Zawartość tekstu
Cytaty świętego Wincentego a Paulo w pigułce
Cytaty świętego Wincentego a Paulo (1581-1660) dotyczą głównie miłosierdzia, służby ubogim i pracy rąk. Najczęściej przytacza się trzy zdania: „miłość jest pomysłowa aż do nieskończoności”, „zostawić Boga dla Boga” i „ubodzy są naszymi panami”. Wszystkie pochodzą z konferencji i listów, które zebrał Pierre Coste w 14 tomach wydanych w latach 1920-1925.
Do tematu wracam często, bo w Żmigrodzie imię świętego słychać na co dzień. Parafię Trójcy Świętej od 1945 r. prowadzą księża misjonarze, czyli duchowi synowie Wincentego. Cytaty przytaczam po francusku tam, gdzie znam oryginał. Obok podaję polski sens własnymi słowami, bo polskie przekłady różnią się brzmieniem. Najważniejsze zdania w skrócie:
- „L'amour est inventif jusqu'à l'infini”: miłość jest pomysłowa bez końca, więc szuka coraz to nowych sposobów, żeby pomóc.
- „Quitter Dieu pour Dieu”: kiedy przerywasz modlitwę, żeby pomóc ubogiemu, zostawiasz Boga dla Boga i niczego nie tracisz.
- Ubodzy jako „nasi panowie i mistrzowie”: tak święty mówił do Córek Miłości o ludziach, którym służyły.
- „Aimons Dieu… à la sueur de nos visages”: kochajmy Boga, ale kosztem własnych rąk i w pocie czoła.
- „Tournez la médaille”: odwróćcie medal, a w biednym zobaczycie Syna Bożego.
Od czego jest święty Wincenty?
Św. Wincenty a Paulo jest patronem dzieł miłosierdzia i stowarzyszeń dobroczynnych. Był francuskim kapłanem. W 1625 r. założył Zgromadzenie Misji, a w 1633 r. razem ze św. Ludwiką de Marillac powołał Siostry Miłosierdzia, zwane szarytkami. Kanonizował go papież Klemens XII w 1737 r., a w 1885 r. Leon XIII ogłosił go patronem stowarzyszeń charytatywnych.
Patron dzieł miłosierdzia: krótka biografia 1581-1660
Wincenty urodził się w 1581 r. na południu Francji, w ubogiej chłopskiej rodzinie. Zmarł w Paryżu 27 września 1660 r. Zanim stał się „apostołem miłosierdzia”, był ambitnym młodym księdzem, który szukał dobrej posady. Przełom przyszedł w 1617 r. To wtedy zrozumiał, jak bardzo wieś potrzebuje kapłanów, a biedni zorganizowanej pomocy. Szerzej piszę o tym w tekście o tym, jak wyglądało życie św. Wincentego a Paulo.
Jakie wspólnoty założył Wincenty a Paulo?
Wincenty założył trzy główne dzieła, a z każdego wyrosła rodzina, która działa do dziś. Gdy zbierałem materiały o Żmigrodzie, najtrudniej było mi je od siebie odróżnić:
- Bractwa Miłosierdzia od 1617 r.: świeckie kobiety z parafii organizowały pomoc chorym i biednym na miejscu, w domach.
- Zgromadzenie Misji (CM) od 1625 r.: kapłani i bracia głosili misje na wsi i kształcili duchowieństwo. W Polsce nazywamy ich księżmi misjonarzami.
- Siostry Miłosierdzia od 1633 r.: wspólnotę założył razem ze św. Ludwiką de Marillac, a siostry służyły ubogim poza klauzurą, „na ulicach miasta”.
- Kanonizacja w 1737 r.: papież Klemens XII ogłosił Wincentego świętym 77 lat po jego śmierci.
- Patronat z 1885 r.: Leon XIII uczynił go patronem wszystkich stowarzyszeń dobroczynnych w Kościele.
Cytaty św. Wincentego o miłosierdziu
Cytaty św. Wincentego o miłosierdziu to zdania z jego konferencji do misjonarzy i Córek Miłości. Łączy je jedno: miłość ma być konkretna, pomysłowa i gotowa przerwać nawet modlitwę, gdy ktoś potrzebuje pomocy. Źródłem jest wydanie Pierre'a Coste'a (1920-1925). Tam znajdziesz francuskie brzmienie i kontekst, w którym święty te słowa wypowiedział.
