Żmigród - przewodnik po mieście w Dolinie Baryczy

Opracował: Paweł Kubacki · aktualizacja 28.10.2026

Zawartość tekstu

Co jest w Żmigrodzie? Najważniejsze miejsca w skrócie

Żmigród to miasto w powiecie trzebnickim na Dolnym Śląsku, w Dolinie Baryczy. Najważniejszy zabytek to kościół Trójcy Świętej. Obecną świątynię zaczęto budować w latach 1595-1597 z fundacji Adama von Schaffgotscha. W mieście stoi też neogotycki kościół św. Stanisława Kostki z lat 1854-1861, a na rynku kolumna Maryjna z 1947 r. Niemiecka nazwa miasta brzmiała Trachenberg (źródła: Wikipedia, Archidiecezja Wrocławska 2026).

Żmigród znam od dziecka. Mieszkam w Trzebnicy i od lat jeżdżę po kościołach Doliny Baryczy i Wzgórz Trzebnickich. Zbieram ich historie z ksiąg, starych rycin i rozmów z mieszkańcami. Najczęściej słyszę jedno pytanie: „który to Żmigród?”. Wyszukiwarki często mylą to miasto z Nowym Żmigrodem na Podkarpaciu. Ten przewodnik opisuje tylko Żmigród dolnośląski, z kodem pocztowym 55-140.

Jakie zabytki ma Żmigród?

Żmigród ma dwa zabytkowe kościoły w samym mieście, kolumnę Maryjną na rynku i ślady rezydencji Hatzfeldtów. To w ich pałacu w 1813 r. podpisano protokół trachenberski (źródło: Wikipedia, hasło „Żmigród”, 2026). Oto miejsca, od których zaczynam każdą wizytę:

• Kościół Trójcy Świętej ma renesansowy portal z herbem Schaffgotschów i wieżę podpartą murami. Wieża zaczęła się przechylać zaraz po budowie.
• Kościół św. Stanisława Kostki powstał jako dawna świątynia ewangelicka według projektu Hermanna Friedricha Waesemanna. Rekonsekrowano go w 1972 r.
• Kolumnę Maryjną na rynku z figurą Niepokalanej poświęcili 11 czerwca 1947 r. kard. Bernard Griffin i kard. August Hlond.
• Pałac Hatzfeldtów to miejsce podpisania protokołu trachenberskiego w 1813 r. Stąd wziął się europejski rozgłos niemieckiej nazwy miasta.
• Dom Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo stoi przy ul. Poznańskiej. To znak, że wincentyńska rodzina zakonna jest w Żmigrodzie obecna od lat.

Od czego zacząć pierwszy spacer?

Zacznij od rynku, bo z kolumny Maryjnej do obu kościołów jest blisko. Szczegółowy opis miejsc znajdziesz w tekście Żmigród atrakcje w mieście i okolicy. Tutaj zebrałem najkrótszą odpowiedź na pytanie „co tu jest”: trzy kościoły parafii, cztery wieki historii i jedna nazwa, którą łatwo pomylić.

Gdzie leży Żmigród? Województwo, powiat i Dolina Baryczy

Żmigród leży w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim. Ma kod pocztowy 55-140, a parafia Trójcy Świętej mieści się przy ul. Kościelnej 1. Pod względem kościelnym miasto należy do archidiecezji wrocławskiej i dekanatu Prusice. Tak podaje strona Archidiecezji Wrocławskiej w odczycie z 27 października 2026 r.

W jakim województwie jest Żmigród?

Żmigród jest w województwie dolnośląskim, nie w podkarpackim. Krótka metryka miejsca, którą podaję za oficjalnym katalogiem parafii archidiecezji:

• Województwo: dolnośląskie, region historycznego Śląska nad Baryczą.
• Powiat: trzebnicki, ten sam, w którym leży Trzebnica z sanktuarium św. Jadwigi.
• Kod pocztowy: 55-140 Żmigród. Tak wygląda adres parafii przy ul. Kościelnej 1.
• Diecezja: archidiecezja wrocławska, dekanat Prusice (źródła: Archidiecezja Wrocławska, GCatholic 2026).
• Region przyrodniczy: Dolina Baryczy, znana ze stawów i Parku Krajobrazowego.

