Litania pokory - tekst i autor

Opracował: Paweł Kubacki · aktualizacja 28.10.2026

Zawartość tekstu

Litania pokory to krótka modlitwa prywatna, którą tradycja przypisuje kard. Rafaelowi Merry del Val (1865-1930), sekretarzowi stanu św. Piusa X. Składa się z dwóch części, każda z inną odpowiedzią: „wybaw mnie, Jezu” oraz „Jezu, daj mi łaskę, abym tego pragnął”. Spokojne odmówienie zajmuje około 5 minut. Tomasz a Kempis nie jest jej autorem.

Litania pokory - pełny tekst

Litania pokory zaczyna się od wezwania „Jezu cichy i pokornego serca, wysłuchaj mnie”. Potem następuje osiem próśb o uwolnienie od pragnień i osiem o uwolnienie od lęków, a na koniec siedem próśb o to, by inni byli bardziej cenieni ode mnie. Poniżej podaję jedną wersję polską. Przekłady z angielskiego i włoskiego różnią się drobnymi słowami, sens pozostaje ten sam.

Jezu cichy i pokornego serca, wysłuchaj mnie.

Część pierwsza: „wybaw mnie, Jezu”

Na każde wezwanie z tej części odpowiada się: wybaw mnie, Jezu. Pierwsza grupa dotyczy pragnień, które karmią pychę:

• Od pragnienia, by mnie szanowano,
• Od pragnienia, by mnie kochano,
• Od pragnienia, by mnie wychwalano,
• Od pragnienia, by mnie zaszczycano,
• Od pragnienia, by mnie chwalono,
• Od pragnienia, by mnie przedkładano nad innych,
• Od pragnienia, by się mnie radzono,
• Od pragnienia, by mnie uznawano,

Druga grupa tej samej części dotyczy lęków, które są drugą stroną tych samych pragnień:

• Od lęku przed upokorzeniem,
• Od lęku przed wzgardą,
• Od lęku przed odrzuceniem,
• Od lęku przed oszczerstwem,
• Od lęku przed zapomnieniem,
• Od lęku przed wyśmianiem,
• Od lęku przed krzywdą,
• Od lęku przed podejrzeniem,

Część druga: „Jezu, daj mi łaskę, abym tego pragnął”

Na każde wezwanie z tej części odpowiada się: Jezu, daj mi łaskę, abym tego pragnął (kobieta mówi: abym tego pragnęła).

• Aby inni byli bardziej kochani niż ja,
• Aby inni byli bardziej cenieni niż ja,
• Aby inni wzrastali w opinii świata, a ja się umniejszał,
• Aby inni byli wybierani, a ja pomijany,
• Aby inni byli chwaleni, a ja niezauważany,
• Aby inni byli przedkładani nade mnie we wszystkim,
• Aby inni stali się świętszymi ode mnie, bylebym ja stał się tak święty, jak powinienem.

Jakie są dwie części Litanii pokory?

Litania ma dwie części: pierwsza prosi o wolność od pragnienia uznania i od lęku przed poniżeniem, druga o to, by umieć cieszyć się z dobra innych. Ostatnie wezwanie dobrze pokazuje, że nie chodzi o rezygnację ze świętości, tylko o to, by przestać się ścigać. Szesnaście wezwań pierwszej części opisuje to samo napięcie z dwóch stron. Pragnę pochwały, więc boję się wyśmiania.

Kto jest autorem Litanii pokory?

Litanię pokory tradycja przypisuje kard. Rafaelowi Merry del Val (1865-1930), sekretarzowi stanu za pontyfikatu św. Piusa X. Kardynał miał ją odmawiać codziennie po Mszy. Tego przypisania nie da się jednak pewnie udokumentować, a daty powstania tekstu nie znamy. Tomasz a Kempis pisał o pokorze w „O naśladowaniu Chrystusa”, ale nie jest autorem tej litanii.

