Modlitwa fatimska - O mój Jezu, przebacz nam nasze grzechy

Opracował: · aktualizacja

Zawartość tekstu

Jak brzmi modlitwa fatimska „O mój Jezu”?

Modlitwa fatimska brzmi: „O mój Jezu, przebacz nam nasze grzechy, zachowaj nas od ognia piekielnego, zaprowadź wszystkie dusze do nieba i dopomóż szczególnie tym, którzy najbardziej potrzebują Twojego miłosierdzia”. Według wspomnień s. Łucji dos Santos przekazała ją Maryja w Fatimie 13 lipca 1917 r. W Polsce zwykle dodaje się ją po „Chwała Ojcu” na końcu każdej dziesiątki różańca.

Ma jedno zdanie i cztery prośby. Dzięki temu łatwo zapamiętuje ją dziecko, a dorosły może ją powtórzyć w autobusie albo w kolejce. Zwiedzam kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich i w modlitewnikach z różnych lat, które leżą w ich ławkach, spotykam co najmniej dwie wersje tego tekstu. Obie są poprawne, a różnice opisuję niżej.

„O mój Jezu, przebacz nam nasze grzechy, zachowaj nas od ognia piekielnego, zaprowadź wszystkie dusze do nieba i dopomóż szczególnie tym, którzy najbardziej potrzebują Twojego miłosierdzia.” - polski przekład modlitwy przekazanej 13 lipca 1917 r., za: s. Łucja dos Santos, „Wspomnienia siostry Łucji”, Secretariado dos Pastorinhos, Fatima 1976

Warianty tłumaczenia: „dusze” i „tym, którzy najbardziej potrzebują”

Polskie warianty biorą się z kilku przekładów portugalskiego tekstu s. Łucji. Sens jest wszędzie ten sam. Różnią się tylko pojedyncze słowa:

  • Zakończenie z „tym”: „dopomóż szczególnie tym, którzy najbardziej potrzebują Twojego miłosierdzia” to wersja najczęstsza w polskich parafiach.
  • Zakończenie z „duszom”: „i dopomóż szczególnie tym duszom, które najbardziej potrzebują Twojego miłosierdzia” znajdziesz w części starszych modlitewników.
  • Prośba o przebaczenie: niektóre wydania mają skrócone „przebacz nam”, bez słów „nasze grzechy”.
  • „Wszystkie dusze”: w tej frazie nie ma różnic, bo każdy przekład zachowuje prośbę za wszystkich ludzi.
  • Szyk w środku zdania: zdarza się „ustrzeż nas” zamiast „zachowaj nas”. To kwestia stylu tłumacza, nie inna modlitwa.

W praktyce najlepiej mówić tak, jak modli się wspólnota w twoim kościele. Przy wspólnym różańcu dwie wersje odmawiane naraz brzmią po prostu nierówno.

Czy modlitwa fatimska to akt strzelisty?

Tak. Ma formę aktu strzelistego, czyli krótkiego westchnienia do Boga, które można powtarzać poza większą modlitwą. W różańcu pełni rolę zamknięcia dziesiątki, ale bez niego też jest pełną modlitwą. Podobnie działa Modlitwa Jezusowa, choć pochodzi z innej tradycji, z duchowości Kościoła Wschodu.

Modlitwa fatimska do druku: jak zrobić zakładkę dla dziecka?

Do druku wystarczy kartka A6 albo pasek papieru 5 x 15 cm włożony do modlitewnika. Oto kilka sprawdzonych zasad:

  1. Wybierz jedną wersję tekstu, tę, której używa się w twojej parafii.
  2. Złam tekst na cztery wersy, po jednym na każdą prośbę: przebaczenie, ocalenie, niebo, miłosierdzie.
  3. Użyj czcionki co najmniej 14 pt, żeby dziecko z pierwszej klasy przeczytało ją bez pomocy.
  4. Na odwrocie zapisz źródło: „Fatima, 13 lipca 1917 r.”.
  5. Jeśli zakładka ma leżeć w różańcu, dopisz pod tekstem: „po Chwała Ojcu”.

Skąd pochodzi modlitwa fatimska? Objawienie z 13 lipca 1917 r.