Żmigród dolnośląski a Nowy Żmigród na Podkarpaciu

Nowy Żmigród to zupełnie inna miejscowość, położona na Podkarpaciu. Te dwa miejsca dzieli prawie cała szerokość Polski. Mają wspólną tylko część nazwy. Gdy w wynikach wyszukiwania widzisz Beskid Niski albo Jasło, czytasz o Podkarpaciu. Gdy widzisz Trzebnicę, Milicz albo Barycz, czytasz o Żmigrodzie dolnośląskim.

Jak po niemiecku nazywa się Żmigród?

Po niemiecku Żmigród nazywał się Trachenberg. Pod tą nazwą miasto widnieje na XVIII-wiecznej rycinie Friedricha Bernharda Wernera „Kirch u. Bethaus in Trachenberg”. Od niej pochodzi też nazwa protokołu trachenberskiego z 1813 r. Najstarsza znana forma nazwy to „Zunigrod” z bulli papieża Hadriana IV z 1155 r. (źródło: Wikipedia, hasło „Żmigród”, 2026).

Trachenberg na rycinie F. B. Wernera

Rycina Wernera należy dziś do domeny publicznej i jest w zbiorach Wikimedia Commons. Lubię ją oglądać razem ze współczesnymi zdjęciami. Widać na niej, co się zmieniło, a co przetrwało. Tytuł ryciny mówi sporo o dawnym mieście:

• „Kirch” oznacza kościół. W Trachenbergu był to kościół parafialny, dziś kościół Trójcy Świętej.
• „Bethaus” oznacza dom modlitwy. Tak na Śląsku nazywano zbory ewangelickie.
• Trachenberg to nazwa używana w dokumentach niemieckich aż do 1945 r.
• XVIII wiek to czas, gdy kościół był już odbudowany po pożarze z 1702 r. Odbudowę ukończono w 1723 r.

Skąd nazwa „gród żmij” i smok w herbie?

Polską nazwę kojarzy się z „grodem żmij” i ten skojarzenie trafiło do herbu miasta, w którym widnieje smok. To tradycja nazewnicza i heraldyczna. Rozstrzygnięciem językoznawczym nie jest. Forma „Zunigrod” z 1155 r. pokazuje, jak dawno nazwa krąży w źródłach.

Historia Żmigrodu w datach

Historia Żmigrodu w źródłach zaczyna się w 1155 r., gdy osada pojawiła się w bulli papieża Hadriana IV. Prawa miejskie nadał jej w 1253 r. Henryk III Biały. Obecny kościół Trójcy Świętej zaczęto budować pod koniec XVI wieku. Od 1945 r. Żmigród należy do Polski (źródła: Wikipedia, hasła „Żmigród” i „Kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie”, 2026).

Każdą datę z poniższej osi czasu przypisałem do źródła. Tam, gdzie źródła się różnią, piszę o tym wprost:

1. 1155: pierwsza wzmianka o osadzie „Zunigrod” w bulli papieża Hadriana IV (Wikipedia).
2. 1253: lokacja miasta przez Henryka III Białego. Według dawnej strony parafii ten sam akt nadawał ziemię pod budowany kościół.
3. 1595-1601 lub 1607: budowa obecnego kościoła Trójcy Świętej. Budował go Jerzy Bruckner, fundował Adam von Schaffgotsch. Kamień węgielny położono 25 marca 1597 r. Część źródeł kończy budowę w 1601 r., Wikipedia w haśle o parafii podaje 1607 r.
4. 1654: hr. Melchior von Hatzfeldt przekazał kościół katolikom. Wcześniej świątynia była krótko w rękach protestantów (dawna strona parafii, archiwum 2022).
5. 1702 i 1723: pożar kościoła i jego odbudowa.
6. 1813: w pałacu Hatzfeldtów podpisano protokół trachenberski.
7. 1854-1861: budowa kościoła ewangelickiego, dziś św. Stanisława Kostki.
8. 1869 i 1889: obecne prezbiterium kościoła Trójcy Świętej i konsekracja wielkiego ołtarza (dawna strona parafii).
9. 1945: Żmigród w granicach Polski. Parafię obejmują księża misjonarze ze Zgromadzenia Misji.

Kiedy powstał Żmigród? „Zunigrod” z 1155 roku

Żmigród pojawia się w źródłach w 1155 r., czyli ponad 870 lat temu. Wymienia go bulla papieża Hadriana IV, w której osada nosi nazwę „Zunigrod”. Sama osada mogła być starsza. Bulla wyznacza jednak najwcześniejszą pewną datę.