Kardynał Rafael Merry del Val i tradycja przypisania

Rafael Merry del Val urodził się w 1865 r. w Londynie, w rodzinie hiszpańskiego dyplomaty. Po wyborze Piusa X w 1903 r. został sekretarzem stanu i pozostał nim do śmierci papieża w 1914 r. Litania krąży pod jego nazwiskiem w modlitewnikach i wydawnictwach katolickich w wielu językach. Najrozsądniej mówić o niej tak:

• Autorstwo: kard. Rafael Merry del Val według tradycji, bez pewnego dowodu źródłowego.
• Sposób użycia: kardynał miał ją odmawiać prywatnie, codziennie po odprawieniu Mszy.
• Status: modlitwa prywatnej pobożności, nie tekst liturgiczny.
• Data powstania: nieznana, dlatego nie podaję żadnego roku.
• Pierwotny język: wersje angielska i włoska są najbardziej znane, polskie przekłady z nich pochodzą.

Dlaczego w sieci łączy się ją z Tomaszem a Kempis?

Powodem jest pomylenie tematu z tekstem. Tomasz a Kempis to jeden z najbardziej znanych autorów piszących o pokorze, więc wyszukiwarka i część stron łączą jego nazwisko z każdą „modlitwą o pokorę”. Do tego dochodzi zbieżność imion: Tomasza a Kempis (XV w.) łatwo pomylić ze św. Tomaszem z Akwinu (XIII w.), który pokorę opisał w „Summa theologiae”. To dwie różne osoby i dwa różne dzieła.

Co Tomasz a Kempis pisał o pokorze?

W księdze I, rozdziale 2 „O naśladowaniu Chrystusa” Kempis zachęca do pokornego myślenia o sobie i do tego, by nie zabiegać o rozgłos. Łacińska fraza z tego rozdziału, ama nesciri et pro nihilo reputari, mówi w przybliżeniu o upodobaniu w tym, by być nieznanym i za nic nie uważanym. Brzmi to jak streszczenie Litanii pokory, i stąd pomyłka.

Cecha	Kard. Rafael Merry del Val	Tomasz a Kempis
Epoka	1865-1930	XV wiek
Kim był	Sekretarz stanu św. Piusa X	Zakonnik, autor ksiąg duchowych
Związek z pokorą	Tradycja przypisuje mu Litanię pokory	„O naśladowaniu Chrystusa”, ks. I, rozdz. 2
Czy jest autorem litanii?	Według tradycji tak, bez pewnego dowodu	Nie

Co to znaczy litania?

Litania to modlitwa złożona z ciągu krótkich wezwań, na które za każdym razem odpowiada się tą samą formułą, np. „wybaw mnie, Jezu”. Nazwa pochodzi od greckiego litaneia, czyli błaganie. Kilka litanii zatwierdzono do użytku publicznego. Pozostałe, w tym Litania pokory, należą do pobożności prywatnej, którą opisuje „Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii” (2001).

Skąd pochodzi słowo „litania”?

Słowo pochodzi z greki: litaneia to błaganie, prośba. Już sama budowa pokazuje, czemu ta forma przetrwała wieki. Powtarzana odpowiedź uspokaja oddech, a zmienne wezwanie kieruje uwagę na coraz to inną sprawę. Dzięki temu litanię mogą odmawiać razem ludzie, którzy nie znają tekstu na pamięć. Wystarczy, że jedna osoba czyta wezwania.

Czym różni się litania publiczna od prywatnej?

Litania publiczna ma zatwierdzenie do nabożeństw w kościele, a prywatna służy osobistej modlitwie i grupom modlitewnym. Najważniejsze różnice:

• Zatwierdzenie: litanie publiczne, np. Loretańska czy Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa, mają aprobatę Stolicy Apostolskiej do użytku publicznego.
• Miejsce: litanie prywatne wierni odmawiają w domu, w drodze albo w ciszy kościoła, poza oficjalnym nabożeństwem.
• Wydawanie: kan. 826 §3 Kodeksu Prawa Kanonicznego mówi, że modlitewniki dla wiernych wydaje się za zezwoleniem ordynariusza miejsca.
• Odpowiedzialność: o włączeniu litanii prywatnej do wspólnego nabożeństwa decyduje duszpasterz danego kościoła.
• Liczba: litanii prywatnych powstało bardzo wiele, np. Litania do Boga Ojca czy Litania pokory.

Dyrektorium z 2001 r. nie stawia tych form przeciwko liturgii. Uczy raczej, że nabożeństwa ludowe i prywatne powinny do liturgii prowadzić i z niej czerpać, a nie ją zastępować.

Jakie jest znaczenie pokory?

