Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie - kościoły, kaplice i miejscowości

Opracował: Paweł Kubacki · aktualizacja 2.11.2026

Zawartość tekstu

Parafia Żmigród w skrócie: metryka i przynależność

Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie to rzymskokatolicka parafia archidiecezji wrocławskiej w dekanacie Prusice, z adresem ul. Kościelna 1, 55-140 Żmigród. Od 1945 roku prowadzą ją Księża Misjonarze ze Zgromadzenia Misji. Ma trzy kościoły: Trójcy Świętej, św. Stanisława Kostki i św. Jana Nepomucena w Bychowie, a do tego sześć kaplic (strona archidiecezji, odczyt z października 2026 r.).

Mieszkam w Trzebnicy i Żmigród znam od dziecka. W mieście stoją obok siebie katolicka fara i dawny kościół ewangelicki. Ten serwis to niezależny przewodnik, a nie strona parafii. Nie przyjmuję intencji ani dokumentów, nie zbieram ofiar. Sprawy urzędowe załatwia się w kancelarii parafialnej.

Archidiecezja wrocławska, dekanat Prusice

Żmigród leży w powiecie trzebnickim w województwie dolnośląskim, a kościelnie należy do archidiecezji wrocławskiej i dekanatu Prusice. Najważniejsze dane mieszczą się w kilku linijkach:

• Diecezja i dekanat: archidiecezja wrocławska, dekanat Prusice (archidiecezja i GCatholic, 2026).
• Adres parafii: ul. Kościelna 1, 55-140 Żmigród.
• Duszpasterze: Zgromadzenie Misji św. Wincentego a Paulo (CM), obecne w parafii od 1945 roku.
• Liczba wiernych: ok. 8970 mieszkańców według opisu z dawnej strony parafii, sporządzonego przed ok. 2013 r.; nowszej liczby żadne bieżące źródło nie podaje.
• Rok Święty 2025: kościół Trójcy Świętej znalazł się na liście kościołów jubileuszowych archidiecezji wrocławskiej (GCatholic).

Księża Misjonarze w Żmigrodzie od 1945 roku

Parafię od pierwszych powojennych miesięcy prowadzi Zgromadzenie Misji, czyli Księża Misjonarze założeni przez św. Wincentego a Paulo w 1625 roku. Prawo kanoniczne przewiduje taki model wprost.

Parafię można powierzyć kleryckiemu instytutowi zakonnemu albo kleryckiemu stowarzyszeniu życia apostolskiego, przy czym jeden z jego kapłanów pełni urząd proboszcza (parafraza). Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 520 § 1, 1983

Dlaczego w tej parafii wszystko układa się w trójki?

Bo liczba trzy wraca tu w faktach, nie tylko w symbolice:

• Trzy kościoły parafii: Trójcy Świętej, św. Stanisława Kostki i św. Jana Nepomucena w Bychowie.
• Trzy nawy: kościół parafialny ma dziś układ trójnawowej bazyliki (Wikipedia).
• Trzy daty budowy: kamień węgielny w 1597, odbudowa po pożarze w 1723 i obecne prezbiterium z 1869 roku.
• Trzy kaplice wiejskie: w Borku, Borzęcinie i Kliszkowicach.

Jakie miejscowości należą do parafii w Żmigrodzie?

Do parafii Trójcy Świętej należy samo miasto Żmigród oraz miejscowości Borki, Borzęcin, Bychowo, Grądzik, Karnice, Kliszkowice (Duże i Małe), Marzęcino, Nowe Domy, Węglewo i Żmigródek. Taki zasięg podaje strona parafii w serwisie archidiecezji wrocławskiej (odczyt 27.10.2026), a zestawienie na Wikipedii jest z nim zgodne.

Miejscowość	Kościół lub kaplica na miejscu (wg archidiecezji)
Żmigród	Kościół parafialny Trójcy Świętej, kościół pomocniczy św. Stanisława Kostki, kaplice zakonne i szpitalna
Borki (Borek)	Kaplica św. Maksymiliana Kolbego
Borzęcin	Kaplica św. Jadwigi Śląskiej
Bychowo	Kościół filialny św. Jana Nepomucena
Kliszkowice (Duże i Małe)	Kaplica św. Wincentego
Grądzik, Karnice, Marzęcino, Nowe Domy, Węglewo, Żmigródek	Brak kościoła i kaplicy w wykazie; mieszkańcy korzystają ze świątyń parafii

Czy Borzęcin należy do parafii w Żmigrodzie?

Tak. Borzęcin figuruje w wykazie miejscowości parafii Trójcy Świętej na stronie archidiecezji wrocławskiej, a we wsi stoi kaplica pw. św. Jadwigi Śląskiej.