Modlitwa fatimska pochodzi z trzeciego objawienia maryjnego w Cova da Iria koło Fatimy w Portugalii, które miało miejsce 13 lipca 1917 r. Według wspomnień s. Łucji dos Santos Maryja prosiła wtedy dzieci, by po każdej tajemnicy różańca dodawały te słowa. Tekst znamy wyłącznie z zapisków Łucji, spisanych w latach 30. i 40. XX w.

W 1917 r. objawień było sześć, od 13 maja do 13 października. Lipcowe uważa się za najważniejsze, bo według przekazu Łucji dzieci poznały wtedy tak zwaną tajemnicę fatimską. Modlitwa „O mój Jezu” jest z nią bezpośrednio związana: ma być prośbą o ratunek dla grzeszników.

  • 1916: według wspomnień s. Łucji Anioł Pokoju ukazuje się dzieciom trzy razy i uczy je dwóch modlitw.
  • 13 maja 1917: pierwsze objawienie maryjne w Cova da Iria.
  • 13 lipca 1917: objawienie, podczas którego dzieci słyszą modlitwę „O mój Jezu”.
  • 13 października 1917: ostatnie, szóste objawienie z tego cyklu.
  • Lata 1935-1941: s. Łucja spisuje pierwsze wspomnienia z polecenia biskupa Leirii.

Łucja, Franciszek i Hiacynta: kim byli świadkowie objawień?

Świadkami byli troje pastuszków z parafii Fatima. Łucja dos Santos (1907-2005) została później karmelitanką i żyła 97 lat. Jej kuzynostwo, Franciszek i Hiacynta Marto, zmarli w dzieciństwie podczas epidemii grypy hiszpanki, kolejno w 1919 i 1920 r. Papież Franciszek kanonizował ich 13 maja 2017 r. w Fatimie, w setną rocznicę pierwszego objawienia.

Gdzie zapisano tekst modlitwy „O mój Jezu”?

Tekst zapisała s. Łucja w swoich wspomnieniach, które Secretariado dos Pastorinhos w Fatimie wydało w 1976 r. jako „Wspomnienia siostry Łucji”. Franciszek i Hiacynta nie zostawili żadnych zapisków. Cały przekaz modlitw fatimskich opiera się więc na relacji jednej osoby, która przetrwała ich o osiemdziesiąt lat.

Jakie są modlitwy z Fatimy?

Modlitw fatimskich jest pięć: dwie modlitwy Anioła z 1916 r. („Boże mój, wierzę w Ciebie” i „Przenajświętsza Trójco”), modlitwa eucharystyczna z 13 maja 1917 r., modlitwa ofiarowania „O Jezu, czynię to z miłości dla Ciebie” z 13 lipca 1917 r. oraz „O mój Jezu” z tego samego dnia. Wszystkie znamy ze „Wspomnień siostry Łucji”.

Tabela zestawia je według daty i okoliczności. Przyda się, jeśli ktoś pyta po prostu o „modlitwę fatimską”, a ma na myśli jedną z pozostałych czterech.

Modlitwa (początek) Kiedy według s. Łucji Kto jej nauczył Charakter
„Boże mój, wierzę w Ciebie” 1916, pierwsze ukazanie się Anioła Anioł Pokoju akt wiary i prośba za niewierzących
„Przenajświętsza Trójco” 1916, trzecie ukazanie się Anioła Anioł Pokoju uwielbienie i wynagrodzenie
„Trójco Przenajświętsza, uwielbiam Cię” 13 maja 1917 dzieci podczas objawienia modlitwa eucharystyczna
„O Jezu, czynię to z miłości dla Ciebie” 13 lipca 1917 Maryja ofiarowanie trudów
„O mój Jezu, przebacz nam” 13 lipca 1917 Maryja akt strzelisty, zakończenie dziesiątki

Modlitwa Anioła „Boże mój, wierzę w Ciebie” (1916)

To najkrótsza z modlitw anielskich: „Boże mój, wierzę w Ciebie, uwielbiam Ciebie, ufam Tobie i kocham Ciebie. Proszę Cię o przebaczenie dla tych, którzy nie wierzą, nie uwielbiają, nie ufają i nie kochają Ciebie”. Według s. Łucji Anioł odmówił ją z dziećmi trzy razy. Klęczał przy tym z czołem przy ziemi.

