Wierzę w Boga - dwie wersje: pacierzowa i mszalna

Opracował: Paweł Kubacki · aktualizacja 28.10.2026

Zawartość tekstu

Dwie wersje Wierzę w Boga w jednej tabeli

Modlitwa Wierzę w Boga ma dwie wersje. Krótszą jest Skład Apostolski. To dawny symbol chrzcielny Kościoła Rzymskiego, liczy około 75 słów i odmawia się go w pacierzu oraz w różańcu. Dłuższą jest Credo nicejsko-konstantynopolitańskie z soborów w 325 i 381 r. Zaczyna się od słów „Wierzę w jednego Boga”, liczy około 175 słów i odmawia się je we Mszy w niedziele i uroczystości. Katechizm Kościoła Katolickiego (nr 193-195) uznaje obie za w pełni ważne.

Odwiedzam kościoły Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich. W ławkach często leżą modlitewniki, a na tablicach wiszą teksty modlitw. Widzę, że ludzie mylą te dwie wersje. Często też nie wiedzą, że nie ma tu żadnej sprzeczności. Poniższa tabela zbiera najważniejsze różnice w jednym miejscu.

Cecha	Skład Apostolski (wersja pacierzowa)	Credo nicejsko-konstantynopolitańskie (wersja mszalna)
Pierwsze słowa	„Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego”	„Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego”
Pochodzenie	Symbol chrzcielny Kościoła Rzymskiego (KKK 194)	Sobory w Nicei (325) i Konstantynopolu (381) (KKK 195)
Długość w polskim brzmieniu	ok. 75 słów	ok. 175 słów
Gdzie najczęściej	Pacierz, różaniec, katecheza, chrzest	Msza w niedziele i uroczystości
Układ	Trzy części: Ojciec, Syn, Duch Święty	Trzy części: Ojciec, Syn, Duch Święty

Liczby słów policzyłem w polskim brzmieniu, które przytaczam niżej. W innych wydaniach mogą się nieznacznie różnić.

Która wersja Wierzę w Boga jest krótsza?

Krótszy jest Skład Apostolski. Ma około 75 słów, więc mniej niż połowę długości Credo mszalnego. Dlatego dzieci uczą się go jako pierwszego, przy pacierzu porannym i wieczornym. Dzieci szybko zapamiętują ten tekst, bo zdania są krótkie i rytmiczne.

Co łączy pacierzową i mszalną wersję Credo?

Obie wersje mają ten sam trójdzielny układ. Katechizm (KKK 190) opisuje go jako wyznanie wiary w Boga Ojca i dzieło stworzenia, w Jezusa Chrystusa i dzieło odkupienia oraz w Ducha Świętego i dzieło uświęcenia. W obu wersjach powtarzają się te same filary:

• Bóg Ojciec jest w obu tekstach nazwany „wszechmogącym” i „Stworzycielem nieba i ziemi”.
• Wcielenie: obie wersje mówią o poczęciu z Ducha Świętego i narodzeniu z Maryi.
• Męka jest umieszczona w historii przez imię Poncjusza Piłata.
• Zmartwychwstanie „trzeciego dnia” i wstąpienie do nieba pojawiają się w obu tekstach.
• Sąd nad „żywymi i umarłymi” zapowiadają obie wersje tymi samymi słowami.
• Kościół, odpuszczenie grzechów i życie wieczne zamykają oba wyznania.

Co oznacza „wersja kościelna” w wyszukiwarce?

Hasło „Wierzę w Boga wersja kościelna” oznacza zwykle dłuższy tekst mszalny, czyli ten, który słychać w kościele po homilii. To jednak skrót myślowy. Obie wersje są kościelne, a we Mszy można usłyszeć każdą z nich. Wyjaśniam to w sekcji o tym, kiedy używa się której wersji.

Jak brzmi Skład Apostolski Wierzę w Boga?

Skład Apostolski to krótsze wyznanie wiary Kościoła katolickiego. Ma 12 artykułów i około 75 słów i zaczyna się od słów „Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego”. Katechizm (KKK 194) nazywa go starożytnym symbolem chrzcielnym Kościoła Rzymskiego. W Polsce jest to tekst pacierza i różańca, w brzmieniu z modlitewników i katechizmów.