1253: lokacja miasta przez Henryka III Białego

Prawa miejskie Żmigród dostał w 1253 r. od księcia Henryka III Białego. Wikipedia podaje też, że kościół istniał tu już w XIII wieku. Obecna budowla stoi więc w miejscu z ponad siedmiowiekową tradycją.

Co wydarzyło się w Żmigrodzie w 1813 roku?

W 1813 r. w pałacu Hatzfeldtów w Żmigrodzie podpisano protokół trachenberski. Tak zwykle opisuje się ustalenia sojuszników z okresu kampanii przeciw Napoleonowi. Nie należy mylić tego dokumentu z kongresem wiedeńskim. Dzięki niemu nazwa Trachenberg trafiła do podręczników historii.

1945: nowi mieszkańcy z Wielkopolski i dawnych Kresów

Po 1945 r. do Żmigrodu przyjechali ludzie z Wielkopolski i dawnych Kresów: z okolic Lwowa, Tarnopola i z Wileńszczyzny. Tak podaje dawna strona parafii. Pierwszym powojennym proboszczem został ks. Jan Jonaczyk CM.

„Posługę duszpasterską spełniają Konfratrzy naszego Zgromadzenia od 1945 roku” - dawna strona parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie, archiwum z maja 2022 r.

Ile mieszkańców ma Żmigród?

Aktualną liczbę mieszkańców Żmigrodu podaje Bank Danych Lokalnych GUS. Osobno znajdziesz tam miasto i osobno całą gminę. Dane zmieniają się co roku, dlatego nie przepisuję ich z pamięci. Dla parafii mam jedną liczbę: około 8970 osób według opisu sprzed około 2013 r. Parafia obejmuje jednak także okoliczne wsie.

Ilu mieszkańców ma gmina Żmigród?

Liczbę mieszkańców gminy Żmigród podaje GUS w Banku Danych Lokalnych (bdl.stat.gov.pl), w dziale „Ludność”. Zawsze sprawdzaj tam rok stanu danych. Najczęściej mylą się trzy różne liczby:

Jednostka	Liczba	Źródło	Stan na
Miasto Żmigród	aktualna wartość w BDL	GUS, Bank Danych Lokalnych	najnowszy rok w bazie
Gmina Żmigród (miasto i wsie)	aktualna wartość w BDL	GUS, Bank Danych Lokalnych	najnowszy rok w bazie
Parafia Trójcy Świętej	ok. 8970 osób	dawna strona parafii	opis sprzed ok. 2013 r.

Ile osób liczy parafia w Żmigrodzie?

Według dawnej strony parafii było to około 8970 osób. Opis pochodzi sprzed około 2013 r. Parafia to inna jednostka niż miasto czy gmina. Według Archidiecezji Wrocławskiej obejmuje:

• Żmigród z kościołem parafialnym Trójcy Świętej i kościołem pomocniczym św. Stanisława Kostki.
• Bychowo z kościołem filialnym św. Jana Nepomucena.
• Borki (Borek) z kaplicą św. Maksymiliana Kolbego.
• Borzęcin z kaplicą św. Jadwigi Śląskiej.
• Kliszkowice (Duże i Małe) z kaplicą św. Wincentego.
• Grądzik, Karnice, Marzęcino, Nowe Domy, Węglewo i Żmigródek to pozostałe miejscowości z wykazu archidiecezji.

Kościoły Żmigrodu: Trójca Święta, św. Stanisław Kostka i Bychowo

Kościoły Żmigrodu to trzy świątynie jednej parafii. Pierwsza to kościół parafialny Trójcy Świętej z XVI wieku. Druga to neogotycki kościół św. Stanisława Kostki z lat 1854-1861. Trzecia to filialny kościół św. Jana Nepomucena w Bychowie. Kościół Trójcy Świętej był też kościołem jubileuszowym Roku Świętego 2025 w archidiecezji wrocławskiej (źródło: GCatholic, 2026).

Ile kościołów jest w Żmigrodzie?