„Miłość jest pomysłowa aż do nieskończoności” - skąd to zdanie
W oryginale zdanie brzmi „L'amour est inventif jusqu'à l'infini” i pochodzi z konferencji świętego zebranych przez Coste'a. Tradycja wincentyńska łączy je z rozważaniem o miłości Chrystusa, który znalazł sposób, by zostać z ludźmi. Dla sióstr i misjonarzy z XVII w. miało ono praktyczne znaczenie. Skoro Bóg jest pomysłowy w miłości, to i oni mieli wymyślać nowe formy pomocy: kuchnie dla głodnych, opiekę nad porzuconymi dziećmi, pomoc rannym na wojnie.
„Zostawić Boga dla Boga” - modlitwa i służba ubogiemu
„Zostawić Boga dla Boga” znaczy przerwać modlitwę, żeby pomóc ubogiemu, i nie mieć przy tym poczucia, że się Boga opuściło. Wincenty mówił to siostrom, które miały ustalone godziny modlitwy, a jednocześnie musiały iść do chorego, kiedy wezwano je do domu. Chodziło o to, by nie wywoływać sztucznego konfliktu między kaplicą a izbą chorego.
Czym różni się cytat od parafrazy z obrazka?
Cytat ma źródło: list, konferencję albo dokument, z tomem i stroną w wydaniu Coste'a. Parafraza z obrazka zwykle źródła nie podaje i często łączy dwa zdania w jedno. Zanim przepiszesz zdanie, sprawdź:
- Czy obok jest odesłanie do listu, konferencji albo tomu Coste'a?
- Czy brzmienie nie jest podejrzanie gładkie i „sloganowe”, jak z plakatu motywacyjnego?
- Czy zdanie nie powtarza myśli innego świętego, na przykład Matki Teresy z Kalkuty?
- Czy możesz znaleźć francuski oryginał albo przekład wydany przez wspólnotę wincentyńską?
Cytaty o ubogich: „ubodzy są naszymi panami”
Cytaty o ubogich są najbardziej charakterystyczną częścią nauczania Wincentego. W konferencjach do Córek Miłości nazywał ubogich „naszymi panami i mistrzami”, a siostry nazywał ich służącymi. Zdanie ma mocne zakorzenienie w Ewangelii: wprost odwołuje się do Mt 25,40. Kościół rozwija tę myśl w Katechizmie, w punktach 2443-2449 o miłości ubogich.
Dlaczego św. Wincenty nazywał ubogich panami?
Wincenty nazywał ubogich panami, bo w nich widział samego Chrystusa, a pomoc traktował jako służbę, nie jako łaskę okazywaną z góry. Najlepiej oddaje to obraz medalu („tournez la médaille”): z jednej strony biedny człowiek bywa nieokrzesany i trudny, ale gdy odwrócisz medal, w świetle wiary zobaczysz Syna Bożego. Sporo ludzi, z którymi rozmawiałem w Dolinie Baryczy, pamięta szarytki właśnie z takiej postawy. Opowiadali o siostrach, które nie wybierały „wygodnych” podopiecznych.
Ubodzy w nauczaniu Kościoła: Mt 25,40 i KKK 2443-2449
Nauka Kościoła o ubogich opiera się na Ewangelii i Katechizmie, a Wincenty niczego tu nie wymyślił. Przełożył ją na codzienną organizację pomocy:
„Zaprawdę, powiadam wam: Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili.” - Mt 25,40, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 2000
- KKK 2443-2449 (wyd. polskie 1994): Kościół omawia tu miłość ubogich jako wymóg wiary, a nie dodatek dla chętnych.
- KKK 2447 wymienia uczynki miłosierdzia co do ciała i co do duszy, czyli pomoc bliźniemu w jego potrzebach materialnych i duchowych.
- Deus caritas est (Benedykt XVI, 2005): w nr 22 encyklika uczy, że posługa miłości należy do istoty Kościoła na równi z sakramentami i głoszeniem słowa.
- Mt 25,31-46: przypowieść o Sądzie Ostatecznym była dla Wincentego głównym tekstem do rozważań o ubogich.
