Wierzę w Boga Ojca Wszechmogącego - wyjaśnienie zdanie po zdaniu

Opracował: Paweł Kubacki · aktualizacja 28.10.2026

Zawartość tekstu

Wierzę w Boga Ojca wszechmogącego - co oznacza w skrócie?

Wierzę w Boga Ojca wszechmogącego to pierwsze słowa Składu Apostolskiego, krótkiego wyznania wiary, które tradycja dzieli na 12 artykułów (KKK 191). Wyznaje się w nim wiarę w Trójcę Świętą: w Boga Ojca Stworzyciela, w Jezusa Chrystusa i w Ducha Świętego. Katechizm Kościoła Katolickiego objaśnia Credo zdanie po zdaniu w punktach 185-1065.

Ten tekst odmawiam od dziecka. Prawdziwie zacząłem go rozumieć dopiero przy lekturze Katechizmu, kiedy zestawiłem kolejne zdania z odpowiadającymi im punktami. Poniżej przechodzę przez Credo w tej samej kolejności, w jakiej je odmawiamy. Do każdego zdania podaję numery KKK i miejsca w Biblii Tysiąclecia, tak żeby każdą myśl dało się sprawdzić u źródła.

Jaki jest tekst modlitwy "Skład apostolski"?

Skład Apostolski to krótsze z dwóch wyznań wiary używanych w Kościele katolickim. Składa się z 12 artykułów, odmawia się go w codziennym pacierzu i na początku różańca. Katechizm nazywa go starożytnym symbolem chrzcielnym Kościoła w Rzymie (KKK 194). Poniżej tekst w obecnym polskim brzmieniu, z podziałem na artykuły:

1. Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi.
2. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego,
3. który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny,
4. umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion.
5. Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał.
6. Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego.
7. Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych.
8. Wierzę w Ducha Świętego,
9. święty Kościół powszechny, świętych obcowanie,
10. grzechów odpuszczenie,
11. ciała zmartwychwstanie,
12. żywot wieczny. Amen.

Historię modlitwy i jej dawne polskie wersje opisałem osobno, razem z tekstem do wydruku: pełny tekst modlitwy Wierzę w Boga. Tutaj zajmuję się tylko znaczeniem kolejnych słów.

Ile artykułów ma Skład Apostolski?

Skład Apostolski ma 12 artykułów wiary. Według Katechizmu podział ten, poświadczony już u św. Ambrożego, przez liczbę Apostołów oznacza całość wiary apostolskiej (KKK 191). Podział nie wynika z samej gramatyki tekstu. Pomaga w nauce i daje porządek, w jakim Katechizm omawia artykuły wiary.

Kiedy odmawia się Wierzę w Boga?

Wierzę w Boga odmawia się zwykle codziennie: w porannym i wieczornym pacierzu oraz na początku różańca, zaraz po znaku krzyża. Odmawia się je także podczas chrztu, kiedy rodzice i chrzestni wyznają wiarę w formie pytań i odpowiedzi. Na niedzielnej Mszy Świętej zwykle słychać dłuższe wyznanie „Wierzę w jednego Boga”, porównane w ostatniej części tekstu.

Kiedy powstało Wierzę w Boga?

Wierzę w Boga powstało z rzymskiego wyznania chrzcielnego z II-III wieku. Kandydat do chrztu trzy razy odpowiadał „wierzę” na pytania o Ojca, Syna i Ducha Świętego, zgodnie z nakazem z Mt 28,19 (por. J. Ratzinger, „Wprowadzenie w chrześcijaństwo”). Łacińskie brzmienie, którego używamy dziś w przekładzie, ustaliło się około VIII wieku.

„Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego” - Ewangelia według św. Mateusza 28,19, Pismo Święte, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 2000

Najważniejsze etapy historii tekstu wyglądają tak:

• II-III wiek: w Rzymie chrzci się na podstawie trzech pytań o wiarę w Ojca, Syna i Ducha Świętego, a z nich wyrasta tak zwany symbol rzymski.
• 325 i 381 rok: sobory w Nicei i Konstantynopolu redagują dłuższe wyznanie, nazywane dziś Symbolem nicejsko-konstantynopolitańskim (KKK 195).
• Około 404 roku: Rufin z Akwilei w komentarzu do symbolu zapisuje opowieść, że każdy z dwunastu Apostołów dodał jedno zdanie.
• Około VIII wieku: na Zachodzie ustala się łaciński tekst, z którego pochodzą wersje narodowe, w tym polska.
• 1992 rok: Katechizm Kościoła Katolickiego opiera na Składzie Apostolskim cały wykład wiary (KKK 196), a polskie wydanie ukazuje się w 1994 roku.