Modlitwa Anioła „Przenajświętsza Trójco” (1916)

Modlitwa wynagradzająca Anioła to modlitwa uwielbienia skierowana do Trójcy Świętej. Ofiaruje Bogu Ciało, Krew, Duszę i Bóstwo Jezusa obecnego na ołtarzach jako wynagrodzenie za zniewagi i obojętność. Zaczyna się od słów: „Przenajświętsza Trójco, Ojcze, Synu i Duchu Święty, uwielbiam Cię z najgłębszą czcią”. W polskich modlitewnikach ma te części:

  • Wezwanie: zwrot do Trójcy Świętej, do Ojca, Syna i Ducha Świętego.
  • Ofiarowanie: Najdroższe Ciało, Krew, Duszę i Bóstwo Pana Jezusa obecnego na wszystkich ołtarzach świata.
  • Intencja wynagrodzenia: za zniewagi, świętokradztwa i obojętność.
  • Powołanie się na zasługi: Najświętszego Serca Jezusa i Niepokalanego Serca Maryi.
  • Prośba końcowa: o nawrócenie biednych grzeszników.

Dla mnie ta modlitwa łączy Fatimę z Żmigrodem. Kościół parafialny nosi tu wezwanie Trójcy Świętej, a jego trójnawowe wnętrze opisują Wikipedia i karta parafii archidiecezji wrocławskiej. Kto lubi wątek Serca Jezusa obecny w tej modlitwie, znajdzie u nas modlitwy do Serca Jezusa.

Modlitwa ofiarowania „O Jezu, czynię to z miłości dla Ciebie”

Ofiarowanie z 13 lipca 1917 r. brzmi w polskim przekładzie: „O Jezu, czynię to z miłości dla Ciebie, za nawrócenie grzeszników i jako wynagrodzenie za grzechy popełniane przeciwko Niepokalanemu Sercu Maryi”. Według s. Łucji dzieci mówiły ją, gdy podejmowały jakąś drobną ofiarę, na przykład rezygnowały z wody w upał.

Modlitwa fatimska w różańcu: kiedy ją odmawiać

W polskim zwyczaju modlitwę fatimską odmawia się na końcu każdej dziesiątki różańca, po doksologii „Chwała Ojcu”. Jan Paweł II w liście „Rosarium Virginis Mariae” z 2002 r. (nr 35) zauważył, że po doksologii dodaje się krótką modlitwę, różną w zależności od miejscowego zwyczaju. To zwyczaj, a nie obowiązkowy element różańca.

Po trynitarnej doksologii „Chwała Ojcu” następuje w obecnej praktyce krótka modlitwa końcowa, zmienna w zależności od miejscowych zwyczajów (parafraza). - Jan Paweł II, list apostolski „Rosarium Virginis Mariae”, nr 35, 2002

Co mówi „Rosarium Virginis Mariae” o zakończeniu dziesiątki?

Papież opisuje zakończenie dziesiątki jako miejsce otwarte na miejscowe zwyczaje. Nie nakazuje żadnej konkretnej modlitwy. W Polsce to miejsce od dziesięcioleci zajmuje „O mój Jezu”, a gdzie indziej bywa inna krótka prośba albo cisza. Ten sam dokument dodał tajemnice światła, więc pełny różaniec ma 20 dziesiątek, a modlitwę fatimską odmawia się w nim 20 razy.

Jak włączyć modlitwę fatimską do różańca krok po kroku?

Schemat jednej dziesiątki obejmuje pięć kroków:

  1. Zapowiedź tajemnicy, na przykład „Zmartwychwstanie Pana Jezusa”.
  2. „Ojcze nasz” odmawiane raz.
  3. „Zdrowaś Maryjo” odmawiane dziesięć razy.
  4. „Chwała Ojcu” odmawiane raz.
  5. „O mój Jezu, przebacz nam nasze grzechy…” odmawiane raz, przed kolejną tajemnicą.