Kościół nie może zaniedbywać posługi miłości, tak jak nie może zaniedbywać sakramentów i słowa (parafraza). - Benedykt XVI, encyklika Deus caritas est, nr 22, 2005
Cytaty o modlitwie, pokorze i pracy
Cytaty o modlitwie, pokorze i pracy pokazują, że Wincenty nie oddzielał modlitwy od działania. Najbardziej znane zdanie wzywa, by kochać Boga „kosztem własnych rąk i w pocie czoła”. W Regułach wspólnych Zgromadzenia Misji z 1658 r. święty wskazał misjonarzom pięć cnót. Pierwsza z nich to prostota.
„Kochajmy Boga pracą naszych rąk” - kontekst konferencji
Po francusku zdanie brzmi „Aimons Dieu, mes frères, aimons Dieu, mais que ce soit aux dépens de nos bras, que ce soit à la sueur de nos visages”. Wincenty skierował je do misjonarzy podczas konferencji o miłości Boga. Przestrzegał w niej przed pobożnością, która kończy się na pięknych uczuciach. Miłość afektywna, czyli uczuciowa, miała przechodzić w efektywną, czyli skuteczną. Prościej się tego nie da powiedzieć.
Jakie cnoty polecał misjonarzom?
Misjonarzom Wincenty polecał pięć cnót, które opisał w Regułach wspólnych (1658). Przy każdej podaję krótki opis, a nie zmyśloną sentencję:
- Prostota: mówić prawdę wprost i działać bez ukrytych intencji. Wincenty nazywał ją swoją ulubioną cnotą.
- Pokora: uznawać, że dobro, które robimy, pochodzi od Boga, a nie z naszej zasługi.
- Łagodność: znosić trudnych ludzi bez gniewu, zwłaszcza tych, którym się służy.
- Umartwienie: panować nad sobą, żeby być wolnym do służby.
- Gorliwość o zbawienie dusz: troszczyć się nie tylko o chleb, ale i o wiarę ludzi na wsi.
Skąd pochodzą cytaty św. Wincentego?
Najpewniejszym źródłem cytatów św. Wincentego jest wydanie Pierre'a Coste'a z lat 1920-1925: 14 tomów listów, konferencji i dokumentów. Konferencje spisywali słuchacze, dlatego to samo zdanie bywa w przekładach różnie oddane. Cytat bez tomu, strony albo daty konferencji lub listu lepiej traktować jako przypisywany niż jako pewny.
Wydanie Pierre'a Coste'a: listy, konferencje, dokumenty
Pierre Coste, misjonarz ze Zgromadzenia Misji, zebrał pisma świętego w serii Saint Vincent de Paul. Correspondance, entretiens, documents (Paryż, Gabalda 1920-1925). Kolejność tomów przedstawia się tak:
- Korespondencja: tysiące listów do sióstr, misjonarzy, biskupów i dobroczyńców. Zajmuje pierwszą, najobszerniejszą część wydania.
- Konferencje do Córek Miłości: notatki z rozmów z siostrami, pełne obrazów z codzienności.
- Konferencje do misjonarzy: tu są zdania o pracy rąk i o pięciu cnotach.
- Dokumenty: reguły, akty założycielskie i umowy, w tym dokumenty z 1625 i 1633 r.
Cytaty przypisywane bez źródła: jak je rozpoznać
Cytat bez źródła rozpoznasz po tym, że krąży wyłącznie po portalach z sentencjami i grafikach w mediach społecznościowych. Nikt nie podaje przy nim listu, konferencji ani tomu. Poniższe zestawienie oddaje mój stan wiedzy po lekturze źródeł. Nie zastąpi sprawdzenia w samym wydaniu Coste'a.
| Cytat (sens) | Źródło | Pewność przypisania |
|---|---|---|
| Miłość jest pomysłowa aż do nieskończoności | Konferencja, wyd. Coste | Wysoka, brzmienie różni się w przekładach |
| Zostawić Boga dla Boga | Konferencje do Córek Miłości, wyd. Coste | Wysoka |
| Ubodzy są naszymi panami i mistrzami | Konferencje do Córek Miłości, wyd. Coste | Wysoka co do sensu |
| Kochajmy Boga pracą rąk i w pocie czoła | Konferencja do misjonarzy, wyd. Coste | Wysoka |
| Pięć cnót misjonarza | Reguły wspólne CM, 1658 | Wysoka |
| Krótkie sentencje z grafik bez podpisu | Brak | Niska, traktuj jako przypisywane |
Jak sprawdzić cytat w czterech krokach?