W samym mieście są dwa kościoły, a trzeci należy do parafii i stoi w Bychowie. Liczba trzy pasuje do patrona. Ten motyw wraca w kilku miejscach:

• Trzy kościoły parafii: Trójcy Świętej, św. Stanisława Kostki i św. Jana Nepomucena w Bychowie.
• Trzy nawy: kościół Trójcy Świętej to dziś trójnawowa bazylika z wydłużonym prezbiterium.
• Trzy daty budowy: kamień węgielny w 1597, odbudowa w 1723 i nowe prezbiterium w 1869.
• Dwa wyznania w historii: kościół katolicki i dawny ewangelicki stoją w jednym mieście.

Kościół	Status	Czas powstania	Na co patrzeć
Trójcy Świętej, Żmigród	parafialny	1595-1601/1607, odbudowa 1723	portal Schaffgotschów, mury podpierające wieżę, organy
św. Stanisława Kostki, Żmigród	pomocniczy, dawny ewangelicki	1854-1861	neogotycka cegła, sklepienia gwiaździste
św. Jana Nepomucena, Bychowo	filialny	brak daty w aktualnych źródłach	wiejski kościół parafii

Kościół Trójcy Świętej: portal Schaffgotschów i pochylona wieża

To murowany kościół orientowany. Nawa główna ma sklepienia kolebkowe z lunetami, nawy boczne mają sklepienia sieciowe. Wieża zaczęła się przechylać krótko po budowie. Dobudowane wtedy mury podpierające stoją do dziś (Wikipedia). W środku są neogotycki ołtarz główny, barokowe ołtarze boczne i płyty nagrobne z XVI-XIX wieku. Jedna z nich to epitafium Valentinusa Schmidta z 1672 r., komendanta zamku. Organy z około 1915 r. zbudowała firma Schlag & Söhne. Mają 25 głosów i trakturę pneumatyczną.

„kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, z 1599, 1723 - XVIII w.” - wykaz zabytków w haśle „Żmigród”, Wikipedia, 2026

Kościół św. Stanisława Kostki: neogotyk z lat 1854-1861

Ewangelicy zbudowali ten kościół w latach 1854-1861 według projektu Hermanna Friedricha Waesemanna. To ceglana, jednonawowa budowla na planie krzyża łacińskiego. Po wojnie stała zamknięta. Staraniem ks. Antoniego Kułagi CM przyznano ją parafii i 26 listopada 1972 r. rekonsekrowano pod wezwaniem św. Stanisława Kostki (Wikipedia).

Kto poświęcił kolumnę Maryjną w Żmigrodzie?

Kolumnę poświęcili 11 czerwca 1947 r. dwaj kardynałowie: Bernard Griffin, prymas Anglii, i August Hlond. Tak podaje dawna strona parafii. Wikipedia wymienia kolumnę wśród zabytków miasta.

Msze święte w Żmigrodzie: godziny według archidiecezji

Według strony Archidiecezji Wrocławskiej (stan na październik 2026 r.) w kościele Trójcy Świętej niedzielne Msze są o 7:00, 9:00, 10:30, 12:00 i 18:30. W dni robocze Msze są o 8:00 i 18:30. Nie piszę w imieniu parafii, tylko przepisuję dane archidiecezji. Godziny mogą się zmienić, więc przed przyjazdem sprawdź je w ogłoszeniach.

O której są Msze w Żmigrodzie?

W niedzielę pierwsza Msza w Żmigrodzie jest o 7:00, a ostatnia o 18:30. Dane podaję według Archidiecezji Wrocławskiej, odczyt z 27 października 2026 r.:

Miejsce	Niedziela	Dni robocze
Żmigród, kościół Trójcy Świętej	7:00, 9:00, 10:30, 12:00, 18:30	8:00, 18:30
Borek, kaplica	8:00	nie podano
Borzęcin, kaplica	9:30	nie podano
Kliszkowice, kaplica	12:50	nie podano
Bychowo, kościół filialny	archidiecezja nie podaje godziny	nie podano

Przed wyjazdem zrób trzy rzeczy:

1. Otwórz stronę parafii w katalogu Archidiecezji Wrocławskiej i porównaj godziny z tabelą.
2. Na miejscu przeczytaj ogłoszenia w gablocie przy kościele. Zmiany wakacyjne i świąteczne pojawiają się zwykle właśnie tam.
3. Jeśli jedziesz do Bychowa, zapytaj o godzinę na miejscu. Aktualne źródło jej nie podaje.
4. Telefon do kancelarii parafii znajdziesz na stronie archidiecezji. Ten serwis nie jest stroną parafii i nie przyjmuje intencji.