Dzieci najczęściej uczą się jej najpierw jako osobnej modlitwy, a dopiero potem w różańcu. Jeśli wspólnota w twoim kościele ma inny zwyczaj, na przykład dodaje jeszcze wezwanie do patrona, idź za nią. O lokalną praktykę zapytaj w zakrystii albo sprawdź ją w modlitewniku używanym w parafii.

Modlitwa fatimska w ciągu dnia: przykłady z codzienności

Jako krótka modlitwa sprawdza się poza różańcem. Kilka przykładów:

  • Rano: jako dopowiedzenie do modlitwy porannej do Pana Jezusa.
  • W drodze: gdy mijasz kościół, przydrożny krzyż albo kapliczkę.
  • Przy wiadomości o śmierci: jako prośba za zmarłego i jego bliskich.
  • Wieczorem: po rachunku sumienia, przed snem.
  • W piątek: obok Litanii do Najświętszego Serca Pana Jezusa, bo obie modlitwy kierują uwagę na miłosierdzie Jezusa.

Co to jest msza fatimska?

Msza fatimska to potoczna nazwa nabożeństwa fatimskiego, które odprawia się 13. dnia miesiąca od maja do października na pamiątkę sześciu objawień z 1917 r. Obejmuje zwykle Mszę św., różaniec oraz procesję ze świecami i figurą Matki Bożej Fatimskiej. To forma pobożności ludowej, a nie osobny obrządek liturgiczny.

W Mszale nie ma „Mszy fatimskiej” jako odrębnego formularza. Kościół obchodzi wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Fatimskiej 13 maja. W pozostałe miesiące parafie organizują nabożeństwo wokół zwykłej Mszy. Jego typowe elementy to:

  • Msza św., zwykle wieczorna, z intencjami zbieranymi wcześniej w parafii.
  • Różaniec, często z rozważaniami nawiązującymi do orędzia z Fatimy.
  • Procesja ze świecami wokół kościoła z figurą Matki Bożej Fatimskiej.
  • Pieśń „Po górach, dolinach” z refrenem „Ave Maryja”, śpiewana w czasie procesji.
  • Akt zawierzenia albo modlitwa do Niepokalanego Serca Maryi na zakończenie.

Dlaczego nabożeństwa fatimskie odbywają się 13. dnia miesiąca?

Od maja do października 1917 r. pięć z sześciu objawień w Cova da Iria przypadło na 13. dzień miesiąca. Sierpniowe było przesunięte, bo dzieci zostały wtedy zatrzymane przez administratora powiatu. Rytm „trzynastego” powtarza ten kalendarz. W wielu polskich parafiach nabożeństwo trwa więc od 13 maja do 13 października.

Gdzie w Polsce i w Żmigrodzie odbywają się nabożeństwa fatimskie?

Najbardziej znanym ośrodkiem w Polsce jest Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Zakopanem na Krzeptówkach. Z Żmigrodem sprawa jest skromniejsza. Według dawnej strony parafii Trójcy Świętej z 2022 r. parafia prowadziła nabożeństwa maryjne 13. dnia miesiąca, a w środy nowennę do Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Obecnie parafia nie ma działającej strony internetowej. Program i godziny sprawdzisz więc w ogłoszeniach w kościele przy ul. Kościelnej 1 albo w karcie parafii na stronie archidiecezji wrocławskiej. W Żmigrodzie stoi też drugi kościół, św. Stanisława Kostki. Jego patrona przybliża modlitwa do św. Stanisława Kostki.

Czym różnią się nabożeństwa fatimskie od pierwszych sobót?

Nabożeństwo fatimskie odbywa się trzynastego, a pierwsze soboty miesiąca to osobna praktyka wynagradzająca Niepokalanemu Sercu Maryi. Według s. Łucji jej prośba pochodzi z objawienia w Pontevedrze w Hiszpanii w 1925 r. Obie praktyki wyrastają z jednego orędzia, ale mają inny kalendarz i inne elementy, na przykład spowiedź i Komunię w pierwszą sobotę.

Modlitwa fatimska dla dzieci i przed Komunią

Modlitwa fatimska dla dzieci to jeden z pierwszych aktów strzelistych, które poznaje się w domu albo na katechezie przed I Komunią Świętą. Ma jedno zdanie i powtarza się po każdej dziesiątce, więc dziecko zapamiętuje ją przy różańcu w październiku. Słowa o „ogniu piekielnym” wymagają spokojnego wyjaśnienia, bez straszenia.