Cytat sprawdzisz w czterech krokach, a zajmie to zwykle mniej czasu niż przygotowanie grafiki:
- Wpisz do wyszukiwarki francuskie słowa kluczowe razem z nazwiskiem „Coste”.
- Ustal, czy to list (z datą i adresatem), czy konferencja (z tematem).
- Porównaj brzmienie z polskim przekładem wydanym przez Zgromadzenie Misji albo Siostry Miłosierdzia.
- Jeśli nie znajdziesz żadnego śladu, podpisz zdanie „przypisywane św. Wincentemu” albo z niego zrezygnuj.
Jaka jest modlitwa do świętego Wincentego a Paulo?
Modlitwę do świętego Wincentego a Paulo najlepiej odmawiać z modlitewnika, który ma imprimatur, albo z wydania wspólnoty wincentyńskiej. Tam znajdziesz tekst zatwierdzony przez Kościół. Można też modlić się własnymi słowami według prostego schematu: uwielbić Boga, poprosić świętego o wstawiennictwo i nazwać konkretną intencję. Taka modlitwa jest prośbą do Boga, a nie gwarancją określonego skutku.
Czy można modlić się do świętego własnymi słowami?
Tak. Katechizm w punkcie 956 uczy, że święci w niebie wstawiają się za nami u Boga. Prośba o ich wstawiennictwo nie wymaga ustalonej formuły. Prosta modlitwa może mieć taką kolejność:
- Uwielbienie: podziękuj Bogu za św. Wincentego i za ludzi, którzy dziś pomagają ubogim.
- Prośba o wstawiennictwo: poproś świętego, by modlił się za ciebie u Boga.
- Konkretna intencja: nazwij osobę albo sprawę, na przykład chorego sąsiada albo dzieło pomocy w parafii.
- Postanowienie: dodaj jeden mały uczynek na ten dzień, w duchu „miłości efektywnej”.
- Zakończenie: zakończ modlitwą „Ojcze nasz” albo „Chwała Ojcu”.
Kiedy modlić się za wstawiennictwem św. Wincentego?
Za wstawiennictwem św. Wincentego modlić się można zawsze, ale wspólnoty wincentyńskie robią to szczególnie 27 września, w dniu jego wspomnienia. Często też modlą się do niego, zanim zaczną zbiórkę, wizytę u chorych czy wydawanie posiłków. To wyraz pobożności, a nie warunek, od którego zależy pomoc Boga.
Kiedy jest wspomnienie świętego Wincentego a Paulo?
Wspomnienie św. Wincentego a Paulo przypada 27 września, w rocznicę jego śmierci w Paryżu w 1660 r. W ogólnym kalendarzu rzymskim to wspomnienie obowiązkowe. Nie należy go mylić ze św. Wincentym, diakonem i męczennikiem (22 stycznia), ani ze św. Wincentym Ferreriuszem (5 kwietnia). Księża misjonarze i szarytki obchodzą ten dzień jako święto własnej rodziny duchowej.
Który to Wincenty? Diakon, Ferreriusz i Wincenty a Paulo
Wincentych jest kilku, a imię to samo, więc pomyłki zdarzają się często. Zestawienie najczęściej mylonych patronów:
| Patron | Kim był | Wspomnienie |
|---|---|---|
| św. Wincenty a Paulo | Francuski kapłan z XVII w., założyciel CM i szarytek | 27 września |
| św. Wincenty, diakon | Męczennik z Saragossy z IV w. | 22 stycznia |
| św. Wincenty Ferreriusz | Hiszpański dominikanin, kaznodzieja | 5 kwietnia |
| bł. Wincenty Kadłubek | Biskup krakowski, kronikarz | Według kalendarza polskiego |
- Imieniny Wincentego: wybiera się zwykle dzień patrona nadanego na chrzcie.
- Wincenty Pallotti: założyciel pallotynów, to jeszcze inna postać, choć nazwisko bywa mylone.
- Wezwania kaplic: samo „św. Wincentego” na tablicy nie mówi jeszcze, o którego świętego chodzi.
- Cytaty: zdania o ubogich i pracy rąk należą do Wincentego a Paulo, nie do diakona z Saragossy.
Jak 27 września obchodzą wspólnoty wincentyńskie?