Do której parafii należy moja wieś?

To zależy od miejsca zamieszkania, a nie od tego, do którego kościoła masz najbliżej. Według Kodeksu Prawa Kanonicznego (kan. 102 i 107) własną parafię wyznacza miejsce zamieszkania stałego lub tymczasowego. Ma to znaczenie przy chrzcie, ślubie i pogrzebie, bo sprawy prowadzi własna parafia. Granice parafii zmienia dekret biskupa, więc najpewniej sprawdzić je u źródła:

1. Znajdź swoją miejscowość w wykazie na stronie parafii w serwisie archidiecezji wrocławskiej.
2. Jeśli mieszkasz na pograniczu kilku parafii, zapytaj w kancelarii parafii Trójcy Świętej o przypisanie konkretnej ulicy lub przysiółka.
3. Przy ślubie pamiętaj, że sprawę zwykle zgłasza się w parafii jednej z narzeczonych osób.
4. Po przeprowadzce przynależność zmienia się wraz z miejscem zamieszkania.

Ile kościołów ma parafia Trójcy Świętej?

Parafia Trójcy Świętej ma trzy kościoły. Parafialny jest kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie, pomocniczy kościół św. Stanisława Kostki stoi w tym samym mieście, a filialny kościół św. Jana Nepomucena znajduje się w Bychowie. Taki podział podaje archidiecezja wrocławska (2026).

Kościół Trójcy Świętej: bazylika z renesansowym portalem

To kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie, murowany i orientowany, dziś w układzie trójnawowej bazyliki z wydłużonym, wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Kamień węgielny położono 25 marca 1597 r., budował Jerzy Bruckner, a fundatorem był Adam von Schaffgotsch. Dawna strona parafii podaje poświęcenie w 1601 r.; Wikipedia wskazuje dla końca budowy także rok 1607. Po pożarze w 1702 r. kościół odbudowano w 1723 r. W rejestrze zabytków figuruje jako „kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, z 1599, 1723 - XVIII w.”.

Przy każdej wizycie wracam do tych samych miejsc i polecam je innym:

• Renesansowy portal z kartuszem herbowym Schaffgotschów, rodu fundatora.
• Wieża, która po budowie zaczęła się przechylać; boczne mury podpierające zachowały się do dziś.
• Sklepienia: kolebkowe z lunetami w nawie głównej i sieciowe w nawach bocznych.
• Neogotycki ołtarz główny (konsekrowany w 1889 r. według dawnej strony parafii) i barokowe ołtarze boczne z XVIII wieku.
• Płyty nagrobne z XVI-XIX wieku, wśród nich epitafium Valentinusa Schmidta z 1672 r., komendanta zamku w Żmigrodzie.
• Organy z ok. 1915 r. firmy Schlag & Söhne: 25 głosów, traktura pneumatyczna.

Kościół św. Stanisława Kostki: dawna świątynia ewangelicka

Kościół św. Stanisława Kostki zbudowano w latach 1854-1861 jako kościół ewangelicki według projektu Hermanna Friedricha Waesemanna. Jest neogotycki, ceglany, jednonawowy na planie krzyża łacińskiego, z wieżą od wschodu wtopioną w korpus. Po wojnie stał zamknięty. Staraniem proboszcza ks. Antoniego Kułagi CM przekazano go parafii i rekonsekrowano 26 listopada 1972 r. (Wikipedia).

Kościół św. Jana Nepomucena w Bychowie

Kościół filialny pw. św. Jana Nepomucena w Bychowie należy do parafii według archidiecezji i Wikipedii. Aktualna strona archidiecezji nie podaje godziny niedzielnej Mszy w Bychowie, dlatego jej tu nie wpisuję. Przed przyjazdem sprawdź ogłoszenia parafialne w kościele Trójcy Świętej.

Kaplice parafii: wiejskie, zakonne i szpitalna

Archidiecezja wrocławska wymienia w parafii Trójcy Świętej sześć kaplic: trzy wiejskie (Borek, Borzęcin, Kliszkowice), dwie zakonne (Sióstr Miłosierdzia i Księży Misjonarzy) oraz kaplicę w szpitalu rehabilitacyjnym. Do tego dochodzi kaplica cmentarna, której wezwania nie podaję, bo Wikipedia i dawna strona parafii podają dwa różne.