Pokora to cnota, dzięki której człowiek widzi siebie w prawdzie przed Bogiem: bez pychy i bez pogardy dla siebie. Jezus mówi: „uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokorny sercem” (Mt 11,29, Biblia Tysiąclecia), a Katechizm Kościoła Katolickiego nazywa pokorę fundamentem modlitwy (KKK 2559). Litania pokory jest prośbą o tę właśnie cnotę.

Pokora w Piśmie Świętym: Mt 11,29 i Flp 2,5-8

Pismo Święte pokazuje pokorę przede wszystkim na przykładzie Chrystusa, a nie jako zbiór zasad. Najważniejsze miejsca, które warto znać, odmawiając litanię:

• Mt 11,29: Jezus nazywa siebie „cichym i pokornym sercem”, stąd pierwsze wezwanie litanii.
• Flp 2,5-8: św. Paweł opisuje, jak Chrystus „ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi” i uniżył się aż do śmierci krzyżowej.
• Jk 4,6: „Bóg pysznym się sprzeciwia, pokornym zaś daje łaskę”.
• 1 P 5,5: św. Piotr powtarza tę samą myśl, wzywając wspólnotę do wzajemnej pokory.
• Łk 1,48: Maryja mówi w Magnificat, że Bóg „wejrzał na uniżenie Służebnicy swojej”.

„Weźcie moje jarzmo na siebie i uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokorny sercem, a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych.” - Mt 11,29, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 1999

Pokora w Katechizmie: KKK 2559

Katechizm w punkcie 2559 łączy pokorę bezpośrednio z modlitwą: pyta, czy modlimy się z wysokości własnej pychy, czy z głębi pokornego serca. Odpowiedź jest krótka.

„Pokora jest fundamentem modlitwy.” - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2559, 1992

Dla mnie to zdanie tłumaczy, dlaczego Litania pokory jest tak prosta. Nie ma w niej teologicznych wywodów. Jest tylko nazwanie po imieniu tego, czego człowiek się boi i za czym goni.

Pokora u św. Tomasza z Akwinu

Św. Tomasz z Akwinu w „Summa theologiae” (II-II, kwestia 161) omawia pokorę jako cnotę, która powściąga nieuporządkowane dążenie ducha ku wielkości i pozwala człowiekowi znać swoją miarę wobec Boga. Z tej definicji wynika kilka praktycznych wniosków:

• Pokora opiera się na prawdzie: nie każe zaprzeczać własnym talentom ani zasługom.
• Pokora nie jest niską samooceną: pogarda dla siebie też jest odejściem od prawdy.
• Przeciwieństwem pokory jest pycha, czyli przypisywanie sobie tego, co pochodzi od Boga.
• Pokora nie oznacza zgody na przemoc ani poniżanie, bo dotyczy postawy przed Bogiem, a nie uległości wobec krzywdy.

Jak brzmi modlitwa o pokorę serca?

Najkrótsza modlitwa o pokorę serca to akt strzelisty: „Jezu cichy i pokornego serca, uczyń serce moje według Serca Twego”. Pochodzi z tradycji nabożeństwa do Najświętszego Serca Pana Jezusa i trwa kilka sekund. Dłuższą biblijną modlitwą pokory jest Magnificat (Łk 1,46-55). Litania pokory rozwija tę samą prośbę w 23 wezwaniach.

Jaki akt strzelisty prosi o pokorne serce?

Akt strzelisty „Jezu cichy i pokornego serca, uczyń serce moje według Serca Twego” to najczęściej powtarzana krótka modlitwa o pokorę. To samo wezwanie, o „Sercu cichym i pokornym”, pojawia się w Litanii do Najświętszego Serca Pana Jezusa. Akt strzelisty można powtarzać w ciągu dnia w kilku sytuacjach:

• Przed trudną rozmową, gdy rośnie chęć postawienia na swoim.
• Po pochwale, żeby przyjąć ją spokojnie i bez zachłanności.
• Po krytyce, żeby nie odpowiadać od razu urażoną dumą.
• Przy wejściu do kościoła, zamiast pośpiesznego znaku krzyża.
• Wieczorem, jako zamknięcie dnia przed snem.

Która modlitwa biblijna wyraża pokorę Maryi?

Pokorę Maryi wyraża Magnificat, hymn z Ewangelii według św. Łukasza (Łk 1,46-55). Maryja nie mówi w nim o własnych zasługach, tylko o tym, co uczynił Bóg: „wejrzał na uniżenie Służebnicy swojej” (Łk 1,48). Kościół śpiewa Magnificat codziennie w nieszporach Liturgii Godzin. Ten hymn dobrze odczytuje się tuż po Litanii pokory, bo pokazuje pokorę jako radość, a nie przygnębienie.