Dlaczego Credo ma budowę trynitarną?

Credo ma budowę trynitarną, ponieważ wyrosło z chrztu udzielanego „w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego”. Katechizm dzieli je na trzy części. Pierwsza mówi o Ojcu i stworzeniu, druga o Synu i odkupieniu, trzecia o Duchu Świętym i uświęceniu (KKK 190). Każda z tych części zaczyna się od słowa „wierzę” albo do niego nawiązuje.

Czy Apostołowie ułożyli Wierzę w Boga?

Nie, Apostołowie nie napisali tego tekstu wspólnie. Opowieść o dwunastu zdaniach dodanych przez dwunastu Apostołów spisał Rufin z Akwilei około 404 roku i jest to legenda. Nazwa „apostolski” oznacza co innego: Katechizm wyjaśnia, że tekst wiernie streszcza wiarę Apostołów (KKK 194). Liczy się więc treść, a nie podpis autorów.

Co znaczy „Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi”?

Pierwszy artykuł Credo zawiera trzy prawdy. Bóg jest Ojcem, przede wszystkim jako Ojciec Jezusa i źródło wszystkiego (KKK 238-242). Jest wszechmogący, a Jego moc jest mocą miłości (KKK 268-274). Jest też Stworzycielem, który powołał świat do istnienia z niczego (KKK 296; Rdz 1,1). Słowo „wierzę” oznacza osobiste zawierzenie, a nie tylko przyjęcie informacji.

W praktyce właśnie przy tym zdaniu dzieci zadają najwięcej pytań. Dlatego obok tekstu Katechizmu podaję proste porównania:

• „Wierzę” przypomina zaufanie do kogoś bliskiego. Ufam osobie, a nie tylko twierdzeniu (KKK 150).
• „Ojca” oznacza Boga, który daje życie i się troszczy. Porównanie do rodzica pomaga, ale go nie wyczerpuje (KKK 239).
• „Wszechmogącego” znaczy, że Bóg może wszystko, co jest dobre, i niczego nie robi wbrew miłości (KKK 271).
• „Stworzyciela” znaczy, że Bóg nie złożył świata z gotowych części, tylko dał istnienie wszystkiemu, co jest (KKK 296).
• „Nieba i ziemi” to biblijny sposób powiedzenia „wszystkiego”: rzeczy widzialnych i niewidzialnych (KKK 325).

„Wierzę” - osobowa odpowiedź na Objawienie

Według Katechizmu wiara jest przede wszystkim osobowym przylgnięciem człowieka do Boga, a jednocześnie przyjęciem całej prawdy, którą Bóg objawił (KKK 150). Jest aktem osobistym, ale nie samotnym, bo wierzący przyjmuje wiarę Kościoła i ją przekazuje (KKK 166). Szerzej piszę o tym w tekście co to znaczy wierzyć w Boga.

Dlaczego Boga nazywa się Ojcem?

Boga nazywa się Ojcem z dwóch powodów: jest Stwórcą wszystkiego i jest Ojcem swojego jedynego Syna, Jezusa Chrystusa (KKK 238-240). Drugi powód jest ważniejszy, bo to ojcostwo objawił sam Jezus. Katechizm zaznacza też, że Bóg przekracza ludzkie rozróżnienie płci, a nazwa „Ojciec” mówi o pochodzeniu i trosce, nie o płci (KKK 239).

Co znaczy, że Bóg jest wszechmogący?

Bóg jest wszechmogący, czyli Jego moc nie ma granic i obejmuje wszystko, co istnieje (KKK 268). Katechizm nazywa tę wszechmoc ojcowską i tajemniczą. Najpełniej widać ją tam, gdzie po ludzku wydaje się najmniej widoczna: w krzyżu i zmartwychwstaniu Chrystusa (KKK 272). Pytanie o obecność zła w świecie Katechizm omawia w punktach 309-314, wracam do niego w pytaniach na końcu tekstu.