Wspólnoty wincentyńskie obchodzą 27 września uroczystą Mszą i modlitwą za dzieła miłosierdzia. Godzin i programu nie podaję, bo zmieniają się z roku na rok. Czy w Żmigrodzie są w tym dniu dodatkowe nabożeństwa, sprawdzisz w ogłoszeniach parafialnych albo na stronie parafii w serwisie archidiecezji wrocławskiej. Parafia nie ma obecnie własnej działającej witryny.
Duchowość wincentyńska w Żmigrodzie: misjonarze od 1945 roku
Duchowość wincentyńska w Żmigrodzie ma ponad 80 lat. Od 1945 r. parafię Trójcy Świętej prowadzi Zgromadzenie Misji, a pierwszym proboszczem był ks. Jan Jonaczyk CM. W mieście działa też dom Sióstr Miłosierdzia przy ul. Poznańskiej. Według strony archidiecezji wrocławskiej (odczyt w październiku 2026) do parafii należą kaplice Sióstr Miłosierdzia, Księży Misjonarzy i św. Wincentego w Kliszkowicach.
Kto prowadzi parafię w Żmigrodzie?
Parafię w Żmigrodzie prowadzą Księża Misjonarze w Żmigrodzie, czyli Zgromadzenie Misji (CM). Robią to od 1945 r. Co warto wiedzieć o ich obecności:
- Proboszcz: według archidiecezji wrocławskiej jest nim ks. Jerzy Tyrak CM (Wikipedia podaje „od 2025”).
- Wikariusz: ks. Robert Iskrzycki CM, również według strony archidiecezji.
- Pierwszy proboszcz: ks. Jan Jonaczyk CM prowadził parafię w latach 1945-1959.
- Kościół św. Stanisława Kostki: rekonsekrowano go 26 listopada 1972 r. staraniem ks. Antoniego Kułagi CM.
- Dekanat: Żmigród w powiecie trzebnickim należy do dekanatu Prusice w archidiecezji wrocławskiej. To nie Nowy Żmigród na Podkarpaciu.
Siostry Miłosierdzia i Stowarzyszenie Miłosierdzia w parafii
Siostry Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo z Prowincji Krakowskiej mają w Żmigrodzie dom przy ul. Poznańskiej. Według dawnej strony parafii ze stanu z 2022 r. wśród grup parafialnych działało też Stowarzyszenie Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. Skupia ono świeckich, którzy pomagają potrzebującym. To dalekie echo Bractw Miłosierdzia z 1617 r. Jak dziś wygląda działalność grupy, najlepiej dopytać w kancelarii.
Kaplica św. Wincentego w Kliszkowicach
Kaplica św. Wincentego w Kliszkowicach należy do parafii Trójcy Świętej. Według archidiecezji wrocławskiej (stan na październik 2026) niedzielna Msza jest tam o 12:50. Archidiecezja nie precyzuje, o którego Wincentego chodzi. Przy parafii prowadzonej przez misjonarzy łatwo założyć, że to Wincenty a Paulo, ale tego nie przesądzam.
Jak korzystać z cytatów świętego w modlitwie i posłudze?
Z cytatów świętego najlepiej korzystać według zasady: jedno zdanie, jedna konkretna decyzja na dzień. W gazetce, na kartce czy w materiałach dla wolontariuszy cytat zawsze podpisuj imieniem świętego i źródłem. Nie skracaj go tak, by zmienił sens. Wincenty sam przestrzegał przed miłością, która kończy się na słowach.
Jak rozważać jedno zdanie przez cały dzień?
Jedno zdanie rozważa się w trzech krokach: rano je czytasz, w ciągu dnia wybierasz uczynek, a wieczorem robisz krótki rachunek sumienia. Przykłady par „cytat i decyzja”:
- „Miłość jest pomysłowa”: wymyśl jeden nowy sposób pomocy samotnemu sąsiadowi, na przykład zakupy albo telefon.
- „Zostawić Boga dla Boga”: nie odkładaj prośby o pomoc tylko dlatego, że masz zaplanowaną modlitwę.
- „Ubodzy są naszymi panami”: zanim komuś pomożesz, zapytaj, czego naprawdę potrzebuje.
- „Pracą naszych rąk”: zamiast udostępnić grafikę, zrób jeden konkretny uczynek miłosierdzia.
- Prostota: powiedz dziś jedną trudną prawdę spokojnie i wprost.
Jak podpisać cytat świętego w gazetce?