Skład Apostolski: pełny tekst pacierzowy

Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego, który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny, umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion. Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał. Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego. Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych. Wierzę w Ducha Świętego, święty Kościół powszechny, świętych obcowanie, grzechów odpuszczenie, ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny. Amen.

Skład Apostolski, brzmienie z polskich modlitewników i katechizmu

Formy „umęczon”, „ukrzyżowan” i „pogrzebion” to dawna polszczyzna. Zachowano je celowo, bo tak modliły się całe pokolenia. Szczegółowe objaśnienie każdego zdania znajdziesz w artykule Skład Apostolski - tekst i omówienie.

Ile artykułów ma Skład Apostolski?

Skład Apostolski ma tradycyjnie 12 artykułów. Katechizm (KKK 191) przypomina, że ten podział nawiązuje do liczby Apostołów. Można je wyliczyć tak:

1. Wierzę w Boga Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi.
2. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego.
3. Który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny.
4. Umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion.
5. Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał.
6. Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego.
7. Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych.
8. Wierzę w Ducha Świętego.
9. Święty Kościół powszechny, świętych obcowanie.
10. Grzechów odpuszczenie.
11. Ciała zmartwychwstanie.
12. Żywot wieczny.

Dlaczego nazywa się „apostolski”?

Nazwa „apostolski” wskazuje na zgodność z wiarą Apostołów, a nie na to, że Apostołowie dosłownie spisali ten tekst. Katechizm (KKK 194) mówi o nim jako o wiernym streszczeniu wiary Apostołów. Opowieść, że każdy z Dwunastu ułożył jedno zdanie, to dawna legenda. Nie jest to fakt historyczny.

Wersja mszalna, czyli Wierzę w jednego Boga

Wersja mszalna to Symbol nicejsko-konstantynopolitański. Zaczyna się od słów „Wierzę w jednego Boga” i ma około 175 słów. Katechizm (KKK 195) wiąże jego autorytet z dwoma pierwszymi soborami powszechnymi: w Nicei w 325 r. i w Konstantynopolu w 381 r. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (nr 67-68) przewiduje go w niedziele i uroczystości.

Wierzę w jednego Boga: pełny tekst z Mszału

Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego jednorodzonego, który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami. Bóg z Boga, Światłość ze Światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. Zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu, a przez Niego wszystko się stało. On to dla nas, ludzi, i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem. Ukrzyżowany również za nas pod Poncjuszem Piłatem, został umęczony i pogrzebany. I zmartwychwstał dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo. I wstąpił do nieba; siedzi po prawicy Ojca. I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych, a królestwu Jego nie będzie końca. Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, który od Ojca i Syna pochodzi. Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę, który mówił przez Proroków. Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół. Wyznaję jeden chrzest na odpuszczenie grzechów. I oczekuję wskrzeszenia umarłych. I życia wiecznego w przyszłym świecie. Amen.

Symbol nicejsko-konstantynopolitański, Mszał Rzymski dla diecezji polskich

Historię trudnych słów tego tekstu, od „jednorodzonego” po „Ożywiciela”, opisuję osobno w artykule Wierzę w jednego Boga - Credo nicejsko-konstantynopolitańskie.

Skąd się wzięła dłuższa wersja?

Dłuższa wersja powstała w IV wieku, na dwóch soborach: w Nicei (325) i w Konstantynopolu (381). Oto, co który sobór wniósł do tekstu:

• Sobór Nicejski I (325) sformułował wyznanie o Synu „współistotnym Ojcu”. Była to odpowiedź na nauczanie Ariusza.
• Sobór Konstantynopolitański I (381) rozbudował część o Duchu Świętym, który „z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę”.
• Wspólne dziedzictwo: według KKK 195 ten symbol jest do dziś wspólny wielkim Kościołom Wschodu i Zachodu.
• Tradycja łacińska dodała później słowa „i Syna” (Filioque). KKK 247 zaznacza, że nie było ich w tekście z 381 r.

Przy jakich słowach Credo pochylamy głowę?