Co znaczy „Stworzyciel nieba i ziemi”?

„Stworzyciel nieba i ziemi” znaczy, że Bóg stworzył cały świat z niczego, z wolności i z miłości, a nie z jakiejś wcześniej istniejącej materii (KKK 296-298). Biblia otwiera się tą prawdą: „Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię” (Rdz 1,1). Katechizm poświęca stworzeniu punkty 279-301 i podkreśla, że Bóg podtrzymuje świat w istnieniu także dziś (KKK 301).

Co znaczy „I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego”?

Drugi artykuł Credo w czterech słowach mówi, kim jest Jezus Chrystus. „Jezus” znaczy „Bóg zbawia” (KKK 430). „Chrystus” to Mesjasz, czyli Namaszczony (KKK 436). „Syn jedyny” oznacza Syna, który jest Bogiem jak Ojciec, a nie przybranym dzieckiem (KKK 441-445). „Pan” to tytuł boskiej władzy (KKK 446-451).

Przy lekturze tych punktów pomaga mi rozpisanie czterech tytułów obok siebie:

• Jezus: hebrajskie imię oznaczające „Bóg zbawia”, nadane przez anioła przy zwiastowaniu (KKK 430).
• Chrystus: greckie tłumaczenie hebrajskiego „Mesjasz”, czyli Namaszczony Duchem Bożym na króla, kapłana i proroka (KKK 436).
• Syn Jego jedyny: Jezus jest Synem Boga w sposób wyjątkowy i jedyny, dlatego Kościół wyznaje Jego bóstwo (KKK 441-445).
• Pan nasz: greckie Kyrios, w greckim przekładzie Starego Testamentu oddaje imię samego Boga (KKK 446).
• Nasz: słowo osobiste, które przypomina, że wyznanie dotyczy relacji, a nie tylko teorii.

Co znaczy imię Jezus Chrystus?

Imię Jezus Chrystus łączy imię własne i tytuł. „Jezus” znaczy „Bóg zbawia”, a „Chrystus” znaczy „Namaszczony”, czyli Mesjasz zapowiedziany przez proroków (KKK 430-436). Mówiąc „Jezus Chrystus”, chrześcijanin wyznaje więc, że Jezus z Nazaretu jest oczekiwanym przez Izrael Mesjaszem. Nie chodzi więc o imię i nazwisko.

Dlaczego Jezus jest nazywany Panem?

Jezus jest nazywany Panem, ponieważ ten tytuł, po grecku Kyrios, oznacza w Biblii władzę należną samemu Bogu (KKK 446-447). Pierwsi chrześcijanie, nazywając Jezusa Panem, wyznawali Jego bóstwo. Katechizm dodaje też praktyczny wniosek: kto uznaje Jezusa za Pana, nie oddaje ostatecznej władzy nad swoim życiem nikomu innemu (KKK 450).

Co znaczą słowa o narodzeniu, męce i śmierci Jezusa?

Artykuły trzeci, czwarty i piąty Credo opisują drogę Syna Bożego od wcielenia do śmierci. Wyznają, że Jezus począł się z Ducha Świętego i narodził z Maryi Panny (KKK 484-507). Cierpiał za rządów Poncjusza Piłata i umarł na krzyżu jako ofiara za grzechy (KKK 571-630). Potem zstąpił do otchłani, czyli do zmarłych (KKK 631-637).

W tej części Credo mieści się kilka osobnych prawd:

1. Wcielenie: Syn Boży stał się człowiekiem, nie przestając być Bogiem (KKK 456-470).
2. Dziewicze poczęcie: Jezus począł się z Ducha Świętego w łonie Maryi Dziewicy (KKK 496-507).
3. Męka w historii: Jezus cierpiał w konkretnym czasie, za namiestnika Judei Poncjusza Piłata.
4. Śmierć na krzyżu: Katechizm opisuje ją jako ofiarę za grzechy świata (KKK 613-617).
5. Pogrzeb: Jezus naprawdę umarł, a Jego ciało złożono do grobu (KKK 624-628).
6. Zstąpienie do otchłani: zmarły Chrystus wszedł do świata zmarłych jako Zbawiciel (KKK 632-635).