Jak wytłumaczyć dziecku słowa o ogniu piekielnym?

Najpierw powiedz, że Jezus chce, by wszyscy byli z Nim szczęśliwi, i właśnie o to prosimy w tej modlitwie. Katechizm opisuje piekło jako stan ostatecznego wykluczenia się z jedności z Bogiem (KKK 1033), czyli jako skutek własnego wyboru człowieka, a nie Bożą zemstę. Pomóc mogą proste kroki:

  1. Zacznij od słowa „przebacz”: Jezus zawsze chce przebaczać.
  2. „Ogień piekielny” wyjaśnij jako największe nieszczęście, czyli bycie daleko od Boga na zawsze.
  3. Podkreśl, że modlitwa prosi o ratunek, a nie opisuje kary.
  4. Słowa „wszystkie dusze do nieba” przedstaw jako modlitwę za całą rodzinę, kolegów i obcych ludzi.
  5. Na koniec zapytaj dziecko, za kogo, kto „najbardziej potrzebuje miłosierdzia”, chce się dziś pomodlić.

Kiedy dzieci uczą się modlitwy fatimskiej?

Najczęściej w drugiej i trzeciej klasie, w roku przygotowania do I Komunii, razem z innymi aktami strzelistymi i pacierzem. Programy katechezy różnią się między diecezjami. Listę modlitw do nauczenia poda katecheta albo kancelaria parafii, do której należy dziecko. Wiele rodzin przypomina ją potem w październiku, gdy dzieci przychodzą na nabożeństwa różańcowe.

Czego unikać, ucząc dziecko tej modlitwy?

  • Straszenia: piekło przedstawione jako groźba za złe zachowanie zniekształca sens prośby.
  • Obiecywania skutków: modlitwa nie „załatwia” sprawy, tylko wyraża zaufanie do Bożego miłosierdzia.
  • Pośpiechu: dziecko powinno wiedzieć, co znaczy każda z czterech próśb.
  • Mieszania wersji: trzymaj się jednego wariantu tekstu, tego z parafii.

Fatima a nauczanie Kościoła: status objawienia prywatnego

Fatima jest objawieniem prywatnym uznanym przez Kościół, a nie częścią depozytu wiary. Biskup Leirii uznał objawienia za godne wiary 13 października 1930 r. Kongregacja Nauki Wiary w 2000 r. opublikowała dokument „Orędzie fatimskie” z komentarzem teologicznym kard. Josepha Ratzingera. Katolik może więc korzystać z modlitwy fatimskiej, ale nie musi jej przyjmować jako prawdy wiary.

Objawienia prywatne „nie należą one jednak do depozytu wiary”. Ich zadaniem nie jest ulepszanie ani uzupełnianie ostatecznego Objawienia Chrystusa, lecz pomoc w pełniejszym przeżywaniu go w danej epoce. - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 67, 1992

Uznanie objawień w 1930 r. i dokument „Orędzie fatimskie” (2000)

Kościelną ocenę Fatimy wyznacza kilka dat:

  • 13 października 1930: biskup Leirii ogłasza objawienia za godne wiary i zezwala na kult Matki Bożej Fatimskiej.
  • 13 maja 2000: Jan Paweł II beatyfikuje Franciszka i Hiacyntę Marto w Fatimie.
  • 26 czerwca 2000: Kongregacja Nauki Wiary publikuje „Orędzie fatimskie” z pełnym tekstem trzeciej części tajemnicy.
  • Komentarz kard. Josepha Ratzingera: przypomina, że objawienie prywatne jest pomocą w wierze, z której wierny może skorzystać, ale nie musi.
  • 13 maja 2017: papież Franciszek kanonizuje oboje rodzeństwa Marto.

Co z tego wynika dla osoby, która odmawia modlitwę fatimską?