Modlitwa o pokorę i cierpliwość w chwilach napięcia

Pokora i cierpliwość idą w parze, bo zniecierpliwienie bierze się często z przekonania, że wszystko powinno iść po mojej myśli. W chwilach napięcia wystarczą krótkie słowa z Biblii:

• „Boże, miej litość dla mnie, grzesznika!” (Łk 18,13), modlitwa celnika z przypowieści.
• Psalm 51,19, który mówi, że Bóg nie gardzi sercem pokornym i skruszonym.
• Pierwsze wezwanie litanii: „Jezu cichy i pokornego serca, wysłuchaj mnie”.
• Prośba własnymi słowami o spokój wobec konkretnej osoby, z którą trudno mi się porozumieć.

Jeśli szukasz modlitwy o zgodę między ludźmi, a nie o przemianę własnego serca, lepiej sięgnąć po Litanię o pokój. Nazwy brzmią podobnie, ale to dwa różne teksty.

Jak odmawiać Litanię pokory na co dzień?

Litanię pokory odmawia się w około 5 minut: wezwanie, odpowiedź, krótka pauza. Najlepiej pasuje do porannej modlitwy albo do wieczornego rachunku sumienia. To modlitwa przemiany serca, a nie formuła o określonym skutku. Kościół nie łączy z nią żadnej obietnicy, a owoc modlitwy wierzący zostawia Bogu.

O jakiej porze dnia warto odmawiać litanię?

Rano albo wieczorem, bo wtedy łatwiej o kilka minut ciszy. Rano litania ustawia dzień: wiem, z jakim lękiem wchodzę w pracę czy spotkanie. Wieczorem pozwala uczciwie spojrzeć na to, co się wydarzyło. Prosty schemat, który sprawdza się przy każdej porze:

1. Uczyń znak krzyża i odmów pierwsze wezwanie: „Jezu cichy i pokornego serca, wysłuchaj mnie”.
2. Czytaj wezwania pierwszej części powoli, z odpowiedzią „wybaw mnie, Jezu”.
3. Zatrzymaj się przy wezwaniu, które najbardziej dotyczy twojej sytuacji, i pomilcz chwilę.
4. Przejdź do drugiej części z odpowiedzią „Jezu, daj mi łaskę, abym tego pragnął”.
5. Zakończ odmówieniem „Ojcze nasz” albo aktem strzelistym.

Lubię modlić się tą litanią w pustym kościele, zanim zacznę oglądać ołtarze i epitafia. W Żmigrodzie są dwa takie miejsca: kościół Trójcy Świętej i dawny kościół ewangelicki, dziś św. Stanisława Kostki. Patron tego drugiego to dobre towarzystwo dla tej modlitwy, a modlitwa do św. Stanisława Kostki dobrze ją uzupełnia. Godziny otwarcia kościołów warto sprawdzić przed przyjazdem, bo świątynie poza Mszami bywają zamknięte.

Jak połączyć litanię z rachunkiem sumienia?

Wezwania litanii można potraktować jak gotowe pytania do rachunku sumienia. Każde „od pragnienia, by mnie chwalono” łatwo zamienić w pytanie: czy dziś o pochwałę zabiegałem? Przy przygotowaniu do spowiedzi pomaga to nazwać konkret, zamiast ogólnika „byłem pyszny”. Przykładowe pary wezwanie i pytanie:

• „Od pragnienia, by mnie przedkładano nad innych”: czy dziś kogoś przerwałem, żeby mówić o sobie?
• „Od lęku przed wyśmianiem”: czy przemilczałem coś słusznego, bo bałem się reakcji?
• „Od pragnienia, by się mnie radzono”: czy obraziłem się, gdy ktoś podjął decyzję beze mnie?
• „Aby inni byli chwaleni, a ja niezauważany”: czy umiałem szczerze pogratulować koledze?
• „Od lęku przed zapomnieniem”: czy robiłem coś tylko po to, żeby zostać zauważonym?

Jeśli rachunek sumienia budzi lęk przed własną słabością, dobrze odmówić po nim Litanię do Miłosierdzia Bożego. Pokora bez zaufania łatwo zamienia się w zniechęcenie.