„Począł się z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny”

Te słowa wyznają, że Jezus nie ma ziemskiego ojca: począł się z mocy Ducha Świętego, a Maryja pozostała dziewicą (KKK 496-498). Katechizm czyta to jako znak, że inicjatywa zbawienia należy do Boga. Maryja jest prawdziwie Matką Jezusa, dlatego Kościół nazywa ją Bożą Rodzicielką (KKK 495).

Dlaczego w Credo jest Poncjusz Piłat?

Poncjusz Piłat jest w Credo, bo jego imię osadza mękę Jezusa w historii. Był rzymskim namiestnikiem Judei, a za jego rządów skazano i ukrzyżowano Jezusa. Wzmianka o nim pokazuje, że chrześcijanie nie wyznają mitu bez daty, tylko wydarzenia, które da się umieścić w czasie i miejscu.

Co znaczy „zstąpił do piekieł”?

Słowa „zstąpił do piekieł” w Credo nie oznaczają piekła potępionych. „Piekło” to tu otchłań, czyli stan wszystkich zmarłych przed Chrystusem. Biblijnym tłem są fragmenty 1 P 3,19 i 4,6 o głoszeniu Ewangelii zmarłym.

Katechizm uczy, że Jezus naprawdę umarł i jako zmarły zstąpił do przebywających w otchłani, aby otworzyć bramy nieba sprawiedliwym, którzy Go poprzedzili - parafraza KKK 632-633, Katechizm Kościoła Katolickiego, wyd. polskie 1994

Piekło jako stan ostatecznego odrzucenia Boga Katechizm omawia w innym miejscu (KKK 1033-1037). Te dwa znaczenia łatwo pomylić, bo w dawnej polszczyźnie słowo „piekło” obejmowało każdy podziemny świat zmarłych.

Co znaczy zmartwychwstanie, wniebowstąpienie i sąd?

Artykuły piąty, szósty i siódmy wyznają, że Jezus zmartwychwstał trzeciego dnia (1 Kor 15,3-4; KKK 638-658). Wstąpił do nieba i dzieli chwałę z Ojcem (KKK 659-667). Na końcu czasów przyjdzie osądzić wszystkich ludzi (KKK 668-682). Zmartwychwstanie Katechizm nazywa prawdą centralną, którą pierwsza wspólnota przeżywała i przekazywała dalej (KKK 638).

„że Chrystus umarł - zgodnie z Pismem - za nasze grzechy, że został pogrzebany, że zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem” - Pierwszy List do Koryntian 15,3-4, Pismo Święte, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 2000

Te trzy artykuły warto czytać razem:

• Zmartwychwstanie: Katechizm opisuje je jako wydarzenie historyczne, poświadczone pustym grobem i ukazaniami, a zarazem przekraczające historię (KKK 639-647).
• Wniebowstąpienie: ostatnie ukazanie się Jezusa, po którym Jego człowieczeństwo wchodzi do chwały Boga (KKK 659).
• Prawica Ojca: obraz chwały i władzy Syna, a nie miejsce w przestrzeni (KKK 663-664).
• Powtórne przyjście: Chrystus przyjdzie w chwale, a czasu tego przyjścia nikt nie zna (KKK 673).
• Sąd żywych i umarłych: Chrystus jako Odkupiciel ma prawo ostatecznie osądzić czyny i serca ludzi (KKK 679).

Co znaczy „siedzi po prawicy Boga Ojca”?

„Siedzi po prawicy Boga Ojca” znaczy, że Chrystus jako Bóg i człowiek ma udział w chwale i władzy Ojca. Katechizm wyjaśnia, że prawica oznacza chwałę i cześć bóstwa, a nie miejsce obok tronu (KKK 663). Od wniebowstąpienia zaczęło się królowanie Mesjasza, które „nie będzie miało końca” (KKK 664).

Czym jest sąd ostateczny?

Sąd ostateczny to sąd nad wszystkimi ludźmi przy powtórnym przyjściu Chrystusa, połączony ze zmartwychwstaniem umarłych (KKK 1038-1041). Katechizm odróżnia go od sądu szczegółowego, który każdy człowiek przechodzi zaraz po śmierci (KKK 1021-1022). Sąd ostateczny pokaże ostateczny sens całej historii.