Wierni pochylają się przy słowach „I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem”. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (nr 137) przewiduje przy tych słowach głęboki skłon. W uroczystość Zwiastowania Pańskiego (25 marca) i w Boże Narodzenie (25 grudnia) wierni w tym miejscu przyklękają. Cały gest zbiera tajemnicę Wcielenia w jedno zatrzymanie.

Różnice w treści: co jest tylko w dłuższej wersji

Tylko w Składzie Apostolskim są słowa „zstąpił do piekieł” i „świętych obcowanie”. Tylko w Credo nicejsko-konstantynopolitańskim są „Bóg z Boga, Światłość ze Światłości”, „współistotny Ojcu” i rozbudowana część o Duchu Świętym, „który od Ojca i Syna pochodzi”. Treść wiary jest ta sama. Dłuższa wersja precyzuje ją wobec sporów IV wieku (KKK 195).

Fragment	Skład Apostolski	Credo mszalne
Bóg Ojciec	„Stworzyciela nieba i ziemi”	dodaje „wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych”
Syn	„Syna Jego jedynego, Pana naszego”	„Syna Bożego jednorodzonego… Bóg z Boga, Światłość ze Światłości… współistotny Ojcu”
Wcielenie	„narodził się z Maryi Panny”	„przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem”
Męka	„umęczon pod Ponckim Piłatem”	„Ukrzyżowany również za nas pod Poncjuszem Piłatem”
Po śmierci	„Zstąpił do piekieł”	brak
Zmartwychwstanie	„trzeciego dnia zmartwychwstał”	„zmartwychwstał dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo”
Duch Święty	„Wierzę w Ducha Świętego”	„Pana i Ożywiciela, który od Ojca i Syna pochodzi”
Kościół	„święty Kościół powszechny, świętych obcowanie”	„jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół”
Koniec	„ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny”	„wskrzeszenia umarłych… życia wiecznego w przyszłym świecie”

„Zstąpił do piekieł” i „świętych obcowanie”: tylko w krótszej

Te dwa zwroty budzą najwięcej pytań. Katechizm objaśnia je tak:

• „Zstąpił do piekieł” (KKK 632-635) oznacza zstąpienie Chrystusa do krainy umarłych, do sprawiedliwych oczekujących na zbawienie. Nie chodzi o miejsce potępienia.
• „Świętych obcowanie” (KKK 946-962) to wspólnota wszystkich wierzących: żyjących na ziemi, oczyszczających się po śmierci i zbawionych w niebie.
• „Pana naszego” w części o Synu podkreśla osobistą relację wierzącego z Chrystusem. Credo mszalne mówi tu „jednego Pana”.

„Współistotny Ojcu” i Filioque: tylko w dłuższej

Dłuższa wersja zawiera precyzyjne sformułowania z soborowych sporów:

• „Bóg z Boga, Światłość ze Światłości” obrazowo mówi o pełnym bóstwie Syna.
• „Zrodzony, a nie stworzony” odrzuca pogląd, że Syn jest stworzeniem.
• „Współistotny Ojcu” (gr. homoousios) oznacza, że Syn ma tę samą naturę co Ojciec.
• „Który od Ojca i Syna pochodzi”: słowa „i Syna” (Filioque) Katechizm omawia w nr 246-248.

Czy różnice zmieniają treść wiary?

Nie. Obie wersje wyrażają tę samą wiarę, a różni je jedynie stopień rozwinięcia. Katechizm stwierdza wprost, że żadnego wyznania wiary nie należy uważać za przestarzałe:

Żaden z symboli z różnych etapów życia Kościoła nie może być uważany za przestarzały i bezużyteczny, bo każdy pomaga dziś głębiej przyjąć i wyznać wiarę (parafraza). Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 193, 1992

Jaki jest tekst Wierzę w Boga w różańcu?

W różańcu tradycyjnie odmawia się krótszy Skład Apostolski, czyli ten sam tekst co w pacierzu, przytoczony wyżej. Mówi się go na krzyżyku, na samym początku modlitwy, po znaku krzyża. Nie jest to przepis liturgiczny, lecz zwyczaj pobożności ludowej. Utrwaliły go wspólnoty różańcowe w całej Polsce.