Kaplice w Borku, Borzęcinie i Kliszkowicach

Wezwania podaje archidiecezja:

• Borek (Borki): kaplica św. Maksymiliana Kolbego, franciszkanina zamordowanego w Auschwitz w 1941 roku.
• Borzęcin: kaplica św. Jadwigi Śląskiej, patronki Śląska, pochowanej w pobliskiej Trzebnicy.
• Kliszkowice: kaplica św. Wincentego, co przy parafii prowadzonej przez wincentynów nie dziwi.
• Bychowo: zamiast kaplicy kościół filialny św. Jana Nepomucena.

Kaplice Sióstr Miłosierdzia, Księży Misjonarzy i szpitala

W Żmigrodzie działają też kaplice zakonne w Żmigrodzie: w domu Księży Misjonarzy i w domu Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo z Prowincji Krakowskiej przy ul. Poznańskiej (dawna strona parafii z 2022 r., Wikipedia). Siostry należą do tej samej rodziny wincentyńskiej co księża. Trzecią kaplicą w mieście jest kaplica w szpitalu rehabilitacyjnym.

Kto jest proboszczem parafii w Żmigrodzie?

Według strony archidiecezji wrocławskiej (odczyt z października 2026 r.) proboszczem parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie jest ks. Jerzy Tyrak CM, a wikariuszem ks. Robert Iskrzycki CM. Obaj należą do Zgromadzenia Misji, które prowadzi parafię od 1945 roku.

Obsada w zgromadzeniach zmienia się często, dlatego przy nazwiskach podaję datę odczytu. Kodeks opisuje proboszcza jako własnego pasterza powierzonej mu parafii, który działa pod władzą biskupa diecezjalnego (KPK, kan. 515 i 519).

Kto był pierwszym proboszczem po 1945 roku?

Pierwszym powojennym proboszczem był ks. Jan Jonaczyk CM, który kierował parafią w latach 1945-1959. Od tamtej pory parafia miała 13 proboszczów, wszystkich ze Zgromadzenia Misji. Kilka faktów z tej listy:

• Ks. Jan Jonaczyk CM prowadził parafię najdłużej, przez 14 lat, gdy do Żmigrodu przybywali osadnicy z Wielkopolski i dawnych Kresów.
• Ks. Antoni Kułaga CM (1969-1974) doprowadził do przejęcia dawnego kościoła ewangelickiego i jego rekonsekracji w 1972 r.
• Ks. Paszczuk CM kierował parafią 9 lat, w latach 2013-2022.
• Z parafii wywodzi się 10 kapłanów (według dawnej strony parafii, stan na ok. 2013 r.).

Proboszczowie od 1945 roku w pigułce

Zestawienie pochodzi z Wikipedii i dawnej strony parafii; szerzej opisuję te dzieje w tekście o historii parafii od XIII wieku.

Lata	Proboszcz (wszyscy CM)
1945-1959	ks. Jan Jonaczyk
1959-1969	ks. Sarwa
1969-1974	ks. Antoni Kułaga
1974-1979	ks. Rogowiec
1979-1985	ks. Rymarz
1985-1991	ks. Piotrowski
1991-1997	ks. Wenz
1997-2000	ks. Staszczyszyn
2000-2004	ks. Gasiński
2004-2013	ks. Walentynowicz
2013-2022	ks. Paszczuk
2022-2025	ks. Grzyb
od 2025	ks. Jerzy Tyrak

Msze święte w parafii: gdzie sprawdzić godziny

Aktualne godziny Mszy w kościołach i kaplicach parafii Trójcy Świętej publikuje strona parafii w serwisie archidiecezji wrocławskiej, a uzupełniają je ogłoszenia czytane w kościele. Nie przepisuję tu godzin z pamięci, bo się zmieniają. Dane ze źródłem i datą odczytu zebrałem w tekście Msze święte w Żmigrodzie.

Gdzie publikowane są aktualne godziny Mszy?

Najpierw na stronie archidiecezji, potem w gablocie przy kościele. W takiej kolejności sprawdzam je przed każdym wyjazdem:

1. Strona parafii pw. Trójcy Świętej w katalogu archidiecezji wrocławskiej: godziny niedzielne i w dni powszednie.
2. Ogłoszenia parafialne czytane na niedzielnej Mszy.
3. Gablota przy kościele Trójcy Świętej, gdzie zwykle wisi aktualny porządek nabożeństw.
4. Kancelaria parafialna przy ul. Kościelnej 1, gdy chodzi o święta, odpusty i Msze w kaplicach.

Czy w kościele św. Stanisława Kostki odprawia się Msze?

Według dawnej strony parafii z 2022 r. tak: w niedziele od maja do listopada, a młodzież przyjmowała tu sakrament bierzmowania. Czy ten zwyczaj trwa, aktualne źródło nie mówi, więc przed wizytą zajrzyj do ogłoszeń.