Cytat podpisujesz imieniem świętego, rodzajem tekstu i, jeśli to możliwe, wydaniem: „św. Wincenty a Paulo, konferencja do Córek Miłości, wyd. P. Coste”. Gdy źródła nie znasz, napisz „przypisywane św. Wincentemu a Paulo”. Tak samo postępuję z innymi patronami parafii, o czym piszę w tekście cytaty św. Stanisława Kostki. Kilka zasad:
- Nie dopisuj do cytatu słów, których święty nie powiedział.
- Nie wycinaj zdań tak, by zmienił się sens, zwłaszcza w zdaniach o modlitwie.
- Nie umieszczaj cytatu na tle sugerującym obietnicę skutku, na przykład „ta modlitwa zawsze działa”.
- Przy fragmentach Pisma Świętego podawaj siglum i przekład, na przykład Mt 25,40 BT.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy obchodzi się imieniny Wincentego?
To zależy od patrona. Wincenty a Paulo ma wspomnienie 27 września, św. Wincenty diakon i męczennik 22 stycznia, a św. Wincenty Ferreriusz 5 kwietnia. Najczęściej obchodzi się imieniny w dzień patrona, po którym dano imię na chrzcie.
Skąd nazwa „szarytki”?
Nazwa pochodzi od francuskiego słowa charité, czyli miłość lub miłosierdzie. Tak potocznie nazywa się Siostry Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo, wspólnotę założoną w 1633 r. przez św. Wincentego i św. Ludwikę de Marillac. W Żmigrodzie dom sióstr działa przy ul. Poznańskiej.
Czym różni się Zgromadzenie Misji od Stowarzyszenia Miłosierdzia?
Zgromadzenie Misji (CM) to wspólnota kapłanów i braci, którą św. Wincenty założył w 1625 r. To ono od 1945 r. prowadzi parafię w Żmigrodzie. Stowarzyszenie Miłosierdzia skupia świeckich, którzy pomagają potrzebującym w duchu wincentyńskim. Wywodzi się z Bractw Miłosierdzia z 1617 r.
Czy św. Wincenty był w Polsce?
Nie, osobiście do Polski nie przyjechał. Na prośbę królowej Ludwiki Marii Gonzagi wysłał jednak do Warszawy misjonarzy (1651) i siostry (1652). Z tych początków wyrosła polska gałąź rodziny wincentyńskiej, a po 1945 r. trafiła ona także do Żmigrodu.
Kim była Ludwika de Marillac?
Św. Ludwika de Marillac (1591-1660) była francuską wdową, najbliższą współpracowniczką św. Wincentego. Razem z nim założyła Siostry Miłosierdzia i formowała pierwsze siostry. Zmarła w tym samym roku co Wincenty, kilka miesięcy przed nim.
Gdzie spoczywa św. Wincenty a Paulo?
Relikwie świętego spoczywają w Paryżu, w kaplicy domu macierzystego Zgromadzenia Misji przy rue de Sèvres. Odwiedzają je pielgrzymi z całego świata, w tym członkowie wspólnot wincentyńskich z Polski. Zanim pojedziesz, sprawdź na miejscu aktualne godziny otwarcia kaplicy.
Jaki cytat św. Wincentego pasuje na kartkę dla wolontariusza?
Dobrze sprawdza się zdanie o miłości, która jest pomysłowa aż do nieskończoności, albo słowa o kochaniu Boga pracą rąk. Pod cytatem dopisz „św. Wincenty a Paulo” i rodzaj źródła, na przykład konferencję. Krótka, uczciwie podpisana kartka znaczy więcej niż ozdobna grafika bez przypisu.
Paweł Kubacki - mieszka w Trzebnicy i od lat odwiedza kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich, zbierając ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Pierre Coste (red.), Saint Vincent de Paul. Correspondance, entretiens, documents, t. 1-14, Paryż: Gabalda 1920-1925.
- Katechizm Kościoła Katolickiego, wyd. polskie, Poznań: Pallottinum 1994, nr 956, 2443-2449.
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Poznań: Pallottinum 2000, Mt 25,31-46.
- Benedykt XVI, encyklika Deus caritas est, 2005.
- Reguły wspólne Zgromadzenia Misji, 1658.
- Archidiecezja Wrocławska: Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie, odczyt 27.10.2026.
- Wikipedia: Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie.
- Wikipedia: Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie.