Na którym paciorku mówi się Wierzę w Boga?

Wierzę w Boga mówi się na krzyżyku, przed pierwszym paciorkiem. Cały początek różańca wygląda tak:

1. Znak krzyża, wykonany z krzyżykiem różańca w dłoni.
2. Wierzę w Boga (Skład Apostolski), odmawiane na krzyżyku.
3. Ojcze nasz na pierwszym pojedynczym paciorku.
4. Trzy Zdrowaś Maryjo na trzech kolejnych paciorkach.
5. Chwała Ojcu, po którym zaczyna się pierwsza tajemnica.

We wspólnej modlitwie, na przykład w kółkach Żywego Różańca, ten wstęp bywa skracany. Gdy różaniec odmawia się wspólnie przed Mszą, wierni często zaczynają od razu od tajemnicy. Pełną kolejność modlitw codziennych opisuje artykuł cały pacierz po kolei.

Czy w różańcu można odmówić dłuższe Credo?

Tak, nie ma przepisu, który by tego zabraniał, bo różaniec jest modlitwą prywatną. Zwyczaj wskazuje jednak na krótszą wersję. Za Składem Apostolskim przemawiają trzy powody:

• Rytm modlitwy: krótszy tekst płynnie przechodzi w Ojcze nasz.
• Modlitwa wspólna: wszyscy znają Skład Apostolski na pamięć.
• Tradycja chrzcielna: to wyznanie wiary z chrztu (KKK 194), więc różaniec zaczyna się jakby od odnowienia chrztu.

Kiedy używa się której wersji?

Skład Apostolski odmawia się codziennie w pacierzu, w różańcu i przy katechezie. Credo nicejsko-konstantynopolitańskie przewiduje się we Mszy w niedziele i uroczystości, po homilii (OWMR 68). Mszał pozwala jednak zastąpić dłuższy tekst krótszym, zwłaszcza w Wielkim Poście i okresie wielkanocnym. Dlatego w kościele można usłyszeć obie wersje.

Pacierz, różaniec, chrzest

Poza Mszą króluje krótsza wersja. Najczęściej pojawia się w tych sytuacjach:

• Pacierz poranny i wieczorny: Skład Apostolski po Ojcze nasz i Zdrowaś Maryjo.
• Różaniec: na krzyżyku, na początku modlitwy.
• Chrzest: rodzice i chrzestni wyznają wiarę w formie pytań i odpowiedzi, zbudowanych na tym samym trójdzielnym schemacie.
• Katecheza: Katechizm (KKK 196) układa wykład wiary według Składu Apostolskiego.
• Bierzmowanie: kandydaci odnawiają przyrzeczenia chrzcielne.

Msza w niedziele i uroczystości

Według Ogólnego wprowadzenia do Mszału Rzymskiego (nr 67-68) wyznanie wiary śpiewa się lub recytuje po homilii, w niedziele i uroczystości. Można je też odmawiać przy szczególnie uroczystych celebracjach. Kapłan odmawia je razem z ludem. W dni powszednie Credo zwykle się pomija. Więcej o tym miejscu liturgii piszę w tekście Credo we Mszy świętej.

Czy we Mszy można usłyszeć krótszą wersję?

Tak. Rubryka Obrzędów Mszy w Mszale Rzymskim (wyd. typiczne III, 2002) pozwala zastąpić Symbol nicejsko-konstantynopolitański symbolem chrzcielnym Kościoła Rzymskiego, czyli Składem Apostolskim. Mszał wskazuje na to zwłaszcza w Wielkim Poście i okresie wielkanocnym. Jeśli więc w jedną niedzielę słyszysz „Wierzę w jednego Boga”, a w inną „Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego”, obie formy są zgodne z przepisami.

Jakie są chrześcijańskie wyznania wiary?

Wyznanie wiary, czyli symbol, to zwięzłe streszczenie wiary Kościoła. Ma stałą formę i służy do wspólnego wyznawania. Katechizm (KKK 192) przypomina, że w historii powstało wiele takich tekstów. Najważniejsze są dwa: Skład Apostolski i Symbol nicejsko-konstantynopolitański. Obok nich istnieją Symbol Atanazjański i Credo Ludu Bożego Pawła VI z 1968 r.