Co znaczy „Wierzę w Ducha Świętego, święty Kościół powszechny”?

Trzecia część Credo wyznaje wiarę w Ducha Świętego, trzecią Osobę Trójcy Świętej (KKK 683-747), a potem w Kościół, który On ożywia. Katechizm zwraca uwagę na różnicę: wierzy się „w” Boga, a Kościół się wyznaje. Wierzymy, że Kościół jest święty, ale w niego samego nie wierzymy, żeby nie mylić Boga z Jego dziełem (KKK 750).

W tych kilku słowach zawiera się sporo treści:

• Duch Święty: Bóg, równy Ojcu i Synowi, który daje życie i działa w sakramentach (KKK 683-686).
• Kościół święty: święty dzięki Chrystusowi, choć tworzą go grzeszni ludzie (KKK 823-827).
• Kościół powszechny: przekład greckiego „katholikos”, czyli „według całości” (KKK 830).
• Świętych obcowanie: wspólnota wierzących na ziemi, w czyśćcu i w niebie (KKK 954).
• Wspólnota dóbr duchowych: modlitwa i dobro jednych pomagają innym członkom Kościoła (KKK 953).

Dlaczego Kościół nazywa się powszechny?

Kościół nazywa się powszechny, bo „powszechny” to polski odpowiednik greckiego słowa „katolicki”, oznaczającego „według całości” (KKK 830). Katechizm podaje dwa znaczenia. Kościół ma pełnię środków zbawienia, a do tego jest posłany do całego rodzaju ludzkiego (KKK 830-831). Wyznając „Kościół powszechny”, wyznajemy więc Kościół katolicki.

Co znaczy „świętych obcowanie”?

„Świętych obcowanie” oznacza wspólnotę wszystkich wierzących w Chrystusa: żyjących na ziemi, oczyszczających się w czyśćcu i zbawionych w niebie (KKK 954). Dawne słowo „obcowanie” znaczy po prostu „przebywanie razem, wspólnota”. Dlatego Kościół modli się za zmarłych i prosi świętych o wstawiennictwo (KKK 956-958).

Jak Trójca Święta łączy Credo i kościół w Żmigrodzie?

Trzecia część Credo zamyka jego trynitarną budowę. Ojciec, Syn i Duch Święty wyznaczają trzy części całego wyznania. Parafia w Żmigrodzie nosi wezwanie Trójcy Świętej, a jej kościół to dziś trójnawowa bazylika (według Wikipedii). Odpust parafialny przypada w Uroczystość Najświętszej Trójcy, czyli w niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego. W 2027 roku będzie to 23 maja. Program odpustu i godziny nabożeństw podaje kancelaria parafii oraz strona archidiecezji wrocławskiej. Drugi żmigrodzki kościół, dawny ewangelicki, od 1972 roku nosi wezwanie św. Stanisława Kostki. O tym patronie piszę w tekście modlitwa do świętego Stanisława Kostki.

Co znaczy „grzechów odpuszczenie, ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny”?

Ostatnie trzy artykuły Credo mówią o owocach działania Ducha Świętego. Grzechów odpuszczenie dokonuje się w chrzcie i w sakramencie pokuty (KKK 976-987). Ciała zmartwychwstanie nastąpi na końcu czasów (KKK 988-1019). Żywot wieczny to pełne zjednoczenie z Bogiem (KKK 1020-1060). Słowo „Amen” zamyka i potwierdza całe wyznanie (KKK 1061-1065).

Każdy z tych artykułów ma w Katechizmie osobny wykład:

• Grzechów odpuszczenie: pierwszym i głównym sakramentem odpuszczenia jest chrzest, a po nim sakrament pokuty (KKK 977-980).
• Ciała zmartwychwstanie: zmarli powstaną w swoich ciałach, przemienionych, a nie tylko jako dusze (KKK 997-1001).
• Śmierć: Katechizm opisuje ją jako rozdzielenie duszy i ciała, a nie kres człowieka (KKK 1005).
• Żywot wieczny: niebo jest ostatecznym celem człowieka i stanem pełnego szczęścia (KKK 1024).
• Czyściec: oczyszczenie tych, którzy umierają w łasce Bożej, ale nie są jeszcze w pełni oczyszczeni (KKK 1030-1031).
• Amen: hebrajskie słowo o rdzeniu oznaczającym trwałość i wierność (KKK 1062).