Kiedy jest odpust w Żmigrodzie?

Odpust parafialny przypada w uroczystość Najświętszej Trójcy, czyli w niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego. W 2027 r. będzie to 23 maja, bo Wielkanoc wypada wtedy 28 marca. Programu odpustu nie ma w aktualnym źródle, szukaj go w ogłoszeniach parafialnych. Według dawnej strony parafii z 2022 r. drugi odpust obchodzono 18 września w kościele św. Stanisława Kostki.

Co zobaczyć w okolicy: Dolina Baryczy na jeden dzień

Okolica Żmigrodu to przede wszystkim Dolina Baryczy: stawy, łąki nadrzeczne i wsie z kaplicami. Wiele z tych wsi należy do parafii Trójcy Świętej, np. Bychowo, Borzęcin i Kliszkowice. Trasy i ścieżki wybieraj z oficjalnych map Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy. Odległości z forów często się nie zgadzają.

Co zobaczyć koło Żmigrodu?

Koło Żmigrodu warto zobaczyć wiejskie kościoły i kaplice parafii, stawy Doliny Baryczy i Milicz. Mój układ dnia przy wyjeździe z Trzebnicy wygląda tak:

• Bychowo z kościołem filialnym św. Jana Nepomucena to krótki wypad w obrębie parafii.
• Borzęcin ma kaplicę św. Jadwigi Śląskiej. To patronka bliska każdemu, kto zna Trzebnicę.
• Kliszkowice mają kaplicę św. Wincentego. Jej wezwanie wiąże się z wincentyńską tradycją parafii.
• Milicz to drugi ośrodek doliny. Opisuję go w tekście Milicz: stawy, pałac i kościoły.
• Szlaki przyrodnicze opisuje przewodnik po Park Krajobrazowy Dolina Baryczy.

Czy Żmigród leży w Dolinie Baryczy?

Tak, Żmigród leży w Dolinie Baryczy i często traktuje się go jako punkt wypadowy w jej zachodnią część. Pełny plan dnia z przyrodą i zabytkami opisałem w tekście Dolina Baryczy: co zobaczyć w okolicy.

Jak zaplanować wizytę w Żmigrodzie?

Wizytę w Żmigrodzie najlepiej zaplanować na 3-4 godziny. Zacznij od rynku i kolumny Maryjnej, potem odwiedź kościół Trójcy Świętej, następnie kościół św. Stanisława Kostki i okolice dawnej rezydencji Hatzfeldtów. Wnętrza kościołów zwiedzaj poza godzinami Mszy, które według archidiecezji odprawia się w dni robocze o 8:00 i 18:30.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Żmigrodu?

Na samo miasto wystarczą 3-4 godziny. Z wsiami parafii i Doliną Baryczy zrobi się cały dzień. Mój sprawdzony porządek:

1. Rynek i kolumna Maryjna (ok. 20 minut): figura z 1947 r. i układ miasta lokacyjnego.
2. Kościół Trójcy Świętej (ok. 1 godziny): portal, wieża z murami podpierającymi, epitafia i organy.
3. Kościół św. Stanisława Kostki (ok. 30 minut): z zewnątrz neogotyk Waesemanna, a wnętrze, gdy kościół jest otwarty.
4. Okolice pałacu Hatzfeldtów (ok. 1 godziny): miejsce związane z protokołem trachenberskim. Stan terenu sprawdź na miejscu.
5. Nocleg, jeśli zostajesz dłużej. Pomoże zestawienie noclegi w Dolinie Baryczy.

Jak nie pomylić Żmigrodu w nawigacji?

W nawigacji wpisz „Żmigród, powiat trzebnicki” albo kod 55-140. Najprościej wpisać adres „Kościelna 1, 55-140 Żmigród”, który według archidiecezji należy do parafii. Po wpisaniu samego „Żmigród” część aplikacji podpowiada Nowy Żmigród na Podkarpaciu.

Jak zachować się w kościele podczas zwiedzania?