• Skład Apostolski: symbol chrzcielny Kościoła Rzymskiego (KKK 194).
• Symbol nicejsko-konstantynopolitański: owoc soborów z 325 i 381 r. (KKK 195).
• Symbol Atanazjański („Quicumque”): łaciński tekst o Trójcy i Wcieleniu.
• Wyznania wiary soborów, na przykład Laterańskiego IV i Trydenckiego, wymienione w KKK 192.
• Credo Ludu Bożego, ogłoszone przez Pawła VI 30 czerwca 1968 r.

Symbol Atanazjański i Credo Ludu Bożego

Symbol Atanazjański bierze nazwę od pierwszego słowa łacińskiego tekstu: „Quicumque”. Tradycja przypisywała go św. Atanazemu (zm. 373), ale historycy datują go na późniejszy okres i łączą z Kościołem zachodnim. Bardzo dokładnie wykłada wiarę w jednego Boga w Trójcy. Credo Ludu Bożego (Sollemni hac liturgia) to wyznanie, które Paweł VI wygłosił na zakończenie Roku Wiary. Rozwija ono Symbol nicejski i odnosi go do pytań swoich czasów.

Czym jest odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych?

Odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych to forma wyznania wiary w pytaniach i odpowiedziach. Kościół stosuje ją w Wigilię Paschalną, przy chrzcie i przy bierzmowaniu. Kapłan pyta „Czy wierzysz w Boga Ojca wszechmogącego…?”, a wierni odpowiadają „Wierzę”. Schemat jest ten sam co w Składzie Apostolskim: najpierw Ojciec, potem Syn, na końcu Duch Święty.

Czym różni się wyznanie wiary od wyznania jako wspólnoty?

W polszczyźnie słowo „wyznanie” ma dwa znaczenia i łatwo je pomylić:

• Wyznanie wiary jako tekst: Credo, symbol, modlitwa odmawiana na głos.
• Wyznanie jako wspólnota religijna: na przykład katolicy, prawosławni, ewangelicy.
• Część wspólna: według KKK 195 Symbol nicejsko-konstantynopolitański łączy Kościoły Wschodu i Zachodu.
• Różnice między wspólnotami to osobny temat, którego ten artykuł nie omawia.

Wierzę w Boga do druku: obie wersje na jednej kartce

Najprościej przygotować kartkę A4 w dwóch kolumnach: po lewej Skład Apostolski, po prawej Credo mszalne. Oba teksty mają razem około 250 słów i mieszczą się na jednej stronie przy czcionce 12 punktów. Taka kartka przydaje się dzieciom przed Pierwszą Komunią, kandydatom do bierzmowania i osobom wracającym do Kościoła po latach.

Jak przygotować kartkę z obiema wersjami?

Wystarczy pięć kroków:

1. Skopiuj oba teksty z tego artykułu do edytora i ustaw układ dwóch kolumn.
2. Nad kolumnami wpisz nagłówki: „Pacierz i różaniec” oraz „Msza w niedziele i uroczystości”.
3. Pogrub fragmenty występujące tylko w jednej wersji, na przykład „zstąpił do piekieł” i „współistotny Ojcu”.
4. Zaznacz miejsce skłonu: „I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało…”.
5. Zapisz plik jako PDF i wydrukuj na grubszym papierze, żeby kartka nie gniotła się w modlitewniku.

Trójdzielne Credo w kościele Trójcy Świętej w Żmigrodzie

Dla mnie te teksty mają jeszcze jeden, lokalny wymiar. Żmigród znam od dziecka, a tamtejszy kościół parafialny nosi wezwanie Trójcy Świętej. Obie wersje Credo układają się w trzy części: o Ojcu, o Synu i o Duchu Świętym. Ten trójdzielny motyw widać też w samym Żmigrodzie:

• Trójnawowa bazylika: tak dziś opisuje się kościół Trójcy Świętej, z renesansowym portalem z herbem Schaffgotschów (Wikipedia).
• Odpust parafialny przypada w Uroczystość Najświętszej Trójcy, w niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego. W 2027 r. będzie to 23 maja.
• Drugi kościół w mieście, św. Stanisława Kostki, to dawna świątynia ewangelicka z lat 1854-1861. Rekonsekrowano ją 26 listopada 1972 r. (Wikipedia). Przy okazji warto sięgnąć po tekst modlitwa do świętego Stanisława Kostki.
• Kościół filialny św. Jana Nepomucena w Bychowie jest trzecią świątynią parafii (archidiecezja wrocławska).