Litania pokory do druku i w PDF

Cały tekst mieści się na jednej stronie A4. Wystarczy wydrukować powyższe wezwania czcionką 11-12 pt w dwóch blokach. Kilka praktycznych uwag:

• Odpowiedzi pogrub, wtedy przy wspólnej modlitwie wszyscy wiedzą, kiedy wejść.
• Zostaw margines na notatkę, które wezwanie było dziś najtrudniejsze.
• Kartkę włóż do modlitewnika albo Pisma Świętego, żeby była pod ręką rano.
• Przy druku dla grupy dodaj na górze nazwisko kard. Merry del Val z dopiskiem „przypisywana”.
• W telefonie zapisz tekst jako notatkę offline. Przyda się w miejscach bez zasięgu, a w Dolinie Baryczy takich nie brakuje.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są wszystkie litanie?

Do publicznego użytku Stolica Apostolska zatwierdziła sześć litanii: do Wszystkich Świętych, Loretańską, do Imienia Jezus, do Najświętszego Serca Pana Jezusa, do Najdroższej Krwi oraz do św. Józefa. Pozostałe, w tym Litania pokory, należą do pobożności prywatnej. Jest ich bardzo wiele i ukazują się w modlitewnikach wydanych za zezwoleniem biskupa.

Co to znaczy nauczyć się pokory?

To uczyć się patrzeć na siebie w prawdzie, bez wywyższania się i bez pogardy dla siebie. Katechizm nazywa pokorę fundamentem modlitwy (KKK 2559), bo pozwala stanąć przed Bogiem takim, jakim się jest. W praktyce zaczyna się od małych rzeczy: przyjęcia krytyki bez obrony za wszelką cenę i szczerej radości z sukcesu innych.

Czy Litanię pokory można odmawiać publicznie w kościele?

Można ją odmawiać we wspólnocie, np. w grupie modlitewnej albo z rodziną. Nie należy jednak do litanii zatwierdzonych do publicznej liturgii, dlatego o jej użyciu podczas nabożeństwa decyduje duszpasterz danego kościoła. Prywatnie można się nią modlić w każdym otwartym kościele.

Czy pokora oznacza zgodę na poniżanie przez innych?

Nie. Pokora dotyczy prawdy o sobie przed Bogiem i nie wymaga godzenia się na przemoc ani krzywdę. Litania prosi o wolność od pogoni za uznaniem, a nie o rezygnację z godności. Osoba doświadczająca przemocy ma prawo szukać pomocy i ochrony, i nie stoi to w sprzeczności z cnotą pokory.

Ile trwa odmówienie Litanii pokory?

Około 5 minut przy spokojnym tempie, z krótką pauzą po każdym wezwaniu. To jedna z krótszych litanii: 23 wezwania i dwie stałe odpowiedzi. Łatwo ją więc włączyć do porannego pacierza albo wieczornej modlitwy.

Czy Litania pokory jest zatwierdzona przez Kościół?

Nie należy do litanii zatwierdzonych do liturgii, ale jako modlitwa prywatna ukazuje się w katolickich modlitewnikach. Kan. 826 §3 Kodeksu Prawa Kanonicznego wymaga, by modlitewniki dla wiernych wydawać za zezwoleniem ordynariusza. Najpewniej więc korzystać z wersji z modlitewnika z aprobatą kościelną.

Czym Litania pokory różni się od Litanii o pokój?

Litania pokory jest prośbą o przemianę własnego serca: o wolność od pychy, ambicji i lęku przed upokorzeniem. Litania o pokój prosi o zgodę między ludźmi i narodami. Nazwy często mylą się w wyszukiwarce, bo różnią się jedną literą, ale to dwa niezależne teksty.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, wyd. polskie, 1994 (oryg. 1992), nr 2559.
2. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 1999: Mt 11,29; Flp 2,5-8; Jk 4,6; 1 P 5,5; Łk 1,46-55; Łk 18,13; Ps 51,19.
3. Św. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, II-II, kwestia 161 „O pokorze”, ok. 1273.
4. Tomasz a Kempis, „O naśladowaniu Chrystusa”, księga I, rozdział 2, ok. 1427.
5. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, 2001.
6. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 826 §3.
7. Rafael Merry del Val, Wikipedia, wolna encyklopedia