Zwiedzaj wtedy, gdy nie trwa Msza ani nabożeństwo. Kościół jest przede wszystkim miejscem modlitwy. Kilka zasad, których sam się trzymam:

• Zdjęcia wnętrz rób tylko wtedy, gdy nie trwa nabożeństwo, i bez lampy błyskowej przy modlących się.
• Nie wchodź za balaski i do prezbiterium bez zgody duszpasterza ani zakrystiana.
• Wycisz telefon przy wejściu. Rozmowy prowadź półgłosem.
• Pytania o historię kieruj do kancelarii w godzinach jej pracy. Ogłoszenia o nich wiszą w gablocie.

Najczęściej zadawane pytania

Do jakiej archidiecezji należy parafia w Żmigrodzie?

Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie należy do archidiecezji wrocławskiej i dekanatu Prusice. Według strony archidiecezji jej adres to ul. Kościelna 1, 55-140 Żmigród. Te same dane podaje katalog GCatholic.

Kto prowadzi parafię w Żmigrodzie?

Od 1945 r. parafię prowadzi Zgromadzenie Misji, czyli księża misjonarze św. Wincentego a Paulo (CM). Według Archidiecezji Wrocławskiej proboszczem jest ks. Jerzy Tyrak CM, a wikariuszem ks. Robert Iskrzycki CM. Obsada zmienia się zwykle przy zmianach personalnych, które ogłasza archidiecezja.

Jakie miejscowości należą do parafii Trójcy Świętej?

Według archidiecezji do parafii należą Żmigród, Borki, Borzęcin, Bychowo, Grądzik, Karnice, Kliszkowice (Duże i Małe), Marzęcino, Nowe Domy, Węglewo i Żmigródek. W Borku, Borzęcinie i Kliszkowicach są kaplice z niedzielnymi Mszami. W Bychowie stoi kościół filialny.

Kiedy zbudowano kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie?

Obecny kościół budowano od 1595 r. Kamień węgielny położono 25 marca 1597 r., a poświęcenie nastąpiło w 1601 r. Część źródeł podaje jako koniec budowy rok 1607. Po pożarze z 1702 r. kościół odbudowano w 1723 r.

Czy kościół Trójcy Świętej jest zabytkiem?

Tak. Wykaz zabytków w haśle „Żmigród” w Wikipedii wymienia „kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, z 1599, 1723 - XVIII w.”. Szczegóły wpisu sprawdzisz w rejestrze Narodowego Instytutu Dziedzictwa na zabytek.pl, wpisując w wyszukiwarkę „Żmigród”.

Czy parafia w Żmigrodzie ma oficjalną stronę internetową?

W październiku 2026 r. strona archidiecezji podaje adres parafii, ale wskazana tam domena nie działa jako strona parafii. Aktualne dane sprawdzisz na stronie Archidiecezji Wrocławskiej i w ogłoszeniach w kościele. Ten serwis to niezależny przewodnik, a nie strona parafii.

Kto jest burmistrzem Żmigrodu?

Aktualne imię i nazwisko burmistrza podaje strona urzędu gminy Żmigród oraz jej Biuletyn Informacji Publicznej. Nie przepisuję tych danych, bo zmieniają się po każdych wyborach samorządowych. Przewodnik skupia się na historii i kościołach miasta.

Źródła i literatura

1. Archidiecezja Wrocławska, parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie, odczyt 27.10.2026 (dekanat, adres, godziny Mszy, obsada, miejscowości).
2. Wikipedia, hasło „Żmigród”, 2026 (1155, 1253, 1813, wykaz zabytków).
3. Wikipedia, „Kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie”, 2026 (architektura, organy Schlag & Söhne).
4. Wikipedia, „Parafia Trójcy Świętej w Żmigrodzie”, 2026 (wieża, proboszczowie, kościoły parafii).
5. Wikipedia, „Kościół św. Stanisława Kostki w Żmigrodzie”, 2026 (budowa 1854-1861, rekonsekracja 1972).
6. GCatholic, kościół Trójcy Świętej w Żmigrodzie, 2026 (kościół jubileuszowy Roku Świętego 2025).
7. GUS, Bank Danych Lokalnych, dział „Ludność”, 2026.
8. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl, 2026.
9. Friedrich Bernhard Werner, „Kirch u. Bethaus in Trachenberg”, rycina z XVIII w., Wikimedia Commons, domena publiczna.
10. Dawna strona parafii Trójcy Świętej w Żmigrodzie, zrzut z maja 2022 r. w Internet Archive (historia, kolumna Maryjna, odpusty).
11. Zdjęcie wyróżniające: Pnapora, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.