Gdzie znaleźć ogłoszenia parafialne w Żmigrodzie?

Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie nie ma dziś działającej oficjalnej strony internetowej. Ogłoszenia czytane są podczas niedzielnych Mszy i zwykle wywieszane przy kościele, a dane podstawowe oraz godziny Mszy publikuje strona parafii w serwisie archidiecezji wrocławskiej. Sprawy indywidualne załatwia się osobiście w kancelarii parafialnej.

Czy parafia w Żmigrodzie ma stronę internetową?

Nie ma działającej. Archidiecezja wrocławska podaje adres www.parafiazmigrod.pl, ale 27 października 2026 r. ta domena była wystawiona na sprzedaż. Serwis parafiazmigrod.com.pl, który czytasz, działał kiedyś jako strona parafii (lata 2013-2025), a dziś jest niezależnym przewodnikiem bez związku z kancelarią.

Gdzie sprawdzić intencje mszalne?

W ogłoszeniach parafialnych i w kancelarii. Intencje zamawia się osobiście, a ofiara złożona przy tej okazji jest w Kościele w Polsce dobrowolna. Praktyka wygląda zwykle tak:

1. Sprawdź w ogłoszeniach godziny pracy kancelarii, bo dane z 2022 r. mogą być nieaktualne.
2. Przyjdź osobiście, z wyprzedzeniem, zwłaszcza gdy zależy Ci na konkretnym dniu.
3. Podaj treść intencji i preferowany kościół lub kaplicę.
4. Listę intencji na dany tydzień znajdziesz zwykle w gablocie przy kościele.

Informacje z profili w mediach społecznościowych porównuj z ogłoszeniami w kościele. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje rozmowy w kancelarii.

Życie parafii: grupy, nabożeństwa i tradycje

Najpełniejszy opis życia parafii pochodzi z dawnej strony parafii z 2022 roku. Wymieniała ona ponad dziesięć grup, w tym Żywy Różaniec z 23 różami, oraz stałe nabożeństwa, jak środowa nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy. To obraz sprzed kilku lat, więc działalność konkretnych grup sprawdź w bieżących ogłoszeniach.

Dwa odpusty parafii

Główny odpust przypada w uroczystość Najświętszej Trójcy, czyli w niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego. Drugi, według dawnej strony parafii, obchodzono 18 września przy kościele św. Stanisława Kostki. Patron parafii odsyła do samego centrum wiary, nie do lokalnego zwyczaju:

Tajemnica Trójcy Przenajświętszej jest centralną tajemnicą wiary i życia chrześcijańskiego (parafraza). Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 234, 1992

Biblijnym punktem wyjścia jest nakaz chrzczenia w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego (Mt 28,19, Biblia Tysiąclecia).

Grupy i nabożeństwa według dawnej strony parafii

Lista oddaje stan z 2022 r.:

• Rada Parafialna i Stowarzyszenie Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo, typowe dla parafii wincentyńskich.
• Żywy Różaniec (23 róże), Apostolat Maryjny i Stowarzyszenie Dzieci Maryi.
• Schola dziecięca, chór parafialny i Liturgiczna Służba Ołtarza.
• Eucharystyczny Ruch Młodych i grupa modlitewna młodzieży.
• Nabożeństwa maryjne 13. dnia miesiąca, nawiązujące do objawień fatimskich, które Kościół traktuje jako objawienia prywatne, a także nabożeństwa majowe i różańcowe.
• Droga Krzyżowa i Gorzkie Żale, polskie nabożeństwo pasyjne, które w 1707 r. zapoczątkowali właśnie Księża Misjonarze przy kościele św. Krzyża w Warszawie.

Co ciekawego można zobaczyć w Żmigrodzie?

W Żmigrodzie warto zobaczyć przede wszystkim kościół Trójcy Świętej z renesansowym portalem i podpartą wieżą, figurę Niepokalanej na rynku poświęconą w 1947 r. oraz neogotycki kościół św. Stanisława Kostki z lat 1854-1861. Do tego dochodzi historia miasta: pierwsza wzmianka z 1155 r. i protokół trachenberski podpisany w pałacu Hatzfeldtów w 1813 r. (Wikipedia).

Figura Niepokalanej na rynku z 1947 roku

Figurę Niepokalanej poświęcili 11 czerwca 1947 r. dwaj kardynałowie: Bernard Griffin, prymas Anglii, i August Hlond, według dawnej strony parafii. Kolumna Maryjna figuruje dziś na liście zabytków miasta.

Jak zaplanować spacer po kościołach Żmigrodu?