Wynika z tego spokojna wolność. Treść modlitwy zgadza się z Ewangelią: prosi o przebaczenie, zbawienie i miłosierdzie dla wszystkich. Nie trzeba jednak wiązać z nią obietnic ani traktować jej jak warunku dobrego różańca. Kościół rozróżnia tu trzy poziomy: naukę wiary (Objawienie, KKK), pobożność ludową (nabożeństwa trzynastego) oraz miejscowy zwyczaj (modlitwa po „Chwała Ojcu”).

Najczęściej zadawane pytania

Czy modlitwa fatimska jest obowiązkową częścią różańca?

Nie. To zwyczaj, który w Polsce przyjął się bardzo szeroko, ale różaniec bez niej pozostaje pełnym różańcem. Jan Paweł II w „Rosarium Virginis Mariae” (2002, nr 35) wskazał, że po „Chwała Ojcu” dodaje się modlitwę zależną od miejscowego zwyczaju.

Czy modlitwę fatimską można odmawiać poza różańcem?

Tak. Działa jak samodzielny akt strzelisty, który można powtarzać w ciągu dnia: rano, w drodze, przed snem. Nie wymaga różańca w ręku ani określonej pory.

Kiedy w Fatimie objawiał się Anioł?

Według wspomnień s. Łucji Anioł Pokoju ukazał się dzieciom trzykrotnie w 1916 r., rok przed objawieniami maryjnymi. Dzieci poznały wtedy dwie pierwsze modlitwy fatimskie: „Boże mój, wierzę w Ciebie” oraz „Przenajświętsza Trójco”. Dokładnych dni Łucja nie podała, wskazała jedynie pory roku.

Ile razy odmawia się modlitwę fatimską w całym różańcu?

Raz po każdej dziesiątce, czyli 5 razy w jednej części różańca i 20 razy we wszystkich czterech częściach. Dwadzieścia tajemnic różaniec ma od 2002 r., gdy Jan Paweł II dodał tajemnice światła.

Czy modlitwa fatimska to to samo co modlitwa do Matki Bożej Fatimskiej?

Nie. „O mój Jezu” kieruje się do Jezusa, choć według przekazu s. Łucji przekazała ją Maryja. Modlitwy do Matki Bożej Fatimskiej to osobne teksty, na przykład akty zawierzenia Niepokalanemu Sercu Maryi odmawiane podczas nabożeństw trzynastego.

Czy modlitwę fatimską odmawia się podczas Mszy św.?

Nie należy do obrzędów Mszy św. i nie ma jej w Mszale. Pojawia się przy różańcu odmawianym przed Mszą albo po niej, zwłaszcza w październiku i podczas nabożeństw fatimskich od maja do października.

Paweł Kubacki - mieszka w Trzebnicy i od lat odwiedza kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich, zbierając ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Kongregacja Nauki Wiary, „Orędzie fatimskie”, z komentarzem teologicznym kard. Josepha Ratzingera, 26.06.2000
  2. Jan Paweł II, list apostolski „Rosarium Virginis Mariae”, 16.10.2002, nr 35
  3. Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994 (wyd. oryg. 1992), nr 67 i 1033.
  4. S. Łucja dos Santos, „Wspomnienia siostry Łucji”, Secretariado dos Pastorinhos, Fatima 1976.
  5. Archidiecezja wrocławska, karta parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie (odczyt 27.10.2026)
  6. Dawna strona parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie, parafiazmigrod.com.pl, zrzut archiwalny z maja 2022 r. (opis nabożeństw parafialnych).
Paweł Kubacki
Paweł Kubacki

Paweł Kubacki mieszka w Trzebnicy i od lat odwiedza kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich, zbierając ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami. Żmigród zna od dziecka: kościół Trójcy Świętej z pochyloną kiedyś wieżą i dwa kościoły w jednym mieście, katolicki i dawny ewangelicki. Nie jest księdzem ani misjonarzem, nie jest historykiem z tytułem naukowym ani przewodnikiem z uprawnieniami, nie pracuje też dla parafii. Korzysta z katalogu Archidiecezji Wrocławskiej, artykułów encyklopedycznych, dawnej strony parafii zachowanej w Internet Archive i opisów zdjęć w Wikimedia Commons. Gdy źródła się różnią, na przykład co do roku zakończenia budowy kościoła, podaje obie wersje. Poprawki zapisuje z datą.

Artykuły: 21