisuje imiona zmarłych na kartkę albo do zeszytu w kancelarii lub zakrystii.
  • Wypominki jednorazowe odczytuje się najczęściej w listopadzie, roczne przez cały rok, np. w wybraną niedzielę miesiąca.
  • Po odczytaniu imion wierni odmawiają różaniec albo Wieczny odpoczynek.
  • W parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie wypominki wymieniała wśród nabożeństw archiwalna strona parafii z 2022 r.

Obecną praktykę trzeba sprawdzić w kancelarii. Parafia nie ma dziś działającej strony internetowej, a dane kontaktowe podaje serwis archidiecezji wrocławskiej.

Odpust za zmarłych 1-8 listopada

Od 1 do 8 listopada można raz dziennie uzyskać odpust zupełny dla dusz w czyśćcu. Warunkiem jest nawiedzenie cmentarza i modlitwa za zmarłych. 2 listopada odpust można też uzyskać, nawiedzając kościół i odmawiając Ojcze nasz i Wierzę. Zwykłe warunki to:

  1. Stan łaski uświęcającej i spowiedź sakramentalna (w okresie około dni odpustu).
  2. Komunia święta przyjęta w dniu odpustu.
  3. Modlitwa w intencjach Ojca Świętego, np. Ojcze nasz i Zdrowaś Maryjo.
  4. Wolność od przywiązania do jakiegokolwiek grzechu, także lekkiego.
  5. W pozostałe dni roku nawiedzenie cmentarza daje odpust cząstkowy.

Odpust można ofiarować za siebie albo za zmarłych, ale nie za innych żyjących (KKK 1471). Penitencjaria Apostolska bywa, że zmienia zasady w danym roku. W 2020 r. wydłużyła na przykład ten czas na cały listopad. Przed 1 listopada sprawdź komunikat Konferencji Episkopatu Polski.

Jak modlić się w żałobie po mamie lub tacie?

W żałobie po rodzicu modlitwa nie musi być długa ani składna. Wystarczy imię zmarłego, Wieczny odpoczynek i szczerość wobec Boga. Ewangelia mówi wprost, że przy grobie Łazarza "Jezus zapłakał" (J 11,35). Łzy nie przeczą więc wierze. Kościół nie wyznacza żałobie terminu ani liczby dni modlitwy.

Czy płacz i smutek przeczą wierze?

Nie. Święty Paweł nie zakazuje smutku, prosi tylko, by nie smucić się "jak ci, którzy nie mają nadziei" (por. 1 Tes 4,13-14). Najmocniej wyraża to słowo Jezusa do Marty:

"Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie." - J 11,25, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 2000

Modlitwa nie obiecuje szybkiego ukojenia. Daje przestrzeń, w której można się pożegnać:

  • Krótka modlitwa rano i wieczorem z imieniem rodzica, nawet jeśli brak sił na więcej.
  • Czytanie J 11 albo 1 Tes 4 w rocznicę śmierci.
  • Udział w Mszy w intencji zmarłego razem z rodzeństwem.
  • Modlitwa przy grobie bez pośpiechu i bez listy "do odmówienia".

Kiedy w żałobie szukać pomocy specjalisty?

Wtedy, gdy smutek przez wiele miesięcy utrudnia codzienne życie: sen, pracę, kontakty z ludźmi. Sygnały, które warto potraktować poważnie:

  • bezsenność albo brak apetytu, które nie mijają mimo upływu czasu,
  • wycofanie się z rodziny, pracy i dotychczasowych zajęć,
  • stałe poczucie winy wobec zmarłego rodzica,
  • myśli o tym, że życie straciło sens.

Modlitwa i pomoc psychologa nie wykluczają się. Ta treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z psychologiem ani lekarzem. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.

Epitafia w kościele Trójcy Świętej w Żmigrodzie: dawna pamięć o zmarłych

W kościele Trójcy Świętej w Żmigrodzie zachowały się płyty nagrobne z XVI-XIX wieku (Wikipedia, hasło o parafii). Jedną z nich jest epitafium Valentinusa Schmidta, komendanta zamku w Żmigrodzie, z 1672 roku (opis pliku w Wikimedia Commons). Gdy odwiedzam ten kościół, zawsze przystaję przy kamiennych płytach. Przypominają, że prośba o pamięć i modlitwę za zmarłych ma tu kilkusetletnią historię. Co warto zobaczyć:

  • płyty nagrobne w murach świątyni, której obecny kształt powstawał od 1597 r.,
  • epitafium Valentinusa Schmidta z 1672 r.,
  • barokowe rzeźby i obrazy z XVIII w.,
  • niedaleko drugi kościół miasta, św. Stanisława Kostki, dawny ewangelicki, rekonsekrowany 26.11.1972 r.