Wystarczą dwie-trzy godziny. Trasę układam zwykle w czterech krokach:

1. Zacznij od rynku i figury Niepokalanej z 1947 r.
2. Przejdź do kościoła Trójcy Świętej: obejrzyj portal z herbem Schaffgotschów i mury podpierające wieżę.
3. Jeśli kościół jest otwarty, zobacz prospekt organów Schlag & Söhne i epitafia, w tym płytę Valentinusa Schmidta.
4. Zakończ przy kościele św. Stanisława Kostki, porównując neogotyk Waesemanna z renesansowo-barokową farą.

Żmigród, Nowy Żmigród czy Stary Żmigród: jak nie pomylić parafii

Żmigród z parafią Trójcy Świętej to miasto w powiecie trzebnickim na Dolnym Śląsku, w archidiecezji wrocławskiej. Nowy Żmigród i Stary Żmigród to inne miejscowości, położone na Podkarpaciu w powiecie jasielskim, z innymi parafiami i inną diecezją.

Cecha	Żmigród	Nowy i Stary Żmigród
Województwo	dolnośląskie	podkarpackie
Powiat	trzebnicki	jasielski
Diecezja	archidiecezja wrocławska, dekanat Prusice	inna diecezja, na Podkarpaciu
Główna parafia	Trójcy Świętej, prowadzona przez Księży Misjonarzy CM	odrębne parafie z własnymi kancelariami

Czym różni się Żmigród od Nowego Żmigrodu?

Położeniem i przynależnością kościelną. Żmigród leży nad Baryczą, na północ od Trzebnicy, a jego parafia należy do archidiecezji wrocławskiej. Nowy Żmigród to podkarpacka miejscowość koło Jasła, z własną parafią i duszpasterzami, o których ten serwis nie pisze.

Jak sprawdzić, że trafiłeś na właściwą parafię?

Wystarczy jeden z kilku sygnałów w treści strony lub ogłoszenia:

• W adresie pojawia się kod 55-140 i ul. Kościelna 1.
• Strona wymienia dekanat Prusice albo archidiecezję wrocławską.
• Duszpasterze podpisują się skrótem CM (Zgromadzenie Misji).
• Wśród miejscowości są Bychowo, Borzęcin albo Kliszkowice.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy jest odpust parafialny w Żmigrodzie?

Główny odpust przypada w uroczystość Najświętszej Trójcy, czyli w niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego; w 2027 r. będzie to 23 maja. Drugi odpust, św. Stanisława Kostki, dawna strona parafii podawała na 18 września. Godziny Mszy odpustowych i program ogłasza parafia w ogłoszeniach.

Czy parafia w Żmigrodzie należy do diecezji przemyskiej?

Nie. Żmigród w powiecie trzebnickim należy do archidiecezji wrocławskiej i dekanatu Prusice. Pomyłka bierze się z podobnej nazwy Nowego Żmigrodu na Podkarpaciu.

Jak załatwić sprawy w kancelarii parafialnej?

Sprawy chrztu, ślubu, pogrzebu czy intencji mszalnych załatwia się osobiście w kancelarii parafii przy ul. Kościelnej 1. Godziny kancelarii sprawdź w aktualnych ogłoszeniach, bo archiwalne dane z 2022 r. mogą być nieaktualne. Listę dokumentów do sakramentów kancelaria podaje przy pierwszej rozmowie.

Ilu mieszkańców liczy parafia Trójcy Świętej?

Ostatnia dostępna informacja mówi o ok. 8970 mieszkańcach, ale pochodzi z opisu sprzed ok. 2013 r. Aktualnej liczby nie podaje żadne bieżące źródło, także strona archidiecezji.

Źródła i literatura

1. Archidiecezja Wrocławska: Parafia pw. Trójcy Świętej w Żmigrodzie, odczyt 27.10.2026.
2. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 102, 107, 515, 519 i 520, wyd. polskie Pallottinum.
3. Katechizm Kościoła Katolickiego (1992), nr 234, wyd. polskie Pallottinum.
4. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Mt 28,19.
5. Wikipedia: Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie, 2026.
6. Wikipedia: Kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie, 2026.
7. Wikipedia: Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie, 2026.
8. Wikipedia: Żmigród (historia miasta i wykaz zabytków), 2026.
9. GCatholic: Church of the Holy Trinity, Żmigród, 2026.
10. Narodowy Instytut Dziedzictwa: zabytek.pl, rejestr zabytków, 2026.
11. Dawna strona parafii parafiazmigrod.com.pl, zrzuty archiwalne z lat 2019-2025 (Internet Archive).
12. Zdjęcie wyróżniające: Sławomir Milejski, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons, strona pliku.