Co znaczy „ciała zmartwychwstanie”?

„Ciała zmartwychwstanie” znaczy, że na końcu czasów Bóg przywróci życie ludzkim ciałom i połączy je z duszami (KKK 997). Ciała nie będą dokładnie takie jak dziś, tylko przemienione, na wzór zmartwychwstałego ciała Chrystusa (KKK 999). Katechizm przyznaje, że ta prawda od początku budziła sprzeciw i niezrozumienie (KKK 996).

Co oznacza „Amen” na końcu Credo?

„Amen” na końcu Credo oznacza „to pewne, niech tak będzie” i potwierdza całe wyznanie. Hebrajski rdzeń tego słowa łączy się z rdzeniem słowa „wierzyć” i wyraża trwałość oraz wierność (KKK 1062). Katechizm przypomina, że sam Jezus jest nazwany w Biblii „Amen” (Ap 3,14), czyli ostatecznym „tak” Boga wobec człowieka (KKK 1065).

Wierzę w Boga Ojca a Wierzę w jednego Boga - czym się różnią?

Skład Apostolski („Wierzę w Boga Ojca”) i Symbol nicejsko-konstantynopolitański („Wierzę w jednego Boga”) wyrażają tę samą wiarę. Różnią się długością i pochodzeniem. Pierwszy wyrasta z rzymskiego chrztu, drugi z soborów w Nicei (325) i Konstantynopolu (381). Katechizm stawia oba obok siebie i nazywa je szczególnie ważnymi (KKK 193-195).

Cecha	Wierzę w Boga (Skład Apostolski)	Wierzę w jednego Boga (Symbol nicejsko-konstantynopolitański)
Pochodzenie	Rzymskie wyznanie chrzcielne, II-III wiek	Sobory w Nicei (325) i Konstantynopolu (381)
Długość	12 krótkich artykułów	Dłuższy tekst z dopowiedzeniami o Synu i Duchu
Codzienne użycie	Pacierz, różaniec, chrzest	Msza w niedziele i uroczystości
Charakterystyczne słowa	„zstąpił do piekieł”, „świętych obcowanie”	„zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu”
Rola w Katechizmie	Podstawa wykładu, KKK 194 i 196	Wspólne wyznanie Wschodu i Zachodu, KKK 195

Najczęstsze pomyłki przy porównywaniu obu tekstów to:

• Uznanie, że „Wierzę w jednego Boga” to inna wiara. W rzeczywistości dłuższe wyznanie tylko dopowiada treść krótszego.
• Mylenie Składu Apostolskiego z aktem wiary. Akt wiary to osobna, krótka modlitwa z pacierza.
• Przekonanie, że w Symbolu nicejskim brakuje stworzenia. Mówi on o Bogu, „Stworzycielu nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych”.
• Szukanie w dłuższym wyznaniu „świętych obcowania”. Ten zwrot ma tylko Skład Apostolski.

Czy obie wersje mają tę samą treść?

Tak, obie wersje wyznają tę samą wiarę w Trójcę Świętą, ale dłuższa precyzuje kilka prawd. Symbol nicejsko-konstantynopolitański dodaje, że Syn jest „zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu”, a Duch Święty jest „Panem i Ożywicielem”. Szczegółowe porównanie przygotowałem w tekście o tym, jakie są formy wyznania wiary.

Kiedy na Mszy mówi się Skład Apostolski?

Skład Apostolski może zastąpić dłuższe wyznanie na Mszy, zwłaszcza w okresie Wielkiego Postu i okresie wielkanocnym. Dopuszczają to rubryki Mszału Rzymskiego (wydanie wzorcowe z 2002 roku). Na co dzień w niedziele słychać jednak częściej „Wierzę w jednego Boga”. Krótszy tekst jest też bliski innej modlitwie z pacierza, którą opisałem w tekście akt wiary.

Najczęściej zadawane pytania

Czy „Ojciec” w Credo oznacza, że Bóg jest mężczyzną?