Patrona tej drugiej świątyni przybliża tekst modlitwa do św. Stanisława Kostki. Żmigród leży w powiecie trzebnickim na Dolnym Śląsku. Nie należy go mylić z Nowym Żmigrodem na Podkarpaciu.

Najczęściej zadawane pytania

Jak brzmi modlitwa do św. Rity za zmarłych?

Modlitwy do św. Rity za zmarłych należą do pobożności prywatnej, więc najlepiej brać je z modlitewnika z imprimatur. Kościół uczy, że święci wstawiają się za nami (KKK 956). Można więc prosić św. Ritę o pokój dla zmarłych bliskich, a potem dodać Wieczny odpoczynek. O innej intencji, z którą wierni przychodzą do tej świętej, piszę w tekście modlitwa do świętej Rity o zdrowie.

Jak brzmi modlitwa za rodziców i bliskich?

Najprostsza to Wieczny odpoczynek w liczbie mnogiej: "racz im dać, Panie", z wymienionymi imionami rodziców i bliskich. Można ją połączyć z Ojcze nasz i Zdrowaś Maryjo przy grobie albo w domu. Dobrze jest zapisać imiona na kartce i trzymać ją w modlitewniku, żeby nikogo nie pominąć.

Jaka jest modlitwa o spokojne odejście?

Tradycyjnie o dobrą śmierć prosi się św. Józefa, patrona dobrej śmierci. Katechizm zachęca, by przygotowywać się na godzinę śmierci (KKK 1014). Przy umierającym odmawia się modlitwy z obrzędów sakramentu chorych i wzywa kapłana, żeby udzielił namaszczenia i Komunii jako Wiatyku (KKK 1524).

Czy można modlić się za zmarłego rodzica, który nie był wierzący?

Tak. Kościół modli się za wszystkich zmarłych i prosi, by nikt nie zginął (KKK 1058), a sąd zostawia Bogu. Dzieci mogą modlić się za rodzica i zamówić za niego Mszę niezależnie od jego drogi wiary. Kwestię pogrzebu kościelnego regulują kanony 1176-1185 KPK, a szczegóły wyjaśnia proboszcz.

Jak długo modlić się za zmarłych rodziców?

Kościół nie wyznacza końca takiej modlitwy. Można ją odmawiać przez całe życie. W Polsce szczególnie pamięta się o zmarłych w 30. dniu i w rocznicę śmierci, 2 listopada i podczas wypominków. To zwyczaj, nie obowiązek, więc nie ma "spóźnionej" modlitwy.

Czy Msza gregoriańska musi być odprawiona bez przerwy?

Według tradycji Msze gregoriańskie odprawia się przez 30 kolejnych dni bez przerwy. Kalendarz liturgiczny może jednak wymusić przesunięcie, na przykład w Triduum Paschalnym. Jak to rozwiązuje się w praktyce, wyjaśnia kancelaria parafii, w której zamawia się serię.

Paweł Kubacki - mieszka w Trzebnicy i od lat odwiedza kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich, zbierając ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 958, 1014, 1030-1032, 1058, 1371, 1471, 1524, 2197-2200, wyd. polskie, Pallottinum, Poznań 1994.
  2. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000: 2 Mch 12,43-46; J 11,25.35; 1 Tes 4,13-14.
  3. Penitencjaria Apostolska, Enchiridion indulgentiarum. Normy i nadania, wyd. IV, 1999.
  4. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 945-946 oraz 1176-1185, wyd. polskie, Pallottinum.
  5. Mszał Rzymski dla diecezji polskich, wyd. II, Pallottinum, Poznań 1986, Msze za zmarłych.
  6. Św. Grzegorz Wielki, Dialogi, ks. IV.
  7. Wikipedia: Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie (odczyt: październik 2026).
  8. Wikipedia: Kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie (odczyt: październik 2026).
  9. Wikimedia Commons: epitafium Valentinusa Schmidta, 1672.
  10. Archidiecezja Wrocławska: Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie (odczyt: 27.10.2026).
  11. Zdjęcie wyróżniające: Friedrich Bernhard Werner, Public domain, Wikimedia Commons, strona pliku.
Paweł Kubacki
Paweł Kubacki

Paweł Kubacki mieszka w Trzebnicy i od lat odwiedza kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich, zbierając ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami. Żmigród zna od dziecka: kościół Trójcy Świętej z pochyloną kiedyś wieżą i dwa kościoły w jednym mieście, katolicki i dawny ewangelicki. Nie jest księdzem ani misjonarzem, nie jest historykiem z tytułem naukowym ani przewodnikiem z uprawnieniami, nie pracuje też dla parafii. Korzysta z katalogu Archidiecezji Wrocławskiej, artykułów encyklopedycznych, dawnej strony parafii zachowanej w Internet Archive i opisów zdjęć w Wikimedia Commons. Gdy źródła się różnią, na przykład co do roku zakończenia budowy kościoła, podaje obie wersje. Poprawki zapisuje z datą.

Articles: 134