Godzin Mszy i programu odpustu nie podaję. Aktualne informacje o parafii publikuje archidiecezja wrocławska na stronie parafii pw. Trójcy Świętej w Żmigrodzie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy obie wersje Wierzę w Boga są równie ważne?

Tak. Katechizm (KKK 193) zaznacza, że żadne z wyznań wiary nie jest przestarzałe. Skład Apostolski jest symbolem chrzcielnym Kościoła Rzymskiego, a dłuższe Credo ma autorytet soborów z 325 i 381 r. Żadnej z wersji nie należy więc traktować jako ważniejszej.

Dlaczego dłuższa wersja zaczyna się od „Wierzę w jednego Boga”?

Sobory IV wieku podkreślały jedyność Boga, bo toczyły się wtedy spory o naturę Syna. Ten zwrot nawiązuje do biblijnego wyznania: „Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem - Panem jedynym” (Pwt 6,4, Biblia Tysiąclecia). Krótsza wersja zaczyna się po prostu od „Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego”.

Której wersji uczyć się najpierw?

Najpierw zwykle uczy się Składu Apostolskiego. Jest dwa razy krótszy i pojawia się codziennie w pacierzu oraz w różańcu. Dłuższą wersję najłatwiej przyswoić, odmawiając ją regularnie na niedzielnej Mszy. Po kilku miesiącach większość osób zna ją na pamięć bez specjalnej nauki.

Czym różni się „pod Ponckim Piłatem” od „pod Poncjuszem Piłatem”?

Treścią nic. To dwie formy tego samego imienia rzymskiego namiestnika Judei. „Pod Ponckim Piłatem” to dawna polszczyzna, zachowana w Składzie Apostolskim. „Pod Poncjuszem Piłatem” to forma z polskiego przekładu mszalnego Credo. W obu tekstach imię Piłata umieszcza mękę Chrystusa w konkretnym czasie historycznym.

Czy można odmawiać dłuższe Credo prywatnie, poza Mszą?

Tak. Symbol nicejsko-konstantynopolitański nie jest zarezerwowany wyłącznie dla liturgii i można go odmawiać w prywatnej modlitwie, na przykład w niedzielę rano. Niektórzy wybierają go, żeby oswoić się z tekstem słyszanym w kościele. Kościół zostawia tu wybór wiernemu.

Czy prawosławni i ewangelicy używają tych samych wyznań wiary?

Symbol nicejsko-konstantynopolitański jest według KKK 195 wspólny wielkim Kościołom Wschodu i Zachodu. Kościoły wschodnie odmawiają go bez słów „i Syna” (Filioque), co Katechizm omawia w nr 247-248. Skład Apostolski należy do tradycji zachodniej, łacińskiej.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego (1992), nr 190-197, 246-248, 632-635, 946-962; wyd. polskie: Pallottinum, Poznań 1994. Wersja online: Catechism of the Catholic Church, vatican.va.
2. Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego (2005), nr 33-35.
3. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, nr 67-68 i 137; Missale Romanum, editio typica tertia (2002), Obrzędy Mszy.
4. Mszał Rzymski dla diecezji polskich, tekst Symbolu nicejsko-konstantynopolitańskiego.
5. Paweł VI, Credo Ludu Bożego (Sollemni hac liturgia), 30.06.1968, Stolica Apostolska, vatican.va.
6. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Pallottinum, Poznań: Pwt 6,4.
7. Archidiecezja Wrocławska, Parafia pw. Trójcy Świętej w Żmigrodzie (odczyt 27.10.2026).
8. Wikipedia, Kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie.
9. Wikipedia, Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie.
10. Zdjęcie wyróżniające: Sławomir Milejski, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons, strona pliku.