Nie. Katechizm wyjaśnia, że Bóg przekracza ludzkie rozróżnienie płci i nie jest ani mężczyzną, ani kobietą (KKK 239). Nazwa „Ojciec” mówi, że Bóg jest źródłem wszystkiego i troszczy się o swoje dzieci. Katechizm dodaje, że czułość Boga można opisać także obrazem macierzyństwa.

Dlaczego Bóg wszechmogący dopuszcza zło?

Katechizm nie podaje na to krótkiej formuły. Stwierdza, że odpowiedzią jest całe orędzie chrześcijańskie, a Bóg potrafi wyprowadzić dobro nawet ze zła (KKK 309-314). Najmocniejszym przykładem jest dla Kościoła śmierć Chrystusa, z której wyrosło zbawienie. Takie pytanie można zadawać bez wstydu, a przy osobistych trudnościach dobrze porozmawiać o nim z duszpasterzem.

Gdzie w Katechizmie jest wyjaśnienie Credo?

Wyjaśnienie Credo jest w części pierwszej Katechizmu Kościoła Katolickiego, w dziale drugim, w punktach 185-1065. Katechizm omawia tam Skład Apostolski artykuł po artykule i odwołuje się do Symbolu nicejsko-konstantynopolitańskiego. Krótszą wersję w formie pytań i odpowiedzi ma Kompendium Katechizmu z 2005 roku.

Jaka jest najpotężniejsza modlitwa do Boga?

Kościół nie układa rankingu modlitw i nie przypisuje żadnej z nich „mocy” zależnej od użytych słów. Katechizm nazywa Eucharystię źródłem i szczytem całego życia chrześcijańskiego (KKK 1324). Modlitwę Pańską określa jako streszczenie całej Ewangelii (KKK 2761). Wierzę w Boga to wyznanie wiary, a nie zaklęcie, a jego wartość polega na treści, którą człowiek przyjmuje.

Czy dawne formy „umęczon”, „pogrzebion” to błąd w tekście?

Nie, to nie błąd. To dawne, krótkie formy imiesłowów, czyli „umęczony”, „ukrzyżowany”, „pogrzebany”, zachowane w modlitwie od wieków. Podobnie „pod Ponckim Piłatem” to staropolski przymiotnik od imienia Poncjusz. Tekst modlitwy celowo zachowuje te formy, bo uczą się go kolejne pokolenia.

Jak nauczyć dziecko modlitwy Wierzę w Boga?

Najłatwiej uczyć po jednym artykule, zaczynając od zdania o Bogu Ojcu Stworzycielu. Dobrze działa dzielenie tekstu na trzy części: o Ojcu, o Jezusie i o Duchu Świętym. Do każdej części można dodać jedno proste porównanie z codzienności. Trudniejsze słowa, na przykład „otchłań” czy „obcowanie”, warto od razu wyjaśnić, żeby nie zostały pustymi dźwiękami.

Czy można odmawiać Credo, mając wątpliwości w wierze?

Tak. Katechizm odróżnia trudności w wierze od świadomego odrzucenia jej prawd i przypomina, że wiara szuka zrozumienia (KKK 158). Wyznanie wiary odmawia się razem z Kościołem, a nie jako deklarację osiągniętej pewności. Wiele osób właśnie przez powolne czytanie Credo zdanie po zdaniu porządkuje swoje pytania.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, część pierwsza, dział drugi (pkt 185-1065), wyd. polskie Pallottinum, Poznań 1994.
2. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000: Mt 28,19; Rdz 1,1; 1 Kor 15,3-4; 1 P 3,19; 1 P 4,6; Ap 3,14.
3. Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego, część pierwsza, Jedność, Kielce 2005.
4. J. Ratzinger (Benedykt XVI), Wprowadzenie w chrześcijaństwo. Wykłady o Apostolskim Wyznaniu Wiary, wyd. oryginalne 1968, wyd. polskie Znak.
5. Rufin z Akwilei, Commentarius in symbolum apostolorum, ok. 404 r.
6. Kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie - Wikipedia
7. Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie - Wikipedia
8. Archidiecezja Wrocławska - parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie
9. Zdjęcie wyróżniające: Pnapora, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.